Główna Konie Bilety Lotnicze Ryanair Wizzair Wycieczki Alpy Bilety Rzeszów Mapa Podkarpacia Tanie Loty
Kamera Rzeszów Bilety Autokarowe Zdrowie i Uroda Ciąża i Poród Dieta i Odchudzanie Wypożyczalnia Pizza Rzeszów
DODAJ OFERTE Aktualności BANERY REKLAMA Prywatność Kontakt Foto Wycieczki Rzeszów MTB Rzeszów
Agroturystyka
Apartamenty
Biura turystyczne
Domki letniskowe i wypoczynkowe
Hotele i Motele
Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe
Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery
Pola namiotowe
Przewodnicy i Piloci
Pływalnie i Baseny
Restauracje i Gastronomia
Sanatoria
Schroniska
Sklepy sportowe i turystyczne
Stadniny koni
Wędkarstwo
Wyciągi narciarskie
Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne
Dodaj ofertę
Gdzie spędzisz Wakacje 2011?
Bieszczady
Beskid Niski
Pogórze
W mieście
U rodziny
Ze znajomymi
Wyniki :: Więcej

.: (h) Uzbrojenie Twierdzy

  1. Artyleria - Historia powstania i rozwoju
  2. System obrony artyleryjskiej
  3. Odkryte stanowiska artyleryjskie
  4. Działobitnie
  5. Tradytory
  6. Wieże pancerne
  7. Wieże obserwacyjne
  8. Bateria
  9. Kaponiera
  10. Karabiny maszynowe
  11. Działa i armaty
  12. Haubice
  13. Moździeże
  14. Amunicja artyleryjska
  15. Uzbrojenie piechoty
  16. Karabiny
  17. Rewolwery
1. Artyleria - Historia powstania i rozwoju

Budowa Twierdz na terenie Europy byłą ściśle związana rozwojem broni ofensywnych a zwłaszcza artylerii. Niezbędne jest zatem krótkie przedstawienie historii związanej z jej rozwojem gdyż z czasem artyleria stała się podstawowym uzbrojeniem fortów.
Sprzęt artyleryjski do roku 1860 to głównie działa i armaty gładko-lufowe ładowane odprzodowo. Donośność i zasięg tych dział nie przekraczał 1 km . Siła rażenia kul armatnich była niewielka , dlatego na polach bitew stosowano głównie umocnienia ziemne. Już mury i stropy ceglane o grubości ok.90 cm uważano za wytrzymałe na działanie pocisków i kul armatnich. Jako materiał miotający w tych armatach stosowano czarny proch dymny.
Szczególna wadą gładko-lufowych dział była ich niedokładność trafień oraz osadzanie się w lufach resztek osadu prochowego po spalonym prochu który był trudny do usunięcia. Dlatego już od roku 1826 intensywnie pracowano nad nowym typem dział tzw. odtylcowych w których stosowano lufy gwintowane. Ale dopiero w 1860 r udało się wdrożyć ten nowy typ uzbrojenia jako stałe i standardowe wyposażenie artyleryjskie armii europejskich. W nowej generacji dział zastosowano pociski walcowe podłużne o stożkowym kształcie w zamian dotychczas stosowanych kul okrągłych co poprawiło donośność , celność i skuteczność ognia artyleryjskiego. Lufy spiżowe zastąpiono lufami stalowymi z zespoloną komorą nabojową i zamkiem. Jednak nowa generacja dział postawiła przed budowniczymi fortyfikacji nowe wymagania.
Próby bezpośrednich strzałów z nowego typu dział artyleryjskich do umocnień fortyfikacyjnych wykonanych z cegły wykazały ,że budowle te po bezpośrednim trafieniu pociskiem ulegały całkowitemu zniszczeniu. Dlatego do budowy tego typu umocnień zaczęto coraz powszechniej stosować beton lub bloki kamienne /granitowe/ połączone zaprawą cementową i wzmocnione stalowymi płytami lub pancerzami. Zwiększono też znacznie odległość dzieł fortyfikacyjnych od rdzenia twierdzy w związku z znacznym zwiększeniem się zasięgu ognia artyleryjskiego. Niestety ciągły postęp techniczny w dziedzinie rozwoju artylerii a zwłaszcza wprowadzenie do powszechnego użytku bezdymnego prochu strzelniczego, pocisków o działaniu minowym oraz ciężkich moździeży strzelających ogniem stromotorowym spowodował konieczność wprowadzenia dalszych zmian i udoskonaleń w budownictwie fortyfikacyjnym.
Coraz powszechniej zaczęto stosować pancerze jako osłony stanowisk artyleryjskich .Nowym rozwiązaniem było zastosowanie armat umieszczonych w pancernych wieżach nakrytych pancernymi kopułami , które bądź posiadały otwory strzelnicze bądź posiadały mechanizm podnoszący kopułę w czasie oddawania strzału. Głównymi dostawcami tego typu uzbrojenia były firmy: Gruson , Krupp ,Śkoda. Coraz powszechniej zaczęto też wyposażać fortyfikacje w szybkostrzelne działka kal.80 mm oraz karabiny maszynowe, których w Twierdzy Przemyskiej było ok. 250. Karabiny maszynowe typu Skoda M.93 weszły do uzbrojenia ok. 1893r. na wyposażeniu fortów były też:
karabiny maszynowe typu Montigna wz.1867, oraz
Salwator-Dormus wz.1893/1909
Sporadycznie też stosowano ciężkie karabiny maszynowe typu Schwarzlose wz.1907



2. System obrony artyleryjskiej

Zewnętrzny pierścień obronny Twierdzy o długości 45 km podzielono na VIII odcinków. Każdy odcinek posiadał: własne dowództwo, stałą załogę, polowe zaplecze szpitalne, służby pomocnicze i kwatermistrzowskie. Całościowo odcinki podlegały Naczelnemu Dowództwu Twierdzy.
System ogniowy był tak zorganizowany, że sąsiadujące ze sobą forty wzajemnie się wspierały artylerią zlokalizowaną w tradytorach lub w wieżach pancernych. W sytuacjach ekstremalnych dowództwo twierdzy posiadało mobilną rezerwę artyleryjską ciągnioną trakcją motorową która w razie zagrożenia rozwijała swoje stanowiska ogniowe w wskazanym rejonie. Rezerwę tę stanowiły moździeże 305 mm, działa 120 mm oraz 150 mm, haubice wz.1894/1911. Według wyliczeń nasycenie artyleryjskie artylerią forteczna wynosiło średnio od 12 do 15 dział na 1km odcinka obrony. A artylerią polową 4 działa na 1km odcinka obrony.

Artyleria stanowiła podstawową siłę obrony fortów.
W zależności od przeznaczenia rozróżniamy następujące rodzaje sprzętu artyleryjskiego:
• ARMATY
• HAUBICE
• MOŹDZIEŻE

Strzelały one n/w amunicją:
• granatami artyleryjskimi
• szrapnelami
• kartaczami
• granatami burzącymi
• granatami ekrazytowymi

Poszczególne rodzaje elementów obronnych, uzbrojenia oraz amunicji zostały przedstawione i omówione poniżej.



3. Odkryte stanowiska artyleryjskie

W fortyfikacjach Twierdzy stosowano kilka rodzajów stanowisk artyleryjskich do jednych z nich należały odkryte stanowiska artyleryjskie. Były to stanowiska najczęściej występujące w fortach lecz szczególnie zagrożone ze względu na łatwość ich wykrycia i możliwość szybkiego zniszczenia przez artylerię przeciwnika.
Odkryte stanowiska artyleryjskie sytuowano na wale fortu w celu zwiększenia zasięgu dział i skuteczności ognia. Stanowiska te posiadały podręczny skład amunicji oraz schron dla obsługi tzw. schrony pogotowia. Poszczególne stanowiska artyleryjskie z przodu posiadały nasyp ziemny zwany przedpiersiem a z boku od sąsiedniego stanowiska oddzielone były poprzecznicami które też były nasypami ziemnymi. To właśnie w poprzecznicach bardzo często sytuowano schrony pogotowia.
Armaty ustawiano na tzw. ławach działowych tuż za przedpiersiem



4. Działobitnie

To określenie stałego lub czasowego miejsca ustawienia działa artyleryjskiego z którego prowadzono ogień. Oprócz działobitni fortecznych stałych usytuowanych w kazamatach fortu budowano też działobitnie polowe jako oddzielne i samodzielne stanowiska bojowe wspierające ogniem swoich dział forty głównej linii obrony.

Stanowiska te posiadały podręczny skład amunicji oraz schron pogotowia dla obsługi. Poszczególne działobitnie podlegały komendzie fortu w rejonie którego się znajdowały. Działobitnie budowano zazwyczaj w miejscach ukrytych /wąwozy lub jary/, aby uniemożliwić wrogowi łatwe wykrycie stanowiska i jego zniszczenie.
Takimi działobitniami były:
- Działobitnia 1-4 Łysiczka,
- 5-8 Byków,
- XVa-Borek,
- Popowice,
- Łapajówka,
- Krówniki,
- Nehrybka,
- Kruhel.



5. Tradytory

Tradytory, to stanowiska bojowe sytuowane z reguły w części bocznej fortu. Służyły do ukrytego ostrzeliwania międzypola. Tradytor mieścił szybkostrzelne działka 80 mm M-94. Posiadał na wyposażeniu elektryczne wentylatory i system kanałów wentylacyjnych do odprowadzania na zewnątrz gazów prochowych powstałych w czasie strzelania.
Tradytory często były opancerzone stalowymi płytami. Takie prowadzenie ognia na międzypole czy przedpole sąsiedniego fortu nazywano flankowaniem



6. Wieże pancerne

To artyleryjskie stanowiska ogniowe w kształcie stalowej kopuły. Stalowa kopuła osłaniała armatę 80mm typu M-94 łączna waga zespołu wynosiła 34 tony a donośność pocisku ok. 4000 m.
Istotną cechą wież pancernych była możliwość dokonywania obrotu wokół własnej osi o 360 stopni, co umożliwiało dokładne pokrycie ogniem przedpola, miedzypola i zapola fortu.
Niektóre typy wież pancernych miały również możliwość ruchu w pionie. Były to tzw. wieże wertykalne.
Łącznie w fortach Twierdzy zainstalowano 44 wieże a posiadały je następujące forty:
- I-1 Łysiczka,
- I-2Byków,
- I-5-Popowice,
- I-6-Dziewięczyce,
- Fort II-Jaksmanice,
- Fort IV-Optyń,
- Fort IX-Ujkowice,
- Fort XI-Duńkowiczki,
- Fort XIII-San Rideau,
- Fort XV-Borek



7. Wieże obserwacyjne

Były to osłonięte pancerną kopułą punkty obserwacyjne usytuowane najczęściej na szyi lub barkach fortu z którego obserwowano przedpole fortu i kierowano ogniem bojowym. Ogniem kierował oficer ogniowy.
Wieża obserwacyjna posiadała przewodową łączność telefoniczną z dowódcami stanowisk bojowych baterii lub działobitni. Ponadto była wyposażona w przyrządy optyczne do obserwacji przedpola i ruchów nieprzyjaciela. Każde stanowisko ogniowe posiadało tzw. dozór artyleryjski czyli naniesione na podziałkę celownika artyleryjskiego i mapę terenu charakterystyczne punkty przedpola oznaczone numerami. Pozwalało to przy użyciu prostych komend oficera ogniowego w wieży obserwacyjnej skierować ogień wszystkich dział we właściwym kierunku i na właściwy cel. Dowódcy wszystkich baterii i działobitni podlegający komendzie danego fortu prowadzili stały nasłuch namiarów podawanych przez oficera ogniowego z wieży obserwacyjnej co umożliwiało natychmiastową korektę ognia wg jego wskazań.
Wieże takie posiadały n/w forty:
- Forty Grupy Siedliskiej - I/1, I/2, I/5, I/6"
- Fort IV-Optyń,
- Fort IX-Bruner,
- Fort X-Orzechowce,
- Fort XI-Duńkowiczki,
- Fort XII-San Rideu,
- Fort XV-Borek.



8. Bateria

Ogniowy zespół dział, haubic, armat lub moździeży, usytuowany w jednym rejonie lub współdziałający ze sobą. Potoczne określenie grupy stanowisk artyleryjskich.
Takimi bateriami były baterie:
- XVa-Borek,
- bateria-Droga Pruchnicka,
- bateria X.B3-Orzechowce.

Baterie wykonywały zadania samodzielnie lub podlegały komendzie danego fortu, któremu zostały podporządkowane.



9. Karabiny maszynowe

Karabiny maszynowe to broń wprowadzona do uzbrojenia armii europejskich pod koniec XX w. Służył do zwalczania siły żywej nieprzyjaciela na dalszych odległościach.
Karabiny Maszynowe tego okresu posiadały szybkostrzelność ok. 300 strz./min. i prowadzono z nich ogień bezpośredni do celów oddalonych o 1000 m. Karabiny te umożliwiały również prowadzenia tzw. rozproszonego ognia zaporowego na odległość 2000 - 2500 m i był to ogień prowadzony nie do konkretnego celu lecz w tzw. rejon.
Karabiny zasilane były z taśmy amunicyjnej a obsługę stanowiło 2 osoby - celowniczy i amunicyjny, którego często nazywano "taśmowym".
Stanowiska dla karabinów maszynowych w kazamatach fortu posiadały specjalne uchwyty do mocowania broni i osłonięte były płytami stalowymi.
Na wyposażeniu fortów były karabiny maszynowe typu:
- Montigna wz.1867 oraz
- Salwator-Dormus wz.1893/1909

Sporadycznie też stosowano ciężkie karabiny maszynowe typu Schwarzlose wz.1907.



10. Działa i armaty

Działo artyleryjskie - to broń o długiej lufie służące do bezpośredniego ostrzału celów. Cechuje je płaski tor lotu pocisku oraz duży zasięg.
W działa artyleryjskie dalekiego zasięgu wyposażony był fort XVI Zniesienie, którymi to działami zniszczono między innymi stanowiska artylerii rosyjskiej ukryte pod Niżankowicami i Hermanowicami ostrzeliwujące centrum miasta. Zasięg tych dział wynosił 11 km.

Armaty artyleryjskie - to działa służące do walki bezpośredniej. Zasięg strzału z armaty w zależności od rodzaju zastosowanego pocisku artyleryjskiego wynosił od 3000 - 6000m.

Forty wyposażano zarówno w armaty polowe czyli na lawetach kołowych które umożliwiały ich przetaczanie na różne pozycja, jak i armaty kazamatowe.
Armaty kazamatowe posiadały lawety stałe przymocowane do podłoża co zapewniało stabilność armaty. Jednak konstrukcja lawety i połączenie jej z lufą umożliwiało regulację kąta jej podniesienia. W armaty te wyposażano tradytory, kaponiery i wieże pancerne.

Forty wyposażano w następujące rodzaje armat:
Armata 90 mm M-61
Armata 120 mm M-61
Armata 150 mm M-61
Armata 70 mm M-63
Armata 100 mm M-63
Armata 80 mm M-75
Armata 80 mm M-94
Armata 90 mm M-75



11. Haubice

Haubica - krótkolufowe działo dużego kalibru służące do ostrzału celów zakrytych za przeszkodami. Rodzaj artylerii pośredniej między działem a moździeżem.
Haubica opancerzona - 150 mm wz.94 waga 40 ton.
Posiadały ja forty: IX-Bruner, XIII San Rideau.



12. Moździeże

Moździeż - to działo artyleryjskie o krótkiej lufie służce do miotania pocisków dużego kalibru. Charakteryzuje się stromym torem lotu pocisku. Pociski moździeżowe posiadają dużą siła rażenia zarówno odłamkami jak i burzącą.

Ogień stromotorowy - prowadzony był z moździeży dużego kalibru (210 - 305 mm), strzelających stromym torem pocisku. Ogień taki służył do niszczenia pomieszczeń fortecznych i obiektów zakrytych gdzie niemożliwe było prowadzenie ognia na wprost, z powodu występowanie przeszkód terenowych. Z uwagi na dużą masę moździeże te ciągnione były przez rzadko wówczas występujące traktory.

W czasie walk o twierdzę stosowano n/w moździeże:
• Moździeż 210 mm M-73
• Moździeż 150 mm M-80
• Moździeż 90 mm M-80
• Moździeż 210 mm M-80
• Moździeż 305 mm M-11



13. Amunicja artyleryjska

Pocisk - cześć składowa amunicji miotana z broni palnej (karabin, armata ,moździeż) na określoną odległość i do określonego celu. Jego zadaniem jest spowodowanie ran lub śmierci człowieka oraz zniszczenie sprzętu bądź obiektu.

Kartacz - pocisk odłamkowy wypełniony kawałkami metalu, lub ołowianymi kulami. Cechował go duży ciężar i niewielki zasięg stosowany głównie do walki bliskiej. Służył do niszczenia siły żywej wroga. Powłoka kartacza wykonana była z lekkiego nietrwałego materiału który ulegał zniszczeniu w czasie lotu natomiast elementy rażące leciały luźno tworząc szerokie pole rażenia. Pocisk zawierał 90-120 brzechw lub kulek metalowych. Waga pocisku wynosiła 6,5 - 7 kg a zasięg 300-500 m.

Granat artyleryjski - pocisk służący zarówno do niszczenia siły żywej jak i sprzętu oraz budowli. Elementem destrukcyjnym w granatach był wypełniający go materiał wybuchowy.

Rozróżniamy granaty:
Odłamkowe - zawierające w swoim wnętrzu lotki lub kulki metalowe. Czasowy zapalnik powodował rozerwanie granatu nad celem i niszczenie siły żywej przeciwnika.
Burzące - zawierające w swoim wnętrzu materiał wybuchowy. Detonacja granatu następowała na skutek zadziałania zapalnika czasowego lub uderzeniowego.
Artyleryjskie - służące do niszczenia budowli. Uderzając z dużą siłą i szybkością wybuchał on na pewnej głębokości.
Odłamkowo-burzące - to połączenie właściwości granatu odłamkowego i burzącego. Był najczęściej stosowaną amunicją w walce z uwagi na swój uniwersalizm. Zasięg strzału granatem wynosił od 3000 - 7000 m.
Ekrazytowe - pocisk z silnym ładunkiem wybuchowym, którego niezwykle głośna eksplozja i siła wybuchu miała na celu wywołanie wśród żołnierzy lęku i psychozy strachu przed atakiem. Pocisków tych używano głównie w celach psychologicznych.

Szrapnel - pocisk artyleryjski służący głównie do niszczenia siły żywej przeciwnika. Skorupa pocisku zawierała oprócz materiału wybuchowego także metalowe kulki, brzechwy lub ostrosłupy o ostrych krawędziach spełniające rolę odłamków. Pocisk wynaleziony w 1803r przez Angielskiego pułkownika H. Shrapnela. Elementem rażącym w szrapnelu była zawartość jego skorupy.



14. Uzbrojenie piechoty

Nie sposób pominąć uzbrojenia piechoty walczącej w obronie przemyskiej Twierdzy. Należy wspomnieć, że była to ogromna siła ludzka a zarazem siła ogniowa licząca 128 tyś. żołnierzy wyposażonych w karabiny.
Forty przemyskiej twierdzy posiadały stałą załogę wynikającą z regulaminów wojskowych, jednak w czasie oblężenia stany etatowe nie były rygorystycznie przestrzegane. Na odcinkach najbardziej zagrożonych ilość żołnierzy piechoty była o wiele większa niż wynikało to z regulaminów. Uzbrojenie żołnierzy stanowiły karabiny różnych typów opisane poniżej.



15. Karabiny

Karabin, kb, ręczna broń palna o długiej gwintowanej lufie, kalibrze 6,5 - 8 mm, o donośności do 1000 m, zazwyczaj wyposażona w bagnet, wykorzystywana do rażenia celów pojedynczych na znacznych odległościach. Długość lufy w karabinie i dokładność jej wykonania jest elementem decydującym o celności broni. Karabin strzela nabojami karabinowymi. Wprawni strzelcy mogą prowadzić skuteczny ogień karabinowy do celów pojedynczych na odległość od 400 - 600 m. Karabiny wyposażone są w kolbę oraz bagnet.

Karabin WERNDL wz. 1867
Wyprodukowany w Austrii
Kaliber 11 mm,
Lufa gwintowana 6 bruzd lewoskrętnych
Długość lufy - 838 mm
Masa karabinu- 4.1 kg
Długość karabinu - 1283 mm
Karabin strzelał nabojem 11x 58R.Werndl
Prędkość początkowa pocisku - 411m/s
Karabin powtarzalny - jeno strzałowy.
Celownik nastawny do 1600 m

Karabin MANNLICHER wz. 1895
Wyprodukowany w Austrii
Kaliber 8 mm,
Lufa gwintowana 4 bruzdy prawoskrętne
Długość lufy - 765 mm
Masa karabinu- 3.5 kg
Długość karabinu - 1280 mm
Karabin strzelał nabojem 8x 51R.- Mannlicher
Prędkość początkowa pocisku - 618 m/s
Karabin zasilany magazynkiem pudełkowym.
Celownik nastawny do 2600 kroków

Karabin MANNLICHER wz. 1886
Karabin wyprodukowany w Austrii
Kaliber 11 mm,
Lufa gwintowana 6 bruzd prawoskrętnych
Długość lufy - 806 mm
Masa karabinu- 4.5 kg
Długość karabinu - 1321 mm
Karabin strzelał nabojem 11x 58R.- Werndl
Prędkość początkowa pocisku - 457 m/s
Zasilany magazynkiem pudełkowym
Celownik nastawny do 1100 m

Karabin MAUSER wz. 1898
Kraj produkcji - Niemcy
Kaliber 7,92 mm
Lufa gwintowana 4 bruzdy prawoskrętne
Masa karabinu - 4,1 kg
Długość karabinu - 1250 mm
Prędkość początkowa pocisku - 895 m/s
Celownik nastawny z podziałką do 2000 m
Karabin posiadał na wyposażeniu bagnet typu siecznego.
Karabin strzelał amunicją;
a/ 7.92 mm x 57 nb Mauser - pocisk zwykły "SmE Lang" z rdzeniem stalowym, masa pocisku 11,53 g
b/7,92 mm x 57 nb Mauser - pociski ciężki "s.S", masa pocisku 12,83 g

Karabin MOSIN wz. 1891
Kraj produkcji- Rosja
Kaliber broni 7.62 mm
Lufa gwintowana 4 bruzdy prawoskrętne
Długość lufy - 730 mm
Masa karabinu - 4,0 kg
Długość karabinu - 1230 mm
Prędkość początkowa pocisku - 865 m/s
Celownik nastawny do 2000 m
Karabin posiadał na wyposażeniu bagnet czterograniasty.
Karabin strzelał amunicją:
a/ 7.62 mm x 54R Mosin pocisk zwykły LPS z rdzeniem stalowym o masie 9,65 g
b/ 7.62mm x 54R Mosin pocisk ciężki D z rdzeniem ołowianym o masie 11,98 g. Donośność pocisku zwykłego "LPS" - 9,65 g - 3 km.



16. Rewolwery

Rewolwer wz.1895
Była to broń osobista oficerów służąca do walki i obrony na krótkich odległościach do 50 m.

ciężar broni - 800g
kaliber -7,62mm
prędkość początkowa pocisku - 272m/s
donośność pocisku - 700m
pojemność bębenka- 7 naboi
rodzaj naboju - rewolwerowy kryty



.: Zobacz także

Administracja
Atrakcje turystyczne
Beskid Niski
Informacja Turystyczna
Kolejki wąskotorowe
Media podkarpackie
Muzea
Parki i rezerwaty
Prezentacje Gmin i Powiatów
Roweromania
Szlaki turystyczne
Twierdza Przemyśl
Uzdrowiska
Zamki Podkarpacia
Zielone granice
ZZ Biegi
Podkarpackie
Bilety Autobusowe
Bilety Lotnicze RyanAir
Bilety Lotnicze WizzAir
Ciekawe linki! Zgłoś/Dodaj
Hej! Na Grzyby!
Jaki namiot?
Mapy, Mapa OnLine
O ikonie słów kilka
Tanie Bilety Lotnicze
Turystyczna Piosenka
Wyciągi, warunki narciarskie, pokrywa, temp.
Zamek w Łańcucie
Księga gości
Forum
Galeria zdjęć
Szukaj...
Apartamenty Rzeszów
Autokar Europa
Bieszczady
Jazda Konna, Konie
Mapa Podkarpacia
Ogłoszenia Motoryzacyjne
Portal Rolniczy
Login:

Hasło:

Zapomniałem hasło

Oferty Agroturystyka | Apartamenty | Biura turystyczne | Domki letniskowe i wypoczynkowe | Hotele i Motele | Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe | Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery | Pola namiotowe | Przewodnicy i Piloci | Pływalnie i Baseny | Restauracje i Gastronomia | Sanatoria | Schroniska | Sklepy sportowe i turystyczne | Stadniny koni | Wędkarstwo | Wyciągi narciarskie | Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne | Muzea | Parki | Roweromania | Szlaki turystyczne | Zamki | Grzyby | Uzdrowiska
SERWISY WSPÓŁPRACUJĄCE
         
         
Jeżeli jesteś zainteresowany współpracą z nami napisz do nas.
Copyright © Podkarpacki Portal Turystyczny & kwiateek & gate.cd 2003 - 2017 Wszelkie prawa zastrzeżone
Czas generowania strony: 0.012 secs