Główna Konie Bilety Lotnicze Ryanair Wizzair Wycieczki Alpy Bilety Rzeszów Mapa Podkarpacia Lotnisko24
Kamera Rzeszów Bilety Autokarowe Zdrowie i Uroda Ciąża i Poród Dieta i Odchudzanie Noclegi Pizza Rzeszów
DODAJ OFERTE Aktualności BANERY OFERTA - REKLAMA Prywatność Kontakt Foto Foto PTTK MTB Rzeszów
Agroturystyka
Biura turystyczne
Domki letniskowe i wypoczynkowe
Hotele i Motele
Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe
Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery
Pola namiotowe
Przewodnicy i Piloci
Pływalnie i Baseny
Restauracje i Gastronomia
Sanatoria
Schroniska
Sklepy sportowe i turystyczne
Stadniny koni
Wędkarstwo
Wyciągi narciarskie
Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne
Dodaj ofertę
  gdzie na weekend z dziewczyną w zim...
  Biżuteria INNA niż wszystkie
  WC
  spotkanie z podróżnikiem
  Podkarpacie w oczach internautów - ...
Gdzie spędzisz Wakacje 2011?
Bieszczady
Beskid Niski
Pogórze
W mieście
U rodziny
Ze znajomymi
Wyniki :: Więcej

.: Gmina Jawornik Polski

Mamy przyjemność zaprezentować Państwu Gminę Jawornik Polski. Przedstawiając bogatą historię i współczesność Gminy, pragniemy nawiązać kontakt ze wszystkimi, których zainteresuje ta niewielka, ale pięknie położona Gmina. Nieskażone środowisko naturalne, walory krajobrazowe oraz turystyczne zachęcają do odwiedzenia Gminy oraz korzystnego inwestowania, szczególnie w turystykę i rekreację. Gmina Jawornik Polski położona jest w środkowo - wschodniej części województwa podkarpackiego, na granicy powiatów rzeszowskiego i przeworskiego. Sąsiaduje z gminami Hyżne i Dynów w powiecie rzeszowskim, gminą Dubiecko w powiecie przemyskim, gminą Markowa w powiecie łańcuckim i gminą Kańczuga w powiecie przeworskim. Administracyjnie podzielona jest na 8 sołectw. Gmina Jawornik Polski zajmuje obszar 63km2. Jawornik Polski jest gminą typowo rolniczą - rolnictwo jest więc istotnym źródłem utrzymania ludności.

Dziękujemy Urzędowi Gminy w Jaworniku Polskim za przekazanie materiałów.
Zapraszamy na stronę www.jawornikpolski.itl.pl

  1. Położenie i rzeźba terenu
  2. Flora i fauna
  3. Historia regionu
  4. Wędrówki po Gminie
  5. Zwiedzanie i zabytki
1. Położenie i rzeźba terenu

Gmina Jawornik Polski leży w środkowo-wschodniej części województwa podkarpackiego i południowo-zachodniej części powiatu przeworskiego. Sąsiaduje z gminami Hyżne z zachodu i Dynów z południowego zachodu w powiecie rzeszowskim, gminą Dubiecko z południowego wschodu w powiecie przemyskim, gminą Markowa z północy w powiecie łańcuckim i gminą Kańczuga ze wschodu i północnego wschodu w powiecie przeworskim. Administracyjnie gmina podzielona jest na 8 sołectw: Jawornik Polski, Jawornik Przedmieście, Widaczów, Hadle Kańczuckie, Hadle Szklarskie, Hucisko Jawornickie, Zagórze i Manasterz, zamieszkanych przez około 5300 mieszkańców. Obszar gminy wynosi 63 km2, a średnia gęstość zaludnienia 83,8 osób/km2.
W skład gminy Jawornik Polski wchodzą: Jawornik Polski, Jawomik Przedmieście, Hadle Szklarskie, Hadle Kańczuckie, Widaczów, Hucisko Jawornickie, Zagórze, Manasterz .
Powiat przeworski leży w dorzeczu Wisły i stanowi część ziemi przemyskiej.
Swym zasięgiem obejmuje doliny dopływów Mleczki, Markowianki i Mleczki zarzecznej oraz dolnę samej Mleczki, która wpada do bocznego dopływu Sanu.
Od północy powiat ograniczony jest widłami Wisłoka i Sanu, od południa sięga po Pogórze Dynowskie, zaś od wschodu i zachodu ograniczony jest dwoma morenowymi wzgórzami, pozostającymi przez lodowce i rzeki polodowcowe. Administracyjnie obejmuje swym zasięgiem Miasto Przeworsk, Gminę Wiejską Przeworsk, Miasto i Gminę Sieniawa, Miasto i Gminę Kańczugę oraz gminy: Adamówka, Zarzecze, Gać, Jawomik Polski, Tryńcza.
Gmina posiada dogodne połączeni drogowe z Rzeszowem odległym o 35 km, Dynowem 12 km, Przeworskiem 29 km, Jarosławiem 42 km, Brzozowem 44 km, Sanokiem 29 km. Przez teren gminy przebiega trasa kolejki wąskotorowej relacja Przeworsk - Dynów.
Gmina położona jest na niewielkich wzniesieniach, najwyższe z nich ma 438,2 n.p.m a najniższe w dolinie Mleczki 216 m n.p.m. W podziałach na regiony geograficzne istnieją pewne różnice w zaliczaniu gminy do jednostek taksonicznych.
Cechą charakterystyczną rzeźby Jawornika Polskiego są pogórza średnie z resztkami zrównań o założeniu plioceńskim. Niewielki obszar zajmują pogórza niskie oraz wysokie dna dolin śródgórskich. Teren gminy zbudowany jest z fałdów antyklinalnych poprzedzielanych wąskimi synklinami. Fałdy pochylone są w kierunku północnym i łagodnie przechodzą jedna w drugą.
 
Wody
Gmina Jawornik Polski leży w dorzeczu rzeki San, która wypływa spod Przełęczy Użockiej w Bieszczadach i jest najdłuższym karpackim dopływem Wisły. Długość Sanu od Ąródeł do ujścia wynosi 444 km. San wpływający na tereny Pogórza Dynowskiego zasilony jest już górnymi wodami większych dopływów, a w okolicach Dynowa zabiera wody: Magierówki, Baryczki, Ulenki, Harty, Jaworki, Dąbrówki i Dylągówki.
Mała odporność podłoża spowodowała, iż wymienione rzeki wyżłobiły doliny, a następnie wypełniły je ilasto piaszczystymi osadami. Obniżenia te stanowią naturalne warunki do budowy dróg i traktów komunikacyjnych.
Przez teren gminy Jawornik Polski przepływają dwie rzeki: Mleczka i Husówka oraz dwa większe potoki: Łęg i Brzeznik. Mleczka wypływa z lasów Hadelskich ciągnących się aż po wieś Grzegorzówka. W Hadlach Szklarskich uchodzi do niej potok Łęg, który wypływa spod wzgórz przysiółka Bazary w Jaworniku Polskim. w Zagórze do Mleczki wpada potok Brzeznik biorący swój początek w Hucisku Jawornickim. Rzeka Husówka wypływa ze wsi Husów i do Mleczki dołącza w Manasterzu. Nazwę rzeki Mleczka językoznawcy wiążą ze słowem "młak" oznaczającym mokradła, które ciągną się wzdłuż koryta rzeki. Natomiast tradycja ludowa głosi wersję, że dawniej woda w rzece była biała jak mleko i stąd właśnie wynika jej nazwa - Mleczka.
Opady atmosferyczne na terenie gminy wynoszące 700 - 750 mm powodują dużą dostawę wód opadowych na powierzchnię. Ze względu na duże spadki terenu i małą przesiąkliwość gleby niewielka część wody pozostaje w gruncie, a znacznie większa jej część odpływa. Ulewne deszcze trwające kilka godzin, najczęściej występują pod koniec maja i na początku czerwca. Wody spływające ze stoków nie mieszczą się w korytach rzek i potoków i rozlewają się na przyległe tereny, powodując powodzie.



2. Flora i fauna

Na opuszczonych polach rozpowszechnia się olsza szara i brzoza biała.  Wzdłuż potoków występuje zespół łęgów olszowo-jesionowych. Lasy na terenie gminy zajmują 21% powierzchni. W poszyciu lasów rosną: maliny, borówki, czernice i poziomki, a na skrajach lasów tarnina i dzika róża. W lasach na terenie Pogórza w okresie letnim występują grzyby. W miejscowościach, na terenie podworskich parków, koło kościołów, występują liczne starodrzewy, będące pomnikami przyrody. Są to najczęściej stare dęby, lipy, jesiony. Trzebienie lasów stało się podstawowym powodem zanikania grubego zwierza.
Świat zwierzęcy na terenie gminy Jawornik obecnie reprezentują pojedynczo wilki i jelenie, a także sarny, dziki, lisy. Ze średnich i drobnych roślinożerców spotyka się zające, borsuki, liczne gryzonie należące do wiewiórkowatych, popielicowych i myszowatych, mają tu też swoje nory borsuki. W lasach żyją dość liczne gatunki ptaków: gile, sowy, sójki, drozdy, zięby, jastrzębie, wrony, dzięcioły, przepiórki. Na terenach zamieszkanych żyją: słowiki, jaskółki, wróble, szpaki, szczygły, sikorki, sroki, gawrony i kawki. Na polach spotyka się bażanty, kuropatwy, przepiórki, nad Sanem zaś dzikie kaczki i czaple. Najbardziej popularne ptaki w okolicach Jawornika to: wróbel, wrona, szpak i sroka. Z gadów spotyka się żmije zygzakowate, zaskrońce, jaszczurki żyworodki i zwinki oraz padalce. W Sanie i niektórych dopływach występująjelce, klenie, leszcze, okonie, szczupaki i węgorze. W lasach zbiera się grzyby: kozaki, podgrzybki, kurki, borowiki, opieńki i gołąbki, dużo jest też orzechów laskowych.
Florę reprezentują gatunki wschodniokarpackie oraz alpejskie: przywrotnik, zawilec, rolest, pierwiosnka, rojnik, macierzanka, fiołek, szczaw, zimowit, goryczka wczesna. W południowej części gminy znajduje się obszar chronionego krajobrazu, chronione są również lasy wodochronne w Hadlach Szklarskich.



3. Historia regionu

Tereny dzisiejszej dynowszczyzny zamieszkane były przez człowieka od bardzo odległych czasów. Na najstarszy ślad bytowania człowieka na omawianym terenie natrafiono w miejscowości Wesoła. Jest to znalezisko paleolityczne sprzed ponad 20000 lat p.n.e. Znaleziony przedmiot to radiolarytowy półtylczak. Tereny te wówczas zamieszkiwała ludność trudniąca się głównie łowiectwem, polująca między innymi na mamuty. Z końcowego okresu starszej epoki kamienia (12.000- 8.000 lat p.n.e.) pochodzą znaleziska krzemienne z Rłudna (rylec), Wesołej ( drapacz) i z Bachórza (grocik trzoneczkowaty). Następne fale ludności żyjącej z myślistwa i zbieractwa napłynęły na te tereny w środkowej epoce kamienia -mezolicie ( VII -1 połowa V tysiąclecia p.n.e. ). Świadczą o tym niektóre wykopane narzędzia z Rłudna i Wesołej. W tamtych czasach pobyty ludności na omawianym terenie miały zazwyczaj charakter krótkotrwały, bywały setki, a nawet tysiące lat, gdy nikt się tu nie pojawiał. WyraĽny wzrost ludności i zmianę jej formy pobytu na bardziej stałą daje się zauważyć w młodszej epoce kamienia- neolicie (4.500- 1.800 lat p.n.e.).
W tym też okresie ludność zajmuje się już uprawą ziemi i hodowlą , zwierząt. Świadczą o tym liczne znaleziska kamiennych i krzemiennych narzędzi, głównie siekierek, toporów i sierpów. Do najciekawszych eksponatów należy zaliczyć toporki kamienne z Bartkówki, Dynowa i Harty, sierp krzemienny z Dynowa i groty oszczepów z Bachórza i Dynowa. W okresie XVIII -VIII w. p.n.e. w rolnictwie Pogórza używano narzędzi ze stopu miedzi z cyną, co w znaczny sposób wpłynęło na szybszy rozwój gospodarki rolnej. Znaczny wpływ na rozwój gospodarki rolnej miało również rozpowszechnienie hodowli połączone z użyciem bydła przy uprawie ziemi, i wynalezienie drewnianego radła. W okresie brązu i żelaza (1.500- 400 lat p.n.e.) teren Pogórza zamieszkiwały plemiona kultury łużyckiej, mające znaczny udział w rozwoju osadnictwa w dorzeczu Wisłoka i Sanu. Z tego też okresu pochodzi wiele znalezisk archeologicznych, szczególnie wyroby ceramiczne, wyroby z brązu, a nade wszystko cmentarzysko ciałopalne odkryte w Bachórzu. Przebadano w nim ponad 800 grobów, z ponad tysiąca znajdujących się na cmentarzysku. Najczęściej grób tworzyła popielnica zawierająca przepalone kości, nakryta naczyniem misowatym. Bardzo rzadko zdarzały się pochówki bezpopielnicowe jamowe, w których przepalone kości składano bezpośrednio w ziemi. Z tego okresu pochodzą znalezione luĽne przedmioty codziennego użytku na terenie dzisiejszej wsi Zagórze. W III wieku p.n.e. daje się zauważyć zanik kultury , łużyckiej i na jej miejsce pojawia się kultura scytyjska i celtycka. Z Celtami albo z osadnictwem jeszcze późniejszym łączyć można znalezioną w Humniskach srebrną monetę grecką Ptolemeusza III, emitowaną w drugiej połowie III wieku p.n.e. w Egipcie. Okres wpływów rzymskich (I -IV wiek n.e. ), na który ma znaczny wpływ miała właśnie cywilizacja rzymska, na dynowszczyźnie określa się również mianem kultury przeworskiej. O kontaktach z cywilizacją rzymską świadczy nie tylko ceramika toczona na kole, tzw. ceramika siwa, ale przede wszystkim majdowane monety rzymskie. Dość liczne ślady tej kultury odnaleziono między innymi w Dynowie, Bachórzu, Jabłonicy Ruskiej, Grabownicy i Uluczu. Okres starożytny kończą niszczycielskie najazdy Hunów na przełomie V i VI wieku, powodując przejściowy okres zastoju gospodarczego i kulturalnego. Następnie plemiona słowiańskie, czy raczej związek plemienny Lędzianie, podnosi się z upadku i rozpoczyna się nowy okres , dziejów, trwający do połowy XIII wieku, nazywany przez historyków okresem wczesnego średniowiecza. Odkryte z tego okresu ślady domostw w Bachórzu i Dynowie świadczą, że były to półziemianki, najczęściej o wymiarach 4 x 4 metry, z kamiennym piecem w rogu chaty i słupami podtrzymującymi ściany i dach. W VII wieku na terenie dzisiejszej wsi Manasterz istniała osada otwarta, o czym świadczą przeprowadzone wykopaliska. Badania wykopaliskowe prowadzone na omawianym terenie przyczyniły się do ustalenia istniejącego w X-XIII wieku osadnictwa obronnego. Najprawdopodobniej warownie obronne istniały w Siedliskach, Temeszowie, Błażowej, Jaćmierzu, Odrzykoniu i Domaradzu.
Analizując kwestię przynależności państwowej Pogórza Dynowskiego w tym okresie, należy rozpatrywać ją w kontekście stosunków polsko-ruskich i węgierskich. Tereny dorzecza Sanu stały się terenami konfliktu między dążącymi do powiększenia swoich terenów młodymi organizacjami państwowymi: polskim, ruskim i węgierskim, a nieco wcześniej jakieś uprawnienia miało tu prawdopodobnie państwo czeskie. Według posiadanych informacji należy sądzić, że obszar między Wisłokiem i Sanem wchodził wówczas w skład jednostki administracyjnej, której centrum stanowił Sanok. Niektóre Ľródła wymieniają przynależność Jawornika do ziemi przemyskiej, a nawet sandomierskiej. Pogórze Dynowskie po okresie zmian przynależności państwowej za pierwszych Piastów i parowiekowej przynależności do Rusi Halickiej, zostało na stałe przyłączone do Polski przez króla Kazimierza Wielkiego w 1340 roku.
Tereny Pogórza Dynowskiego od momentu przyłączenia ich na stałe do Polski należały do ziemi sanockiej. Ziemia sanocka stanowi dzisiaj pojęcie czysto historyczne. W tamtych czasach ziemia sanocka była jednostką administracyjną i graniczyła od zachodu z województwem krakowskim, od północy i wschodu z ziemią przemyską, wchodzącą wraz z ziemią sanocką, lwowską, halicką, chełmską w skład dawnego województwa ruskiego, od południa granica jej pokrywała się z granicą z Węgrami. Posiadane materiały i Ľródła potwierdzają tezę, że obszar Pogórza Dynowskiego na początku XIV wieku był fragmentem puszczy przygranicznej, że pierwsze osady powstawały w latach następnych na karczunku leśnym. Akcję osadniczą na omawianych terenach rozpoczął król Kazimierz Wielki. W dniu 2 października 1359 roku wydał on w Krakowie przywilej pozwalający założyć na prawie niemieckim wieś w lesie zwanym Brzozowe nad rzeką Stobnicą. Na ten sam rok datowany jest również przywilej lokacyjny Domaradza. W XIV wieku powstały między innymi następujące wsie: Grabownica (1377), Ulucz (przed 1340), Dubiecko (1358) Wołodź (1373), Bachórz (1377) oraz Dydnia i Temeszów. W początkowych latach następnego stulecia powstały: Bachórzec (1407), Dynów (1423), Witryłów i Końskie (1424), Izdebki, Nozdrzec i Hłudno (1436), Bartkówka (1427), Harta (1429), Pawłokoma (1441), Jawor- nik Polski (1448) oraz Krzymienna (1455). Omawiane tereny, czyli dynowszczyzna zajmująca północne tereny ziemi sanockiej z nadań królewskich stała się własnością możnego rodu Kmitów-Szereniawitów. Wraz z rozwojem osadnictwa kształtowała się również na omawianych terenach sieć administracji kościel nej obrządku łacińskiego. W wyniku wcześniej podjętych działań, w kwietniu 1377 roku, papież Grzegorz XI powołał do życia diecezję przemyską obejmującą swym zasięgiem tereny ziemi przemyskiej i sanockiej. Przed powstaniem biskupstwa na obszarze późniejszej diecezji przemyskiej było tylko około 20 kościołów parafialnych. W pierwszych trzydziestu latach istnienia biskupstwa liczba parafii rzymskokatolickich prawie się podwoiła. Okres xv i początki XVI wieku to okres rozwoju te- renów Pogórza Dynowskiego. Powstaje coraz to więcej osad, w miasteczkach z powodzeniem rozwija się rzemiosło, które zaopatruje zamieszkującą te tereny ludność w swoje wyroby. Istotny rozwój rzemiosła daje się zauważyć w: Dubiecku, Dynowie, Brzozowie, Jaćmierzu, Jaworniku Polskim, a miasteczka Pogórza znane są w ziemi sanockiej z cotygodniowych jarmarków i targów.
Ważnym ośrodkiem gospodarczo-kulturalnym tych terenów, oprócz Brzozowa, stał się Dynów, który jako miasto, obok zamku, posiadał miejskie fortyfikacje w postaci murów i umocnień drewniano-ziemnych. Miasto stanowiło też znaczny ośrodek handlowy, położony przy szlaku handlowym, wiodącym od przełęczy karpackich i Sanoka doliną Sanu do Przemyśla. Przez miasto przejeżdżali też kupcy z zachodu przez Przemyśl na ziemie ruskie. Wojny i najazdy, jakie spadły na rzeczpospolitą szlachecką w XVII i XVIII wieku, spowodowały upadek gospodarczy ziem Pogórza Dynowskiego. W 1624 roku, w oktawę święta Bożego Ciała, na ziemie Pogórza najazdu dokonali Tatarzy. Najechali oni i zniszczyli ogniem i mieczem: Jasionów, Trześniów, Haczów, Grabownicę, Humniska, Niebocko, Strachocinę, Dydnię, Blizne. Jeszcze tragiczniejsze okazały się najazd szwedzki w 1655 roku i najazd księcia siedmiogrodzkiego Rakoczego w 1657 roku. W wyniku najazdu Rakoczego prawie doszczętnie spłonęło miasto Dynów i wiele okolicznych wsi, zupełnemu zniszczeniu uległ zamek w Odrzykoniu. Zniszczenia, jakich doznał Dynów i okolica musiały być odczuwalne jeszcze końcem XVII wieku, jeżeli w przywileju z czasów panowania króla Jana III Sobieskiego z 1691 roku dla miasta Dynowa podkreślano, że: chcąc podnosić miasto, które od węgierskiej wojny jest spustoszone nadaje mu się przywilej.
Jedną z funkcji duszpasterskich powstających parafii było prowadzenie szkół. Szkoły budowano najczęściej w pobliżu kościoła i plebanii, a w większości szkół nauczycielami byli organiści oraz bardzo rzadko księża. Z utworzonych w tym okresie szkół warto wymienić szkoły w Nozdrzcu (1636), Harcie (1745), Dylągowej (1720) oral w Domaradzu, Wesołej, Golcowej, Haczowie, Bliznem, przysietnicy, Dubiecku, Bachórzu, Futomie, Łubnie, Jaworniku Polskim, Korczynie, Harcie, Dydni i w Humniskach.
U schyłku rzeczpospolitej szlacheckiej tereny Pogórza Dynowskiego stały się miejscem wielokrotnych prze marszów, bitew i utarczek oddziałów konfederatów barskich z wojskami rosyjskimi carowej Katarzyny. Jedna z bitew stoczona została na błoniach między Brzozowem ; Starą Wsią. Początkiem trzeciej dekady maja 1772 roku przez omawiane tereny przeszły wojska austriackie generałów Esterhazyego i Hadika, dokonując I rozbioru Polski.W wyniku rozbioru ziemie południowej Polski znalazły się pod autriackim panowaniem i otrzymały nazwę Królestwa Galicji i Lodomerii. Od nowych poddanych władze zaborcy zażądały przysięgi na wierność austriackiej cesarzowej. Władzę administracyjną przejęli urzędnicy, wojsko i żandarmeria. W 1786 roku zaborcy dokonali nowego podziału administracyjnego kraju, tworząc cyrkuły. Omawiane tereny znalazły się w cyrkule sanockim, początkowo z siedzibą w Lisku -Lesku. Wiek XIX był okresem nieustających dążeń narodu polskiego do wyzwolenia kraju spod obcego panowania. Szczególnie ostry przebieg na omawianych terenach miała rewolucja z 1846 roku. Pomimo zakrojonych na szeroką skalę przygotowań, do zbrojnego ataku na Sanok nie doszło. Chłopi zbałamuceni przez władze austriackie wystąpili przeciw dworom. Zaatakowali oni dwory m.in. w Komborni, Izdebkach, Bachórzu i Dynowie. Uzyskanie w 1867 roku autonomii przez Galicję niewiele zmieniło w stosunkach gospodarczych regionu Pogórza. Nastąpiły natomiast istotne zmiany polityczne. Po przeprowadzeniu uwłaszczenia, utworzono gminy wiejskie z urzędami gminnymi i wójtem oraz oddzielny obszar dworski, obejmujący grunty pańskie wraz z zabudowaniami. W administracji i szkołach wprowadzono język polski. Na terenie Pogórza powstawać zaczęły liczne szkoły ludowe i organizacje społeczne, takie jak: ochotnicze straże pożarne, kasy Stefczyka, towarzystwa zaliczkowe, składnice kółek rolniczych. Dynowszczyzna, należąca początkowo do powiatu sanockiego, w 1888 roku weszła w skład utworzonego powiatu brzozowskiego.
Władze miasta Brzozowa czyniły starania w celu ożywienia życia gospodarczego. W mieście powstało wiele sklepów i magazynów oraz nastąpił rozwój rzemiosła. W Brzozowie w 1887 roku było 313 warsztatów rzemieślniczych, a w regionie słynne były wówczas brzozowskie fajki i grzebienie wykonywane z rogu bydlęcego. Na ożywienie gospodarcze regionu znacznie wpłynęło także połączenie Dynowa w 1904 roku, przez Jawornik Polski linią kolei wąskotorowej z Przeworskiem.
Istotnym elementem rozwoju gospodarczego było również zapoczątkowanie eksploatacji ropy naftowej na przełomie XIX i XX wieku. Szyby naftowe w tym okresie pojawiły się w Węglówce, Woli Komborskiej, Witryłowie, Grabownicy, Humniskach, Turzym Polu, Brzozowie, Starej Wsi i Trześniowie. W czasie poszukiwań ropy naftowej, na polach granicznych Brzozowa ze Zmiennicą natrafiono na dość duże Ľródła wody mineralnej. W latach 1925-1926 oczyszczono studnię, następnie ujęto ją w beton i wyposażono w pompę. Wybudowano także dom zdrojowy o ponad czterdziestu pokojach, łazienki, willę " Antonówkę", dwa baseny, kort tenisowy oraz budynki gospodarcze. W ten właśnie sposób powstał między lasami i górami "Brzozów-Zdrój". Niestety w czasie II wojny światowej i tuż po wyzwoleniu zabudowania urządzenia zdrojowe zostały całkowicie zniszczone.
W życiu społeczno-kulturalnym dużą rolę odegra słynne sanktuarium Maryjne na obszarze Pogórza Dynoskiego w Starej Wsi. Początki wioski sięgają 1359 rok kiedy to Kazimierz Wielki wydał dokument alokacyji osady, od miejscowych nazwanej Brzozowa. W 1460 ro1 spotykamy już nazwę Stara Wieś. W drugiej połowie XV wieku w Starej Wsi znajdował się drewniany kościół trzema ołtarzami. Prawdopodobnie zostały one przeniesione do nowego kościoła wybudowanego w 1698 rok Spis inwentarza tego kościoła z 1729 roku wymienia się dawny obraz Zaśnięcia i Wniebowzięcia Matki Bożej który znajdował się w głównym ołtarzu i już wówczas: był przedmiotem kultu. Obraz ten wykonany został na deskach lipowych i jodłowych na początku XVI wiek Przedstawia on dwie sceny: "Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny" -część dolna oraz "Przyjęcia Maryi w niebiosa przez Chrystusa" -część górna.
Patriotyzm miejscowej ludność przejawiał się w uroczystych obchodach święta 3 maja, rocznic: odsieczy wideńskiej w 1833 roku, bitwy pod Racławicami w 1850 roku, czy urodzin Adama Mickiewicza w 1896 rok Szczególnie uroczyście obchodzono w 1910 roku pięć setną rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem. Do dziś świadectwem tych uroczystości są pomniki króla Władysława Jagiełły, wzniesione w Dynowie, Błażowej i inny miejscowościach Pogórza Dynowskiego. W okresie I wojny światowej, a szczególnie pod j koniec z rejonu dynowszczyzny do armii mobilizowano coraz to starsze roczniki i całkiem młode, co miało wpływ na pogorszenie się sytuacji gospodarczej. Na wsi daje się bowiem zauważyć brak rąk do pracy.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku, dynowszczyzna nadal wchodziła w skład powiatu brzozowskiego w województwie lwowskim. Do 1934 roku Brzozów i Dynów oraz każda z miejscowości regionu tworzyły oddzielne jedno miejscowościowe gminy, ustanowione jeszcze w czasach zaboru. W tym to bowiem roku, w wyniku nowego podziału administracyjnego kraju, tj. utworzenia wiejskich gmin zbiorowych, powstała gmina Dynów i inne wiejskie gminy. W skład gminy Dynów wchodziły : Dynów, który utracił prawa miejskie, oraz wsie: Bachórz, Bartkówka, Harta, Laskówka, Łubno, Pawłokoma, Przedmieście Dynowskie oraz Ulanica.
W dwudziestoleciu międzywojennym obszar między Wisłokiem a Sanem należał do najbiedniejszych w Małopolsce. Znaczny wpływ na słaby rozwój gospodarczy regionu miał brak połączenia kolejowego z Krakowem i Lwowem. Pomimo tego, że Pogórze Dynowskie zostało włączone do Centralnego Okręgu Przemysłowego, z uwagi na brak odpowiedniego połączenia komunikacyjnego, na tym terenie nie lokalizowano większych zakładów przemysłowych, tak było też w okolicach Jawornika Polskiego.
Przysłowiowa galicyjska bieda była przyczyną strajków chłopskich w 1937 roku. Strajk rolny w powiecie brzozowskim został zapowiedziany na wielkiej, liczącej ponad 5 tysięcy uczestników, manifestacji Święta Czynu Chłopskiego w Brzozowie, w dniu 15 sierpnia 1937 roku, a trwać miał od 16 do 25 sierpnia. Jego rozmiary ujawniał już pierwszy dzień -16 sierpnia - poniedziałek, który w Brzozowie dniem targowym i na który przyjeżdża setki furmanek i duża liczba ludności wiejskiej. Od wczesnego ranka drogi wiodące do miasta od Humnisk.
W wyniku prowokacji starosty powiatowego Andryłki, doszło do poważnych starć w okolicach Dydni. Chłopi z Jabłonki w wyniku prowokacji poszli na pomoc . Przy drodze obok mostu zebrało się kilku dziesięciu chłopów i kiedy nadjechała policja, chłopi rozproszyli się i zaczęli uciekać. Policja atakowała ich, biła strzelała do uciekających. Od kul zginęli: Kazimierz Detrzak, Józef Pajęcki, Jan Pajęcki i Kazimierz Sokołow.
Okres II wojny światowej na trwałe zapisał się w dziejach regionu. W miesiącu wrześniu 1939 roku  walki stoczyli żołnierze 11 Karpackiej Dywizji Piechoty, pod Dynowem, Dubieckiem i Krzywczą. W dniu 17 września w granice Polski, od wschodu wkroczyła Armia Czerwona.
Na podstawie umowy między Niemcami i Związki Sowieckim rzeka San stała się granicą sowiecko-niemieckie Pogórze Dynowskie weszło w skład utworzonego przez hitlerowskich Niemców Generalnego Gubernatorstwa.
Lata wojny to lata dalszego zubożenia gospodarczego Pogórza. Zaborczą i rabunkową politykę hitlerowskiego okupanta szczególnie dotkliwie odczuły gospodarstwa rolne. Uciążliwe kontyngenty i rekwizycje krów spowodowały, że na przełomie 1943/44 roku w gminie Dydnia były 154 gospodarstwa bez bydła. Miejscowa ludność, aby przeżyć ukrywała przed hitlerowskim okupantem bydło, czy trzodę chlewną. Po kryjomu mielono zboże w żarnach, aby nie korzystać z młynów. Kolejną formą represji wobec Polaków były wywózki, szczególnie młodzieży, na przymusowe roboty do Niemiec.
Ludność pochodzenia żydowskiego zamieszkująca tereny Pogórza przeszła podobną gehennę jak wszyscy Żydzi w Generalnym Gubernatorstwie. W dniu 3 września 1939 roku Niemcy dokonali masakry dynowskich Żydów, rozstrzeliwując około 400 mężczyzn. Spalona została również synagoga żydowska.
Końcem lipca 1944 roku na dynowszczyznę weszły wojska sowieckie. Po kilkudniowych zaciętych walkach 28 lipca Dynów i okoliczne miejscowości zostały zajęte przez 38 Armię I Frontu Ukraińskiego. Linia frontu utrwaliła się na terenie Pogórza Dynowskiego aż do 8 września 1944 roku.
Pierwsze lata po wyzwoleniu to lata wytężonej pracy mieszkańców Pogórza Dynowskiego mające na celu odbudowę kraju z pożogi wojennej. W pierwszej kolejności mieszkańcy omawianych terenów odbudowywali własne domy mieszkalne i zabudowania gospodarcze. Następnym krokiem w odbudowie były budynki instytucji publicznych, domy strażaka, czyli wiejskie domy kultury, szkoły podstawowe, a w miastach szkoły średnie, ośrodki zdrowia oraz infrastruktura komunikacyjna i techniczna. Coraz to więcej miejscowości Pogórza otrzymuje łączenia drogowe, do wiosek zaczynają kursować autobusy PKS. Powstają nowe zakłady pracy,  miejscowej ludności miejsce zatrudnienia, zaczął co wpływa na podniesienie poziomu życia mieszkańców Wioski Pogórza stają się coraz bardziej nowoczesne, siadające oświetlenie elektryczne, a w ostatnich lat połączenia telefoniczne.
Powoli rozwija się życie kulturalne i oświatowe. klubach "Rolnika" czy "Ruchu" działających w wioskach skupia się działalność kulturalno -oświatowa mieszkańców regionu. Powstaje sieć gminnych i filialnych bib tek, książka dociera pod strzechy. Powstają zespoły i kapele ludowe np. w Grabownicy, Niebocku, Haczowie i wielu innych miejscowościach. Miasto i gmina Dynów organizuje coroczne "Dni Folkloru Pogórza Dynowskiego", nawiązujące do bogatych tradycji kultury ludo' tego terenu. W Brzozowie powstaje Muzeum Region a PTTK, a dzięki ogromnemu zaangażowaniu i poświę niu wieloletniego dyrektora Jerzego Adamskiego wydawniczy. Ośrodek ten w latach 1981-1995 wy drukiem ponad 80 publikacji książkowych, w tym również wydawnictwa dotyczące Pogórza Dynowskiego.
Władze samorządowe terenów gmin i powiatów położonych na obszarze Pogórza Dynowskiego stawiają na rozwój turystyki. Potencjalne walory rozwoju turystyki to malownicze położenie geograficzne, rzeka San z dopływa nieskażone środowisko, liczne i atrakcyjne zabytki.



4. Wędrówki po Gminie

Większość miejscowości położonych jest na stokach wzgórz i w wąskich dolinach, co przydaje im malowniczości.
Długą historię mają Hadle Kańczuckie, założone przez nińskiego bojara Ładomira Wołoszyna. Otrzymał on w 1377 roku przywileje od ksiecia Władysława Ooplczyka na osadzenie wsi na prawie wołoskim na wykarczowanym skrawku zwanym “Hadle pole”. W XIX wieku Hadle Kańczuckie wchodziły w skład powiatu łańcuckiego i należały do parafii rzymskokatolickiej w Manasterzu. Liczyły wówczas ponad 400 mieszkańców.
Hadle Szklarskie były wsią o zróżnicowanym składzie etnicznym (Polacy i Rusini). Grekokatolicy należeli do parafii w Tarnawce, zaś rzymokatolicy – do parafii w Jaworniku. Łącznie wieś pod koniec XIX wieku liczyła około 600 mieszkańców.
Stary, bo XIV -wieczny rodowód ma Manasterz z Nieważką i Rzekami, leży nad Mleczką, dopływem Wisłoka, przy drodze z Kańczugi (6 kil.) na południowy zachód od Zagórza, w okolicy pagórkowatej 326 m n.p.m., która podnosi się upłazem ku zachodowi. Z tej wyżyny spływa potok Hussowski wpadający w Manasterzu do Mleczki. Ta rzeka ma tutaj prawy brzeg niski i tworzy łąki podmokłe. W najniższym punkcie 293 m n.p.m. zbudowana karczma nosi nazwę Mokra. Także ku wschodowi podnosi się okolica nieznacznie tworząc wzgórze 341 m bezwzględnej wysokości. U północnego stoku tego wzgórza stoi folwark Zagórski, nazwany prawdopodobnie od pobliskiej wsi Zagórze. Na wschód od Manasterza nad Jussakowskim potokiem znajduje się przysiółek Rzeki, a na północ od niego drugi przysiółek Nieważka lub Niewaszka. Kilka chat oddzielnie stojących nazywają " Zaoblaskiem ". Te przysiółki otacza od wschodu las, noszący na północy nazwę Zapust (407 n.p.m.) i Niwa Górna, w środku Strasznik, a na południu Rzeżański las (384 m n.p.m.) Ten las dzieli Manasterz od Siedlaczki, leżącej w północnej stronie; dalej w stronie północno-wschodniej ciągną się nad rzeką ku Pantalowicom podmokłe łąki, a na wschód ku Łopusznie Wielkiej małe liściaste gaje. Na południe graniczy ta wieś z Zagórzem. Manasterz należy do sądu powiatowego w Przeworsku i ma parafię rzymskokatolicą. Liczy 1379 mieszkańców rzymokatolików ".



5. Zwiedzanie i zabytki

Malowniczo położony Jawornik Polski zachował ślady małomiasteczkowego układu urbanistycznego. Tutejsza parafia erygowana została zapewne około 1472 r. jednocześnie z założeniem miasta. W nowej parafii wzniesiono drewniany kościół noszący wezwanie Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja Apostoła. W XIX wieku, z uwagi na kiepski stan techniczny mającej blisko 500 lat świątyni podjęto decyzję o budowie nowej. W latach 1838- 1839 stanęła murowana świątynia pozbawiona istotnych cech stylowych. We wnętrzu wyposażenie z XIX i XX w. Obok kościoła kaplica grobowa Górskich (XIX w.). Zabytkiem szczególnej rangi jest dworzec kolejki wąskotorowej -murowany, skromny budynek tworzący wraz z pozostałymi i budynkami i linią kolejową unikalny zespół obiektów. Druga, warta uwagi świątynia stoi w Manasterzu. Parafię utworzono w XV wieku (w 1479r. proboszczem był Jan z Hyżnego). Wraz z powstaniem parafii wzniesiono drewniany kościół, który z końcem XVIII w. znajdował się w bardzo złym stanie technicznym. Ostatecznie, w latach 1881 -1882, dzięki funduszom ówczesnego właściciela dóbr Józefa Kellennanna zbudowano nową, stojącą do dzisiaj świątynię. W 1895 r. biskup J. Glazer konsekrował ją pod tytułem św. Katarzyny (takie wezwanie nosiła też poprzednia świątynia). Do nowego kościoła przeniesiono część starego, barokowego wyposażenia. Najstarszą pamiątką jest gotycki dzwon z 1522 r. Stojącą w pobliżu, parawanową dzwonnicę wzniesiono w 1920 r. Leżący na trasie kolejki Przeworsk -Dynów Manasterz ma też murowany budyneczek dworca. Jednym z ładniejszych założeń dworskich regionu jest rozległy zespół dworski w Hadlach Szklarskich. Malowniczo założony park (XIX/XX w.) w typie krajobrazowym ze stawem poniżej wzniesienia otula zielenią rozległy budynek dworu wzniesionego (XIX/XX w.) dla Łastawieckich. , Parterowy, murowany dwór o urozmaIconej sylwetce poprzedza szeroki taras łączący dom z ogrodem i 52 1
w skład zespołu wchodzą ponadto murowane budynki: stajni, oranżerii i kuźni, pochodzące z przełomu XIX i XX w., remonto wae w latach 70. XX w.
Parafię w Hadlach Szklarskich erygował w roku 1946 biskup Fr. Barda. Wierni zajęli opuszczoną cerkiew greckokatolicką, którą przystosowano do liturgii rzymskiej, a w następnych latach odrestaurowano i nieznacznie powiększono. Dawna, murowana cerkiew filialna p. w. Przemienienia Pańskiego wzniesiona została w 1792 r. W 1911 r. przeszła gruntowny remont. Postawiona na planie prostokąta, poprzedzona od frontu dwukondygnacyjną wieżą o ramowych podziałach elewacji odznacza się spokojem i harmonią. Prowadzone restauracje nie zatarły pierwotnego wyrazu Świątyni -pozostała skromnym, póĄnobarokowym dziełem prowincjonalnego budowniczego.



.: Zobacz także

Administracja
Atrakcje turystyczne
Beskid Niski
Informacja Turystyczna
Kolejki wąskotorowe
Media podkarpackie
Muzea
Parki i rezerwaty
Prezentacje Gmin i Powiatów
Roweromania
Szlaki turystyczne
Twierdza Przemyśl
Uzdrowiska
Zamki Podkarpacia
Zielone granice
ZZ Biegi
Podkarpackie
Bilety Autobusowe
Bilety Lotnicze RyanAir
Bilety Lotnicze WizzAir
Ciekawe linki! Zgłoś/Dodaj
Hej! Na Grzyby!
Jaki namiot?
Mapy, Mapa OnLine
O ikonie słów kilka
Tanie Bilety Lotnicze
Turystyczna Piosenka
Wyciągi, warunki narciarskie, pokrywa, temp.
Zamek w Łańcucie
Księga gości
Forum
Galeria zdjęć
Szukaj...
Beskid Niski
Bieszczady
Bilety Rzeszów
Jazda Konna, Konie
Mapa Podkarpacia
Ogłoszenia Motoryzacyjne
Portal Rolniczy
Login:

Hasło:

Zapomniałem hasło

Oferty Agroturystyka | Biura turystyczne | Domki letniskowe i wypoczynkowe | Hotele i Motele | Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe | Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery | Pola namiotowe | Przewodnicy i Piloci | Pływalnie i Baseny | Restauracje i Gastronomia | Sanatoria | Schroniska | Sklepy sportowe i turystyczne | Stadniny koni | Wędkarstwo | Wyciągi narciarskie | Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne | Muzea | Parki | Roweromania | Szlaki turystyczne | Zamki | Grzyby | Uzdrowiska
SERWISY WSPÓŁPRACUJĄCE
         
         
Jeżeli jesteś zainteresowany współpracą z nami napisz do nas.
Jaworzyna Krynicka   
Copyright © Podkarpacki Portal Turystyczny & kwiateek & gate.cd 2003 - 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone
Czas generowania strony: 0.007 secs