G?ówna Konie Bilety Lotnicze Ryanair Wizzair Wycieczki Alpy Bilety Rzeszów Mapa Podkarpacia Tanie Loty
Kamera Rzeszów Bilety Autokarowe Zdrowie i Uroda Ci??a i Poród Dieta i Odchudzanie Wypo?yczalnia Pizza Rzeszów
DODAJ OFERTE Aktualno?ci BANERY REKLAMA Prywatno?? Kontakt Foto Wycieczki Rzeszów MTB Rzeszów
Agroturystyka
Apartamenty
Biura turystyczne
Domki letniskowe i wypoczynkowe
Hotele i Motele
O?rodki wczasowe i wypoczynkowe
Pensjonaty i Pokoje Go?cinne, Kwatery
Pola namiotowe
Przewodnicy i Piloci
P?ywalnie i Baseny
Restauracje i Gastronomia
Sanatoria
Schroniska
Sklepy sportowe i turystyczne
Stadniny koni
W?dkarstwo
Wyci?gi narciarskie
Wypo?yczalnie i inne us?ugi turystyczne
Dodaj ofertę
Gdzie sp?dzisz Wakacje 2011?
Bieszczady
Beskid Niski
Pogórze
W mie?cie
U rodziny
Ze znajomymi
Wyniki :: Więcej

.: Gmina ?a?cut

Gmina ?a?cut le?y w centralnej cz??ci województwa podkarpackiego, w bezpo?rednim s?siedztwie miasta ?a?cuta, w po?udniowej cz??ci doliny Wis?oka, na pograniczu kotliny Sandomierskiej i Pogórza Dynowskiego, przy trasie mi?dzynarodowej E-40, na wysoko?ci 185-395 m n.p.m. Jest najwi?ksz? pod wzgl?dem powierzchni i ludno?ci gmin? powiatu ?a?cuckiego, w jej sk?ad wchodzi 9 so?ectw: Albigowa, Cierpisz, G?uchów, Handzlówka, Kosina, Kraczkowa, Rogó?no, Sonina i Wysoka. Zabytki godne obejrzenia, to mi?dzy innymi: drewniany ko?ció? ?w. Sebastiana z pocz. XVII w. w Kosinie, ko?ció? drewniany ?w. Jana Chrzciciela z II po?. XVII w. w Soninie, elementy wyposa?enia i wystroju ko?cio?ów w Albigowej, Handzlówce, Kosinie, Kraczkowej, Soninie i Wysokiej. W niektórych wsiach zachowa?y si? kapliczki przydro?ne oraz domy z prze?omu XIX i XX w. Go?cie najch?tniej odwiedzaj? Handzlówk? i Cierpisz, których cz??? nale?y do Hy?e?sko-Gwo?nickiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Latem mo?na tu sp?dzi? czas w gospodarstwach przystosowanych do agroturystyki. W Handzlówce znajduje si? narciarska trasa zjazdowa z wyci?giem orczykowym (400 m d?ugo?ci, ró?nica wys. 100 m). Malownicza trasa rowerowa (ok. 30 km) przebiega przez Handzlówk?, Albigow?-Honie, Cierpisz, Kraczkow? i Albigow? (punkt wyjazdu i powrotu w Handzlówce). Przez teren gminy przechodzi zielony szlak turystyczny. Na po?udniowo-wschodnich obrze?ach gminy s? du?e zasoby mineralnych wód leczniczych oraz kopalnie gazu ziemnego.

Dzi?kujemy Urz?dowi Gminy w ?a?cucie za przekazanie materia?ów.
Zapraszamy na stron? www.gminalancut.pl

  1. Historia Gminy ?a?cut wraz z okolicznymi so?ectwami
  2. Ciekawe miejsca
  3. Okolice Gminy
  4. Szlaki turystyczne piesze i rowerowe
  5. Zabytki
  6. Agroturystyka i informacje praktyczne
  7. Albigowa - Historia i zabytki
  8. Cierpisz - Historia i zabytki
  9. G?uchów - Historia i zabytki
  10. Handzlówka - Historia i zabytki
  11. Kosina - Historia i zabytki
  12. Kraczkowa - Historia i zabytki
  13. Rogó?no - Historia i zabytki
  14. Sonina - Historia i zabytki
  15. Wysoka - Historia i zabytki
1. Historia Gminy ?a?cut wraz z okolicznymi so?ectwami

Historia gminy wi??e si? bezpo?rednio z histori? ?a?cuta. Powstanie najstarszych wsi (Albigowa, Handzlówka, Kraczkowa, Wysoka, Sonina) podobnie jak i samego ?a?cuta datuje si? na drug? po?ow? XIV wieku. By?y to wsie za?o?one na prawie magdeburskim z osadnictwa niemieckiego. Ich w?a?cicielami byli kolejni w?odarze ?a?cuta: Pileccy, Stadniccy, Lubomirscy, Potoccy.  W histori? gminy wpisali si? wielkimi literami synowie tej ziemi, którzy swoje m?ode ?ycie oddali za wiar? i ojczyzn?. Pierwszy to legionista, adiutant Marsza?ka Pi?sudskiego - pu?kownik Leopold Lis - Kula, bohater wojny polsko - bolszewickiej, urodzony w Kosinie; drugi to b?. Achilles Józef Pucha?a, pochodz?cy z Kosiny - m?ody franciszkanin, który zgin?? ?mierci? m?cze?sk? w 1943 r., oddaj?c ?ycie za swoich parafian w Pierszajach na Bia?orusi; jego imi? nosi funkcjonuj?cy zak?ad Piel?gnacyjno - Opieku?czy w Kosinie.

Herb Gminy ?a?cut przedstawia: w polu b??kitnym jastrz?b naturalny siedz?cy na dwóch skrzy?owanych toporach o ostrzach srebrnych i toporzyskach z?otych. Herb odwo?uje si? do tradycji i historii tych ziem. Jastrz?b naturalny (barwy naturalnej) nawi?zuje do jednego z bohaterów Legionów J.Pi?sudskiego, pu?kownika Lisa -Kuli, który piecz?towa? si? herbem Jastrz?biec. Herb ten przedstawia w polu b??kitnym podkow? z?ot? z takim? krzy?em kawalerskim miedzy ocelami, natomiast jastrz?b jest tzw. klejnotem - figur? umieszczon? na ukoronowanym he?mie nakrywaj?cym tarcz? z god?em. Leopold Lis - Kula urodzi? si? w Kosinie, po mieczu pochodzil ze starego rodu Kulów - Niemstów, za? po k?dzieli z domu Czajkowskich (jego przodkiem by? s?ynny Sadyk - Pasza, Micha? Czajkowski). Dwa skrzy?owane topory maj? bezpo?rednie odniesienie do god?a pierwszych w?a?cicieli tych ziem - Ottona z Pilczy i rodziny Pileckich, herbu Topór. Topór w heraldyce symbolizowa? obron? swobody, wolno?ci, a tak?e w?adz? i sprawiedliwo??. Natomiast jastrz?b by? uwa?any najcz??ciej za symbol wojowniczo?ci, zwyci?stwa, wznios?o?ci i d?ugowieczno?ci. Równi?? barwy heraldyczne maj? swoj? specyficzn? symbolik?. Wed?ug Klemensa Prinsaulta (francuskiego heraldyka z XV w.) barwa b??kitna wyra?a trzy cechy: piekno??, wznios?o??, pochwa??.

Albigowa - Pierwotne nazwy wsi: Helwygheshow, Helwigau, Helwygeshof, Halwygowa po?wiadczaj?, ?e osad? zasiedlono kolonistami z Niemiec. Nazwa pochodzi si? od imienia Helwiga, pierwszego wójta. Wie? lokowa? w II po?owie XIV wieku ówczesny w?a?ciciel w?o?ci ?a?cuckiej Otto z Pilczy herbu Topór, generalny starosta ziemi ruskiej i wojewoda sandomierski. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z ko?ca XIV wieku. 5 maja 1384 roku Dymitr (Demetrius) kardyna? legat papieski, zarz?dca ko?cio?a ostrzychomskiego wystawi? dokument, w którym zatwierdzi? nadanie dziesi?cin kapitule przemyskiej uskutecznione przez biskupa przemyskiego Eryka. W powy?szym dokumencie obok innych miejscowo?ci okr?gu ?a?cuckiego Albigow?.  Po ?mierci Ottona Albigow? odziedziczy?a córka El?bieta Pilecka, a nast?pnie jej potomkowie. Jeden z nich Miko?aj w 1542 roku sprzeda? wie? Miko?ajowi Tarle, chor??emu przemyskiemu. Od ko?ca XVI wieku nowym w?a?cicielem zosta? Konstanty Karol Korniakt rodem z Krety, kupiec lwowski, dzier?awca ce? ruskich, nobilitowany w 1571 roku. Albigowa nale?a?a do rodziny Korniaktów do 1672 roku, kiedy to zmar? ostatni przedstawiciel rodu Karol Franciszek. Kolejnym dziedzicem zosta? Stanis?aw Potocki, chor??y koronny, który w 1781 roku odsprzeda? wie? Tadeuszowi Jerzemu Chru?cickiemu. Nast?pnie Albigow? dzier?yli kolejno: Skarbkowie (od 1830), Franciszek i Stanis?aw Odrow?? Pieni??ek. Od tego ostatniego wie? odkupili Alfred Potocki z ?a?cuta. W r?kach Potockich Albigowa pozostawa?a do 1944 roku. Wie? znana z gospodarczo?ci i licznych inicjatyw spo?ecznych. Do grona wybitnych spo?eczników nale?a? proboszcz Albigowej ksi?dz Antoni Tyczy?ski, wspóinicjator budowy szko?y koszykarskiej, kó?ka rolniczego, szko?y gospodarstwa wiejskiego, szko?y ludowej, mleczarni, spó?ki oszcz?dno?ci i po?yczek Raiffeisena, fabryki drenów. Ponadto Potoccy za?o?yli tutaj stadnin? koni (po II wojnie ?wiatowej zlikwidowana, a na gruntach za?o?ono s?ynny instytut sadowniczy, obecnie prywatne przedsi?biorstwo sadowniczo ogrodnicze).

G?uchów - Osad? G?uchów lokowa? w po?owie XIV wieku Otto z Pilczy. Pierwsza wzmianka jest zawarta w dokumencie donacji na rzecz parafii w Nowosielcach z 1384 roku, w którym wyst?puje niejaki Paulus de Gluchow, by? mo?e wójt G?uchowa. Przez nast?pne dwa wieki G?uchów by? w posiadaniu rodziny Pileckich z ?a?cuta, a nast?pnie Stadnickich. Pod koniec XVI wieku przeszed? na w?asno?? Konstantego Korniakta, który posiada? zamek w G?uchowie na tzw. "Winnej Górze". Po Korniaktach wie?, podobnie jak i ca?? w?o?? ?a?cuck? przej?? Stanis?aw Lubomirski, wojewoda ruski. Przez kolejne, niespe?na dwa stulecia wspomniana osada wchodzi?a w sk?ad pot??nego latyfundium Lubomirskich, a nast?pnie do 1944 roku by?a w posiadaniu Potockich z ?a?cuta.

Handzlówka - Wie? lokowana (i zasiedlana kolonistami niemieckimi)w 1381 roku na prawie magdeburskim przez Ottona z Pilczy, wojewod? sandomierskiego, w?a?ciciela dystryktu ?a?cuckiego. Na mocy dokumentu z tego? roku "rozwa?ny i opatrzny m??" Lang Hanzyl otrzyma? dziedziczne so?ectwo w za?o?onej wsi Langynaw (Handzlówka).
Przez dwa stulecia Handzlówka wchodzi?a w sk?ad posiad?o?ci wspomnianych wy?ej Pileckich. Ostatni z nich Krzysztof (zm. Po 1596 roku) zastawi?, b?d? sprzeda? wie? Janowi Kostce de Sternberg, wojewodzie sandomierskiemu i jego ?onie Zofii z Odrow??ków. Po ?mierci tej ostatniej osada przypad?a jej córce, zam??nej z Aleksandrem ksi?ciem Ostrogskim, panem na Tarnowie i Ostrogu. Nast?pnie Handzlówka wesz?a w sk?ad posiad?o?ci Korniaktów, po których wie? przej?li Antoni Pie?ciorowski i Jerzy ?owiecki. Po nich dziedzicem zosta? Józef Wisowaty, wojski liwski. W 1744 roku jako posesor by? notowany Stefan Chomentowski, opiekun nieletnich braci Józefa Wiszowatego: Kaspra i Kajetana. W ostatniej ?wierci XVIII wieku dziedzicem i kolatorem parafii w Handlówce zosta? Stanis?aw Potocki, chor??y koronny. W latach 1815-33 wie? nale?a?a do Ignacego Skarbka. Natomiast w roku 1846 wzmiankowano jako w?a?ciciela Stanis?awa Odrow??a Pieni??ka, który odsprzeda? posiad?o?? Eligiuszowi i Karolinie Sablewskim. Po nich nowym w?a?cicielem zosta? niejaki Herold. Po bankructwie tego? wie? nale?a?a do Moj?esza Salzmana. W 1892 roku Handzlówk? odkupi? Roman Potocki, który we wsi za?o?y? uj?cie wodoci?gowe zaopatruj?ce w wod? swoj? rezydencj? w ?a?cucie.Po 1900 roku mia? miejsce dynamiczny rozwój wsi. Z inicjatywy miejscowych spo?eczników ksi?dza W?adys?awa Krakowskiego i Franciszka Magrysia za?o?ono szko?? oraz ca?y szereg instytucji i organizacji spo?ecznych takich jak: mleczarnia, stra? po?arna, kó?ko rolnicze, czytelnia, teatr w?o?ci?ski i in.

Kosina - Poprzednie nazwy miejscowo?ci: Cossyn, Kossyn, Koszina. Jako osada kolonistów niemieckich powsta?a oko?o po?owy XIV wieku. Po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie lokacyjnym wsi Noua Villa Daz Newdorf (Kraczkowa) z 1369 roku, gdzie w?ród ?wiadków zosta? wymieniony so?tys Kosiny "scultetus in Kossyna nomine Johannes". Pierwszymi w?a?cicielami wsi by? Otto z Pilczy lub jego zi?? Wincent z Granowa, kasztelan i starosta nakielski (zm. 1410), nast?pnie El?bieta, wdowa po Wincentym. Po jej ?mierci w posiadaniu potomków Pileckich z ?a?cuta. Kolejmymi w?a?cicielami by?a rodzina Stadnickich, od której wsi przyj?? Stanis?aw Lubomirski. W r?kach ?ubomirskich Kosina pozosta?a do I po?owy XVIII wieku. W latach 1738-88 jako w?a?ciciele notowali s? ksi???ta Sanguszkowie. Po nich, w drodze licytacji, osad? naby?a Kunegunda Prekowa. Kolejn? dziedziczk? zosta?a ksi??na El?bieta z Czartoryskich Lubomirska 1733 1816). Nowa w?a?cicielka w 1802 roku odda?a Kosin? (z miastem Przeworskiem i siedmioma okolicznikami wsiami) swojemu ulubie?cowi i wychowankowi Henrykowi Lubomirskiemu. Lubomirscy z Przeworska Kosin? dzier?yli do 1944 roku.

Kraczkowa - Wie? lokowana przez Ottona z Pilczy herbu Topór. 16 VII 1369 roku wystawi? on dokument, na mocy którego powierzy? Janowi Howsteterowi osadzenie Nowej Wsi (Noua Villa Daz Newdorf) na prawie niemieckim. W posiadaniu rodziny Pieleckich Kraczkowa pozosta?a do 1586 roku, kiedy to wdowa po Krzysztofie Pileckim Anna z Sienna zamieni?a w?o?? ?a?cuck? ze Stanis?awem Stadnickim. Nowy w?a?ciciel odst?pi? swoje prawa do Kraczkowej Konstantemu Korniaktowi. W r?kach rodziny Korniaktów wie? pozosta?a do ko?ca XVII wieku. Od 1732 roku jako patron parafii wyst?puje Stanis?aw Potocki. W latach 1741-53 w?a?cicielem by? Krzysztof Skarbek, kanonik lwowski, wierzyciel Korniaktów. Odsprzeda? on wie? Franciszkowi Potockiemu. Nast?pnie (od 1839) nowym posiadaczem zosta? Ignacy hr. Skarbek. W 1843 roku wie? zosta?a odsprzedana Janowi Wolskiemu. Dwana?cie lat pó?niej posiad?o?? naby? Hersch Weinberg. Ostatnim w?a?cicielem wsi i folwarku, do 1915 roku (tj. do parcelacji gruntów dworskich) by? Roman hrabia Potocki, III ordynat na ?a?cucie.
Kraczkowa by?a pr??nym o?rodkiem, rodz?cego si? w Galicji, ruchu ludowego. Tutaj urodzi? si? znany ludowiec, pose? do parlamentu wiede?skiego Tomasz Szajer, bywa? tutaj ksi?dz Stanis?aw Stoja?owski. W 1936 roku w domu znanego dzia?acza ZMW "Wici" i spo?ecznika W?adys?awa Mo?d?enia podpisano "Deklaracj? Praw M?odego Pokolenia". W 1991 roku w Kraczkowej powsta? zespó? "Patria" (z kapel? ludow?), który prezentuje miejscowe zwyczaje. Najbardziej znanym z nich jest "Wesele Kraczkowskie". Dzieje wsi u schy?ku XIX wieku i na pocz?tku XX wieku opisa? mieszkaniec Kraczkowej Walenty Kunysz w pami?tniku "Wcibski i wrazicki" (wyd. 1973 r.)

Rogó?no - Wie? lokowana na pocz?tku XV wieku, by? mo?e by? przez Jana Pieleckiego , syna incentego z Granowa i El?biety z Pilczy. Po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie z 1450 roku. W r?kach Pileckich Rogó?no pozosta?o do ko?ca XVI wieku. Od 1589 roku dziedzicem zosta? Konstanty Karol Korniakt, herbu Krzy?, dzier?awca ce? ruskich. W bli?ej nieznanych okoliczno?ciach wie? zosta?a przej?ta przez rodzin? Go?uchowskich. Najpierw dziedzicem by? Miko?aj, a po nim syn Antoni, podczaszy brac?awski. Nowi w?a?ciciele posiadali w Rogó?nie dwór i znani byli z wa?ni mi?dzy s?siedzkich. Niechlubnie ws?awili si? napadem na Korniaktów w 1701 roku. W XVIII wieku w posiadaniu El?biety Lubomirskiej, pani na ?a?cucie, która zapisa?a Rogó?no (z Przeworskiem i okolicznymi wsiami) swojemu ulubie?cowi i wychowankowi Henrykowi Lubomirskiemu. W posiadaniu Lubomirskich z Przeworska wie? pozosta?a do 1944 roku.

Sonina - Poprzednie nazwy miejscowo?ci: Schonerwalt, Sanyna, Szanyna. Wie? lokalna zapewne w II po?owie XIV wieku przez Ottona z Pilczy, dziedzica dystryktu ?a?cuckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie kardyna?a legata Dymitra z 1384 roku pod nazw? Schonerwalt. Sonina nieprzerwanie wchodzi?a w sk?ad w?o?ci ?a?cuckiej. Kolejno jej w?a?cicielami byli Pileccy z ?a?cuta, Stadniccy, nast?pnie Lubomirscy, a na koniec rodzina Potockich.

Wysoka - Wie? za?o?ona w II po?owie XIV wieku przez Ottona z Pilczy herbu Topór generalnego starost? ziemi ruskiej i wojewod? sandomierskiego, w?a?ciciela dystryktu ?a?cuckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1384 roku. Od 1586 roku w?asno?? rodziny Korniaktów. W roku 1742 jako dzier?awcy notowani Marcin i Anna D?browscy, a nast?pnie Andrzej i Marianna Rutkowscy. Kolejnym administratorem (od 1767) by? Andrzej Szatkowski. Przed 1780 rokiem wie? naby? wojewoda ruski, chor??y wielki koronny, targowiczanin Stanis?aw Szcz?sny Potocki. Zastawi? on Wysok? u Konstancji Bielskiej, kasztelanowej halickiej. W 1785 roku nale?a?a do ksi?cia Adama Poni?skiego, dwa lata pó?niej w?a?cicielk? zosta?a niejako Rogali?ska. Od 1798 roku w?asno?? Józefa i Tekli Smydzi?skich. Kolejnymi dziedzicami byli Konstancja i Antoni ?widzi?scy, od których Wysok? w 1819 roku odkupi? Alfred Potocki. W sk?ad ordynacji ?a?cuckiej wie? wchodzi?a do 1944 roku. W dawnych czasach mieszka?cy Wysokiej s?yn?li z wyrobów tkackich, posiadali nawet w?asnych cech. Do chwili obecnej jeden z przysió?ków wsi nosi nazw? "Tkacze". Tak samo nazywa si? Zespó? Obrz?dowy, który prezentuje m.in. "Wesele wysockie".



2. Ciekawe miejsca

Tajemnica Wiejskiego Cmentarza   
Osiem kilometrów na wschód od ?a?cuta znajduje si? wie? Kosina. Przecina j? szosa E-40, z której wida? ko?ció? i znajduj?cy si? przy nim cmentarz. Jest on bardzo stary i nie wiadomo ile razy ju? zosta? przekopany wzd?u? i wszerz. Nieliczni ludzie wiedz? dzisiaj, ?e spoczywaj? tam trzej powsta?cy, bohaterowie uczestnicy styczniowego zrywu 1863 roku, pochodz?cy z tej okolicy. By?o ich trzech zaprzyja?nionych m?odzie?ców, pi?knych kawalerów. Jeden syn ch?opa pochodzi ze wsi Rogó?no. Nazywa? si? Józef Czyrek, urodzony 17 lutego 1833 roku, syn Antoniego i Ma?gorzaty. Drugi to S. D?bek z Kosiny (imi? nieznane) równie? syn ch?opa, rówie?nik J. Czyrka. Trzeci natomiast to m?odziutki zarz?dca dwu folwarków w Rogó?nie i Kosinie panicz przyby?y z Kongresówki. Antoni Zabielski, urodzony w r. 1842. W rodzinnym przekazie jest, ?e "Panicz" w krótkim czasie po obj?ciu stanowiska administratora w dobrach ksi?cia Lubomirskiego zaprzyja?ni? si? z J. Czyrkiem i S. D?bkiem. Spotka? si? u jakiego? kolegi w Bia?obrzegach pod lasem a pó?niej w ?o?yni. Od tej pory cz?sto wszyscy trzej si? spotykali, gdzie? chodzili, cz?sto wracali pó?no, czasem nawet nad ranem. Rodzice s?dzili, ?e Józef ma jak?? dziewczyn? i my?li o o?enku, sp?dzaj?c czas u ukochanej. Pó?niej okaza?o si?, ?e wszyscy trzej ?wiczyli strzelanie z broni palnej oraz uczyli si? w?adania szabl?. ?wiczenia mieli w lesie za Wis?okiem w stron? Kompanii. W szeregi powsta?cze wybrali si? na Lubelszczyzn? nagle wiosn?, po wszystkich pracach polowych. Odwióz? ich dworskimi ko?mi ojciec Józefa Czyrka, Antoni, pe?ni?cy funkcj? karbowego w Rogó?nie. Wyjechali niby po zakup koni do Rawy Ruskiej, znanej z ko?skich jarmarków. Ochotnicy wysiedlili w miejscu wyznaczonym przez Antoniego Zabielskiego. Ojciec Józefa wróci? do Rogó?na i kierowa? pracami w folwarku w zast?pstwie "pana", który pojecha? daleko szuka? ?ony. Nieobecno?? syna i S. D?bka z Kosiny t?umaczy? jako pewnego rodzaju ochron? i prezentacje m?odego pana id?cego w zaloty. Pocz?tkowo trzej m?odzi ludzie wzi?li udzia? w wielu bitwach w Hrubieszowskim, a pó?niej po ?mierci dowódcy przydzieleni zostali do innej grupy powsta?czej walcz?cej w Zamojskiem. Tam równie? ponosili kl?ski. Po kolejnej bitwie otrzymali rozkaz przej?cia do Galicji i schronienia si? we Lwowie. Szcz??liwie przedostali si? przez granic?. We Lwowie skierowano ich na prywatn? kwater?. Tutaj posileni obiadem, wymyci, otrzymali czyst? i such? bielizn?, zacz?li odpoczywa? w ciep?ych ?ó?kach. Sen szybko ich zmorzy?, poniewa? zimna, jesienna szaruga bardzo im dokuczy?a. Ciep?o i opieka ?yczliwych ludzi odpr??y?y ich. Spokój i ciep?o by?y konieczno?ci? zw?aszcza dla A. Zabielskiego, który przezi?biony dr?a? z zimna, a bardzo wyczerpany fizycznie, wymaga? d?u?szego odpoczynku. Niestety, nad ranem, osoba, która ich przyprowadzi?a, zbudzi?a ich, przynosz?c hiobow? wie??. Oto przyszed? do namiestnika rozkaz w?adz austriackich, aby przeprowadzi? rewizj? wszystkich mieszka? we Lwowie, a nie zameldowane osoby aresztowa?. Powsta?cy z pól bitewnych Zamojszczyzny i Hrubieszowskiego maj? by? oddani w?adzom carskim. Rogatek nie wolno odmyka? rano. Trzej przyjaciele zostali doprowadzeni do studzienki kanalizacyjnej i podziemnymi kana?ami wyprowadzeni poza rogatki miasta. Wzi?li kurs na Jaworów, nast?pnie bocznymi drogami doszli do lasów na pó?noc od Jaros?awia do le?niczówki, w której mieszka? daleki krewny A. Zabielskiego. W czasie tej podró?y Zabielski s?ab? coraz bardziej, obaj przyjaciele nie?li go prawie, opartego na ich ramionach. Wreszcie dotarli do wymarzonego miejsca. G?odni, przemoczeni, znale?li gor?c? straw?, such? bielizn? i odzie? oraz wygodne pos?anie w ciep?ym pokoju. Stan zdrowia A. Zabielskiego pogarsza? si?. Z le?niczówki by?o bardzo daleko do lekarza i apteki, a w dodatku wzrastaj?ca cz?stotliwo?? rewizji ?andarmerii austriackiej poszukuj?cej powsta?ców uchod?ców z Kongresówki, stawa?a si? niebezpieczna zarówno dla gospodarza, jak i przyby?ych mieszka?ców. W tej sytuacji Józef Czyrek zadecydowa? o przewiezieniu chorego do Rogó?na. Wybra? si? pieszo do swoich rodziców. Le?nymi ?cie?kami przeprowadzi? go gajowy na pola Le?ajszczyzny. Tu ju? czu? si? jak u siebie w domu. Przeprawi? si? przez bród na Sanie pod Kury?ówk? : przeszed? przez Le?ajsk i odpocz?? u furtiana w klasztorze oo. Bernardynów. St?d dotar? do siostry w Zmys?ówce, w Korniaktowie przejecha? na praw? stron? Wis?oka tzw. "kryp?" i wieczorem cichutko wsun?? si? do ciep?ej izby rodzinnego domu w Rogó?nie. Rodzice natychmiast poos?aniali okna kocami i ze wzruszeniem s?uchali opowiadania syna. Ten jednak najwi?kszy nacisk po?o?y? na sprowadzenie "panicza" do Rogó?na i uratowanie go od ?mierci.
Krótka by?a narada we troje, tj. rodziców i Józefa. Ojciec pobieg? do folwarku, wyda? odpowiednie decyzje. Po pó?nocy wyjechali drabiniastym wozem wy?cielonym grubo s?om?, aby chory nie odczuwa? bole?nie wstrz?sów na wybojach. Na wóz po?o?ono kilka worków z podarkami dla rodziny le?niczego. By?a w dwóch du?ych ?liczna pszenica j?czmienna i jaglana kasza, suszone jab?ka, gruszki i ?liwki oraz specjalnie zawini?ta w derki dwie pierzyny w celu przykrycia chorego na wozie. Wreszcie dotarli do le?niczówki. Zostawili pszenic?, kasz? i suszone owoce, a zabrali kilka zabitych zaj?cy, dwie sarny, worek suszonych grzybów i wybrali si? z chorym w drog? powrotn?. Przykra i trudna by?a to droga. Wiatr wdziera? si? do ka?dej szparki ubrania, a mokry, padaj?cy du?ymi p?atami ?nieg utrudnia? widoczno??. Straszliwie zdro?eni, zw?aszcza Józef, który przez trzy noce morderczej podró?y ma?o oka zmru?y?, zajechali do zagrody Antoniego Czyrka. Tutaj zastali czuwaj?c? Ma?gorzat? matk? Józefa, gor?cy rosó? z ziemniakami oraz kapust? z mi?sem. Przy zas?oni?tych oknach wnie?li chorego na ?ó?ko. Nakarmiony przez gospodyni? zasn?? m?ody powstaniec na dwie godziny z kompresem z zimnej wody na czole, zmienianym cz?sto przez matk? Józefa. Trzeciego dnia dyskretnie wsun?? si? do domu Czyrków wys?any przez ksi?cia Lubomorskiego dyrektor dóbr i o?wiadczy?, ?e wieczorem przyjedzie lekarz z Ka?czugi, ale powinien by? przywieziony ch?opskimi ko?mi i wozem, aby nie budzi? podejrze? ?andarmerii. Po lekarza i z lekarzem do Ka?czugi pojecha? Józef i on te? przywióz? w nocy lekarstwa z apteki. Lekarz stwierdzi? obustronne ci??kie zapalenia p?uc i poleci? przenie?? chorego do jego mieszkania w folwarku. Przez dwa tygodnie pod opiek? piel?gniarki siostry zakonnej i nadzorem lekarza walczy? chory za ?mierci?, ale pi?tnastego dnia poczu? si? lepiej i ju? od tego czasu sukcesywnie przybywa?o mu si?. Wszystkie koszty leczenia z góry op?aci? ksi??? Lubomirski z Przeworska. Po dwóch miesi?cach m?ody Zabielski wybra? si? na dalsze leczenie do Krakowa. Tam podobno kontaktowa? si? z walcz?cymi w Kongresówce powsta?cami. Tam te? zosta? aresztowany przez w?adze austriackie, lecz po pewnym czasie zwolniony dzi?ki staraniom swego dobroczy?cy i chlebodawcy. Po 3 latach Antoni Zabielski wróci? na stanowisko administratora dóbr w Rogó?nie i Kosinie, lecz tym razem zamieszka? w Kosinie. Tu za?o?y? rodzin?. O?eni? si? "gdzie? daleko" z pi?kn? i bardzo dobr? Beat? Rafael? Lipsz. Przysz?o na ?wiat troje dzieci. Dwoje pierwszych zmar?o przed szóstym rokiem ?ycia. Przy ?ycia pozosta?o najm?odsze, syn Stanis?aw, pó?niejszy dyrektor Miejskiego Gimnazjum w Przeworsku. Antoni Zabielski po ?mierci ?ony (w 19=890 roku) wybudowa? kaplic? na cmentarzu w Kosinie. Kiedy umar?o mu dwoje dzieci, a pó?niej odesz?a ?ona, postanowi? pod planowan? kaplic? wymurowa? miejsce wiecznego spoczynku swej rodziny. Jest wi?c na cmentarzu w Kosinie pi?kna kaplica grobowiec, ale ma?o kto wie, ?e spoczywaj? w niej zw?oki styczniowego powsta?ca roku 1863. Antoni Zabielski zmar? w roku 1916, a wi?c prze?y? jeszcze po powstaniu styczniowym ponad pi??dziesi?t lat.
Józef Czyrek, najsilniejszy i najzdrowszy spo?ród ca?ej trójki, najbardziej nara?a? si? na trudy wojaczki. Os?ania? zawsze swych przyjació?. Bystry, ostro?ny, zawsze szcz??liwe przeprowadza? ich przez le?ne g?szcza. ?y? on najkrócej, bo tylko trzy miesi?ce po powrocie. Zmar? na "czarn? krost?" (w?glik), na któr? w owym czasie nie by?o ratunku. Chorowa? tylko kilka dni. Pochowany na cmentarzu w Kosinie nie doczeka? si? kamiennego nagrobka. Po ?mierci rodziców grób porós? pio?unem, zbutwia?y krzy? run?? i trzecie pokolenie ju? nie wie, gdzie jest mogi?a m?odego powsta?ca, za? czwarte w ogóle nie wie o historii bohaterskich rodaków. Nie wie o tym, ?e wlok?cy si? borami i lasami po b?ocie, deszczu i mrozie potrafili nara?a? swe ?ycie i zdrowie dla uratowania swych przyjació?. S. D?bek ?y? d?u?ej od J. Czyrka tylko kilkana?cie miesi?cy. Zapad? na gru?lic? i w dwa lata po powrocie z powstania zmar? w Kosinie u rodziców. Gdzie znajduj? si? mogi?y dwóch ch?opów powsta?ców styczniowych roku 1863, nikt nie wie. Cmentarz wiejski w Kosinie ju? kilkakrotnie zosta? przekopany od tamtych czasów. Warto jednak pomy?le?, aby w jaki? sposób uczci? bohaterstwo m?odych patriotów.

Droga Krzy?owa na Zimnej Górze
Droga krzy?owa na Zimnej Górze to przede wszystkim niepowtarzalne dzie?o ?ycia, mieszka?ca tej ziemi - Stanis??wa Pusza. Swoje przedsi?wzi?cie podj?? jeszcze w latach 1985 - 1987. Zamys? jak na si?y i mo?liwo?ci jednego cz?owieka wydawa? si? nie do zrealizowania. Ale Pan Stanis?aw to "uparty" i niezwykle pracowity cz?owiek, posiadaj?cy niezwyk?y dar pomys?owo?ci w zakresie sposobów realizacji swoich jak?e ciekawych planów. Nigdy nie za?amuj? go nawet najwi?ksze trudno?ci czy chwilowe niepowodzenia. Szuka nowych rozwi?za?. Ka?d? prac? wykonuje solidnie, mimo swoich 75 lat ?ycia. Zimnogórska Go?ota jest jego dzie?em ?ycia, dzie?em na chwa?? Bo??, na chwa?? Zbawiciela Jezusa Chrystusa, który poprzez swoj? m?k? i ?mier? na krzy?u odkupi? ludzko??. Budowa trwa?a d?ugo. Rozpocz?ta zosta?a w pierwszych latach 90-tych, a jej zwie?czeniem jest kaplica Matki Boskiej Ró?a?cowej wybudowana w Roku 2000 - w Roku Wielkiego Jubileuszu. 20 sierpnia 2000 r. nast?pi?o jej uroczyste po?wi?cenie. Tu te? w dolnej cz??ci frontowej ?ciany zosta?a wmurowana Pami?tkowa Tablica.
ZIMNA GÓRA - to wzniesienie wzd?u? którego - w du?ej cz??ci przebiega granica po?udniowa pomi?dzy Kraczkow? (Dzia?ami wschodnimi) a Cierpiszem. Jej wysoko?? wynosi 275,7 m npm. Jej grzbietem biegnie droga zaliczana do gminnych i stanowi drog? dojazdow? do drogi powiatowej Kraczkowa Cierpisz. W po?owie wzniesienia drog? przecina inna droga biegn?ca z Cierpisza do Kraczkowej, dzi? jest drog? wiejsk?, ma?o ucz?szczan?. Ale kiedy? droga ta by?a jednym z g?ównych traktów komunikacyjnych Cierpisza z Kraczkow?. Nie by?a to droga ?atwa. Znaj? j? dobrze i pami?taj? starsi mieszka?cy Cierpisza i Dzia?ów Wschodnich. to w?a?nie t?dy przez ca?e stulecia przemierzali kilometry do Kraczkowej, do ko?cio?a, do szko?y, do urz?dów. T? drog? udawali si? si? do stacji kolejowych w ?a?cucie i Rzeszowie. Uci??liwo?? drogi, zw?aszcza przy deszczowej pogodzie w lecie, czy ?niegowej w zimie by?a wielka. Tym trudniejsza im gorsza by?a pogoda. Szczególnie trudny stawa? si? wówczas prawie 250 metrowy odcinek drogi po stronie pó?nocnej wzgórza, gdzie woda zd??y?a wy??obi? g??boki (8-10 m) jar. Wyjazd furmank? pod gór? - w porze deszczowej - by? najcz??ciej niemo?liwy. Ró?nica wzniesie? ok. 40 m. Wysoko?? Zimnej Góry przy krzy?ówce dróg - 260,1 m npm. Jeszcze gorzej by?o w zimie, kiedy w?wóz bywa? ca?kowicie zasypany nawianym ?niegiem. St?d ludzie chodzili zazwyczaj pieszo, brn?c po zaspach przez pola. Zimna Góra utkwi?a w pami?ci starszych kraczkowian i cierpiszan jako okolica gro?na, jeszcze z innego powodu. okoliczne pola to dawne tereny folwarczne. Niedaleko wspomnianej ju? krzy?ówki dróg, ku stronie po?udniowo-wschodniej znajduje si? miejsce, do dzisiaj jeszcze nazywane "s?dowiskiem". To w?a?nie tu znajdowa? si? budynek "izby", gdzie s?dzono i surowo karano ch?opów za lekcewa?enie sumiennego odrabiania pa?szczyzny i inne przewinienia wobec folwarku. A kary by?y bardzo ci??kie, ??cznie z zakuwaniem w tzw. "dyby", b?d? bolesn? ch?ost?. By? mo?e, ?e ruchy cz?opskie w w roku 1846 (jakub Szela), z?agodzi?y nieco sytuacj? ch?opów pa?szczy?nianych. Postawa ch?opów zmusi?a nawet kraczkowskiego dziedzica - Jana Wolskiego do ucieczki. Poni?ej pó?nocnego zbocza Zimnej Góry, nieopodal ??k rozci?gaj?cych si? nad potokiem, który zbieraj?c wody z zachodniej cz??ci Dzia?ów zachodnich p?ynie w kierunku pó?nocno-wschodnim i wpada do Sawy (w Wysokiej),wskazywane jest miejsce, gdzie sta?a stara dworska gorzelnia. Prawdopodobnie funkcjonowa?a ona do czasu parcelacji folwarku w roku 1919. Jeszcze niedawno na jej miejscu znalexiono drewniane rury, dr??one w pniach drzewa, oraz pozosta?o?ci po cembrowanej studni. resztki studni znaleziono tak?e niedaleko miejsca, gdzie sta?a izba sadownicza.
Droga Krzy?owa rozpoczyna si? przy mo?cie na strumyku a ko?czy czterema stacjami wokó? wybudowanej tu kaplicy, zwie?czonej pot??nym ?elbetonowym krzy?em z figur? ukrzy?owanego Chrystusa. Jego wysoko?? od dachu kaplicy wynosi 5 m. Wysoko?? figury Ukrzy?owanego Chrystusa równa si? wysoko?ci normalnego cz?owieka. Belki Krzy?a o grubo?ci 24x24 cm. D?ugo?? ca?ej Drogi Krzy?owej - ok. 500 m.
CEDRON. Id?c z Kraczkowej ku Zimnej Górze zatrzymujemy si? przed mostem na strumyku. Po lewej stronie drogi, w odleg?o?ci 5 m od strumyka i 3 m od drogi stoi krzy? o wysoko?ci 4 m. Na nim sylwetka Ukrzy?owanego Chrystusa, a pod nim umocowana tablica metalowa o wymiarach 0,65 m x 0,45 m, na której umieszczono napis:

DROGA TA I WZGÓRZE PRZYPOMINA
KALWARI? I KRZY? PRZY RZECE CEDRON.
DROG? T? PRZEZ KILKA WIEKÓW
Z CIERPISZA DO KO?CIO?A W KRACZKOWEJ
PRZECHODZI?Y T?UMY LUDZI, GDZIE CZ?STO
PRZYJE?D?A? KSI?C Z PANEM BOGIEM.
ABY UCZCI? TO MIEJSCE WYDEPTANE
PRZEZ POKOLENIA WIERNYCH
CZASEM W B?OCOE CZY ?NIEGU
TO STANIS?AW I JÓZEF PUSZOWIE
WYKONALI T? DROG? KRZY?OW? W ROKU 1996
Stanis?aw Pusz

Z tego miejsca na mo?cie udajemy si? do stacji I. Odleg?o?? - 52 kroki. STACJA I (po prawej stronie drogi) Jezus na ?mier? skazany Stacja I, jak i pozosta?e 9 s? zbudowane w podobny sposób. Solidna konstrukcja z metalowych rur (po??czone dwa s?upki) zwie?cza metalowy krzy?. Ca?o?? o wysoko?ci ok. 3 m. Na wysoko?ci 1,300 od ziemi umocowano pó?eczki na kwiaty, a na wysoko?ci ok. 2m - 2,40 wisz? p?askorze?by przedstawiaj?ce poszczególne sceny Drogi Krzy?owej Chrystusa. S? to metalowe odlewy wykonane asumptem fundatora. Ich wymiary to oko?o 40 x 35 cm. powy?ej tabliczka z nr stacji i okre?leniem co przywo?uj? na pami??. Obraz i numer os?oni?te metalowym daszkiem. powy?ej daszku krzy? o wysoko?ci ok.80cm, z cierniow? koron? w miejscu po??czenia ramion. STACJA II (po prawej stronie drogi) Jezus bierze krzy? na swe ramiona Odleg?o?? od stacji I - 53 kroki. STACJA III (po prawej stronie drogi) Pierwszy upadek Jezusa Odleg?o?? od stacji II - 54 kroki. STACJA IV (po prawej stronie drogi) Spotkanie si? Jezusa z Matk? Swoj? Bolesn? Odleg?o?? od stacji III - 62 kroki. Od stacji IV droga biegnie mocno ocienionym drzewami i krzewami w?wozem. STACJA V (po prawej stronie drogi, na brzegu w?wozu) Cyrenejczyk pomaga nie?? Krzy? Jezusowi Odleg?o?? od stacji IV - 62 kroki. STACJA VI (po prawej stronie drogi, na brzegu) Weronika ociera twarz Jezusowi Odleg?o?? od stacji V - 60 kroków. STACJA VII (po prawej stronie drogi) Drugi upadek Jezusa Odleg?o?? od stacji VI - 46 kroków. STACJA VIII (po prawej stronie na brzegu) Jezus spotyka niewiasty p?acz?ce Odleg?o?? od stacji VII - 33 kroki. STACJA IX (po prawej stronie na brzegu) Trzeci upadek Jezusa Odleg?o?? od stacji VIII - 37 kroków. STACJA X (po prawej stronie drogi na szczycie) Jezus z szat obna?ony Odleg?o?? od stacji IX - 40 kroków. STACJA XI (?ciana kaplicy) Ukrzy?owanie Jezusa Odleg?o?? kaplicy od stacji X - 20 kroków. STACJA XII (Krzy? na kaplicy) Jezus na krzy?u umiera. STACJA XIII (?ciana kaplicy) Zdj?cie z krzy?a. STACJA XIV Z?o?enie do Grobu cia?a Jezusa.
KAPLICA Wysoko?? z krzy?em oko?o 10 m, obwód oko?o 8,5m. Przed rozpocz?ciem budowy kaplicy Stanis?aw Pusz uda? si? do Kalwarii Pac?awskiej do Matki Boskiej Kalwaryjskiej ?askami s?yn?cej. St?d w?a?nie przywióz? "kamyk w?gielny" i ... buteleczk? cudownej wody do zaprawy cementowej. I tak rozpocz?? swe dzie?o. W ciszy ?mudnej, mozolnej, nieraz uci??liwej. Nie by?o przedsi?wzi?cie ?atwe. Wymaga?o bardzo wielu zabiegów, pocz?wszy od sporz?dzenia projektu, poprzez przygotowanie odpowiednich materia?ów budowlanych, wykonawstwo robót, wykonanie rze?b, napisów, a? po same roboty malarskie i wyko?czeniowe. To naprawd? wymaga?o wielkiego serca, zaanga?owania, pokory, modlitwy. Ponad 4-metrowej wysoko?ci kaplica posadowiona jest na planie o?miok?ta o czterech bokach szeroko?ci 1,35 m - i 4-ch o szeroko?ci 0,85 m. W czterech ?cianach znajduj? si? jedynie po dwie blendy, dolna i górna. Kapliczka jest pokryta p?askim daszkiem, pokrytym balch?, wystaj?cym nieco poza lico ?cian. Z cz??ci ?rodkowej daszku wzbija si? w niebo, mocny, ?el betonowy, 5-cio metrowej wysoko?ci krzy?. Na krzy?u aluminiowy odlew wizerunku Ukrzy?owanego Chrystusa. We wn?kach czterech ?cian znajduj? si? rze?by - 3 figury ?wi?tych i jedna Matki Boskiej Ró??cowej. ta cz??? kaplicy stanowi zreszt? jakby oddzieln? kapliczk? po?wi?con? w?a?nie Matce Boskiej Ró?a?cowej, wykonanej w Roku Wielkiego Jubileuszu - 2000. Wn?ka ta - kaplica jest po stronie zachodniej (w kierunku Cz?stochowy - co te? nabiera szczególnego znaczenia). Umieszczon? tu figur? Matki Bo?ej Ró?a?cowej wykona? ludowy artysta - rze?biarz z ?o?yni - Henryk D?browski. Matka Boska - Królowa, tak?e Królowa Polski, trzyma na r?ku Dzieci?tko Jezus z Ró?a?cem. Wokó? ukoronowanej g?owy Królowej 12 gwiazd. Na ?cianach bocznych wn?ki - kaplicy p?askorze?by nawi?zuj?ce do III-ciej cz??ci Ró?a?ca. Po lewej stronie od do?u : I i II cz., po prawej od góry: III i IV cz., V-t? cz??? przedstawia figura Matki Boskiej Ró?a?cowej. Po lewej stronie Figury Matki Bo?ej Ró?a?cowej - w dolnej cz??ci - umieszczono relikwiarz, który zawiera kamie? z Grobu Pana Jezusa z Golgoty Jerozolimskiej - z miejsca ukrzy?owania Jezusa. Na dolnej blendzie kaplicy umieszczono Pami?tkow? Tablic? o tre?ci:

W ROKU WIELKIEGO
JUBILEUSZU 2000 LAT
OD NARODZENIA CHRYSTUSA
NA CHWA?? BOGU UFUNDOWALI
Stanis?aw i Aleksandra Puszowie
Kraczkowa, sierpie? 2000 r.

D r z e w a  p o m n i k o w e  w  G m i n i e  ? a ? c u t   

Pocz?tki ochrony cennych pod wzgl?dem przyrodniczym obiektów si?gaj? staro?ytno?ci. Po raz pierwszy u?yto poj?cia “pomnik przyrody” w XIX wieku. Na pocz?tku wieku XX terminem tym okre?lano osobliwo?ci takie jak okaza?e drzewa, pi?kne aleje, parki, stanowiska rzadkich ro?lin.

Zgodnie z obecnie obowi?zuj?c? ustaw? o ochronie przyrody – za pomniki przyrody uznawane s? drzewa odznaczaj?ce si? indywidualnymi cechami, wyró?niaj?cymi je w?ród innych, w szczególno?ci s?dziwe i okaza?ych rozmiarów.

Do niedawna na terenie gminy ?a?cut tylko jedno drzewo uznane by?o jako pomnik przyrody – wpisane do wojewódzkiego rejestru pomników przyrody. Drzewem tym jest d?b szypu?kowy rosn?cy w miejscowo?ci Kraczkowa,w bardzo bliskiej odleg?o?ci od drogi gminnej “Kraczkowa przez wie?”.


Jego obwód (na wysoko?ci 1,30 m) wynosi 540 cm, wysoko?? 29 m, za? wiek oceniono na oko?o 340 lat. D?b ten ma wynios?? sylwetk? o d?ugim pniu rozwidlaj?cym si? w pi?knie uformowan?, symetryczn? koron?.

W 2001 roku Rada Gminy ?a?cut uchwa?ami z dnia 23 pa?dziernika, uzna?a trzy drzewa rosn?ce na terenie naszej gminy pomnikami przyrody. Dwa z nich znajduj? si? na terenie wsi Kraczkowa.

Pierwsze – to d?b szypu?kowy. Jest on usytuowany na terenie pofolwarcznym w?ród innych drzew tego samego gatunku. Jego obwód (na wysoko?ci 1.30 m) wynosi 490 cm, wysoko?? 18 m. Drzewo ma lekko pochylony pie? i charakterystyczn? kulist? sylwetk?.


Drugie – to lipa szerokolistna. Jej obwód (na wysoko?ci 1,30 m) wynosi 380 cm, wysoko?? 25 m, za? wiek ocenia si? na oko?o 170 lat. Pie? drzewa rozwija si? na szereg grubych konarów tworz?c pi?kn? koron?, si?gaj?c? dolnymi ga??ziami niemal?e ziemi.


Ostatnie drzewo pomnikowe – d?b szypu?kowy o obwodzie na wysoko?ci 1,30 m – 395 cm i wysoko?ci 25 m. Ro?nie w miejscowo?ci Cierpisz, w niewielkiej odleg?o?ci od drogi gminnej “Srokówka”. Usytuowany jest wprawdzie na uboczu jednak ze wzgl?du na ukszta?towanie terenu jest widoczny ze znacznej odleg?o?ci i stanowi cenny element krajobrazu.


Wszystkie drzewa s? opatrzone tabliczkami “Pomnik Przyrody Prawem Chroniony”.



3. Okolice gminy

?a?cut (FOTO) - Miasto ?a?cut s?ynie przede wszystkim z kompleksu pa?acowo – parkowego, który jest znacz?c? atrakcj? turystyczn? w skali Europy i zaliczany jest do unikatowych obiektów tego typu. Na ponad 30- hektarowej powierzchni znajduj? si? mi?dzy innymi: Muzeum Zamek, kolekcja powozów, oran?eria, neobarokowy Zameczek Romantyczny z klasycznymi elementami, klasycystyczna uje?d?alnia, Powozownia z kolekcj? powozów konnych, Stajnie Cugowe – neobarokowe boksy dla koni, ekspozycja paradnych uprz??y, a we wschodnim skrzydle ekspozycja ikon – zbiór najwi?kszy w Polsce obejmuj?cy dzie?a od XV do XX wieku, jedyne w Europie kontynentalnej Muzeum Gorzelnictwa przy zak?adach spirytusowych, których tradycja si?ga 1784 r. Warta obejrzenia jest zabudowa rynku z kamieniczkami z prze?omu XIX/XX wieku, ko?ció? farny z cudami s?yn?cym obrazem Matki Bo?ej Szkaplerznej oraz wiele ciekawych architektonicznie willi rozsianych w?ród urokliwych uliczek miasta. 

Markowa - Na terenie gminy Markowa godny zwiedzenia jest skansen. Znajduje si? tutaj zabytkowa zagroda, b?d?ca przyk?adem unikatowego budownictwa przys?upowego. W skansenie znajduj? si? nast?puj?ce obiekty: zagroda kmieca, cha?upa biedniacka ze stajenk?, stodo?a z wozowni?, wiatrak ko?lak, spichlerz oraz ku?nia. W pomieszczeniach przeznaczonych do zwiedzania znajduje si? ponad tysi?c eksponatów. www.markowa.pl

Krzemienica - Ko?ció? filialny pw. ?w. Jakuba Starszego usytuowany jest w centrum wsi, na sztucznym wzniesieniu. Wokó? ko?cio?a ogrodzenie (1827), dzwonnica (oko?o 1750, remontowana i uzupe?niona 1827), kostnica (1827) oraz starodrzew. Ko?ció? gotycki, orientowany, drewniany, konstrukcji zr?bowej, dwudzielny z kruchtami od pó?nocy i zachodu oraz wyd?u?onym prezbiterium zamkni?tym trójbocznie, z zakrysti? od pó?nocy. Dachy oraz ?ciany zr?bów pobite gontami. Wewn?trz korpus pseudotrójnawowy – nawy boczne wydzielone drewnianymi s?upami. O?tarz g?ówny rokokowy z oko?o XVIII wieku, z rze?bami wykonanymi zapewne przez Tomasza Huttera, przeniesiony oko?o 1800 roku z ko?cio?a dominikanów w ?a?cucie; o?tarze boczne z ko?ca XVIII wieku, ponadto chrzcielnica z ok. 1827 roku, ambona oraz epitafia. Pod prezbiterium sklepiona komora grobowa. Zapraszamy do poczytania o Krzemienicy i jej zabytkach.

Julin - Niedaleko wsi Wydrze w gminie Rakszawa, zlokalizowany jest drewniany pa?acyk my?liwski w Julinie. Wybudowany w latach 1872-1880 w tzw. Stylu szwajcarskim dla Romana Potockiego. Po?o?ony jest w lesie, a w sk?ad zespo?u wchodz? nast?puj?ce budynki: pa?acyk, budynek przy bramie – tzw. “dyrektorówka”, pawilon kuchenny oraz lodownia. Wokó? budynku ?ródle?ny park ze starodrzewem. Na uwag? zas?uguj? stuletnie akacje i pomnikowy d?b. Teren zespo?u zaadaptowany jest na potrzeby letniskowo - kolonijne.

Le?ajsk - Le?ajsk nale?y do najstarszych miast po?udniowo-wschodniej Polski, które mog? poszczyci? si? ponad 600-letni? histori? swojego istnienia. Ozdob? Le?ajska s? jego liczne zabytki – ?wiadectwo bogatej historii miasta. Niew?tpliw? atrakcj? turystyczn? stanowi, ufundowany przez ?ukasza Opali?skiego, XVII-wieczny monumentalny zespó? klasztorny oo. Bernardynów ze s?yn?cym cudami obrazem Matki Bo?ej Pocieszenia oraz znanymi w ca?ym ?wiecie organami, na których odbywaj? si? Mi?dzynarodowe Koncerty Organowe. B?d?c w Le?ajsku warto odwiedzi? pó?norenesansowy ko?ció? parafialny p.w. Trójcy ?wi?tej i Wszystkich ?wi?tych, stary cmentarz ?ydowski z drewnian? synagog? i grobem cadyka Elimelecha oraz dawny pa?ac Potockich.

Przeworsk - Przeworsk to ?redniowieczne miasteczko, które przez wieki stanowi?o siedzib? w?adz administracyjnych b?d?c jednocze?nie wa?nym o?rodkiem kultu religijnego. W Przeworsku warto odwiedzi?, ufundowan? przez Jana z Tarnowa, gotyck? budowl? – dawny ko?ció? i klasztor Bo?ogrobców, przekszta?cony z czasem w bazylik? p.w. Ducha ?wi?tego. Innym zabytkiem jest s?yn?cy z fresków ko?ció? i klasztor oo. Bernardynów, który swego czasu odwiedzili królowie Stefan Batory (1577) i Jan III Sobieski (1697), barokowy ko?ció?ek i klasztor ss Mi?osierdzia, XVII-wieczny ratusz znajduj?cy si? we wschodniej cz??ci miasta oraz kopiec tatarski, usypany w dowód wdzi?czno?ci za zwyci?stwo nad Tatarami w 1624 roku. Okolice Przeworska nale?? do jednych z ciekawszych i najatrakcyjniejszych zak?tków po?udniowo-wschodniej Polski. Park Przeworski, zaplanowany w stylu ogrodów francuskich, oraz sieniawski zespó? parkowo - pa?acowy z XVII wieku przyci?gaj? mi?o?ników przyrody i estetów. Atrakcj? dla turystów stanowi tak?e przejazd zabytkow? kolejk? w?skotorow? ??cz?c? Przeworsk z Dynowem. Trasa kolejki prowadzi m.in. przez najd?u?szy w Europie tunel licz?cy 602 m d?ugo?ci, umieszczony pod 30-metrow? warstw? ziemi. www.muzeum.przeworsk.pl
Poczytaj o Powiecie Przeworsk - kliknij TUTAJ



4. Szlaki turystyczne piesze i rowerowe

Szlaki turystyczne  piesze
Szlak turystyczny im P?k. Lisa-Kuli - 7 marca 2002 w Kosinie i Rzeszowie odby?y si? uroczyste obchody rocznicy ?mierci P?k. Leopolda Lisa Kuli. Go?ciem honorowym uroczysto?ci by? Prezydent RP Ryszard Kaczorowski.Obchody rozpocz??y si? w Kosinie o godz 900 w miejscowym Ko?ciele Parafialnym Msz? ?wi?t? w intencji P?k Leopolda Lisa Kuli. Dalsza cz??? odby?a si? w szkole podstawowej i gimnazjum. Zosta? po?wi?cony i otwarty szlak turystyczno - historyczny im. P?k Lisa Kuli wiod?cy z Kosiny poprzez Markow?, Handzlówk?, Kraczkow? i Cierpisz do Rzeszowa. Druga cz??? uroczysto?ci odby?a si? w Rzeszowie pod pomnikiem bohatera przy Placu Farnym.Puntem kulminacyjnym by?o oddanie ho?du na cmentarzu Pobitno na grobie pu?kownika Szlak Turystyczno - Historyczny im.p?k.Leopolda Lisa-Kuli zosta? wyznakowany przez znakarzy z Oddzia?u PTTK w Rzeszowie. Wnioskodawc? i pomys?odawc? wspomnianego szlaku by? w 2001 roku Podkarpacki Zwi?zek Pi?sudczyków w Rzeszowie, przy czym w pe?ni popiera? t? inicjatyw? Zarz?d G?ówny Zwi?zki Pi?sudczyków. Szlak zosta? wyznakowany w kolorze czerwonym, a jego d?ugo?? wynosi 39 kilometrów.
Opis przebiegu szlaku - W opisie szlaku zastosowano oznaczenie czasu przej?cia do danego miejsca, np. [1.00 10.00] oznacza, ?e zaczynaj?c w Kosinie, potrzeba 1 godziny by doj?? do tego miejsca, natomiast 10 godzin id?c w drug? stron? czyli zaczynaj?c w Rzeszowie. Odleg?o?? mi?dzy poszczególnymi punktami na szlaku: Kosina - Markowa - 7km, Markowa - Husów - 7km, Husów - Albigowa Honie - 7km, Albigowa Honie - Cierpisz Grn. - 3 km, Cierpisz Grn. - M. Magdalena - 3 km, M.Magdalena - S?ocina Ko?ció? - 9km, S?ocina Ko?ció? - Rzeszów Rynek - 3km.
1. [0.00 11.00] Kosina, miejscowo?? gdzie urodzi? si? p?k. L.Lis-Kula. Na budynku szko?y znajduje si? tablica mosi??na po?wi?cona p?k.L.Lisowi-Kuli. Tre?? napisu na tablicy mosi??nej:

KOSINA 11.XI.1989
"NAJ?WI?TSZA PO BOGU,
TAK W POKOJU JAK I NA WOJNIE JEST OJCZYZNA,
WSZELAKO MI?O?? T? POTWIERDZA JENO CZYN" - z Przykaza? Legionisty

Umieszczono tam równie? schemat przebiegu szlaku mi?dzy Kosin? a Rzeszowem. Po zapoznaniu si? z przebiegiem szlaku, wracamy do drogi, gdzie na drzewie obok kiosku znajduje si? znak pocz?tku szlaku oraz drogowskaz o nast?puj?cej tre?ci: Markowa PKS - 7km, Husów PKS - 14km. Zgodnie ze znakami idziemy w kierunku wschodnim, poboczem drogi, by po przej?ciu ok. 300m skr?ci? w prawo i po przej?ciu kolejnych 100m skr?ci? znów w prawo. Szlak prowadzi obok plantacji chmielu, dalej prosto dochodzimy do samotnego gospodarstwa, obok którego skr?camy w lewo, w kierunku widocznej wie?y telefonii komórkowej.
2. [0.30 10.30] Wie?a telefonii komórkowej, dalej szlak prowadzi zwyk?? drog? poln?, by po oko?o 15 minutach doj?? do miejsca pochówku rodziny ?ydowskiej, o czym informuje napis na kamiennym cokole:

Tu spoczywa Szymon Hirschner lat 58
Jego ?ona Chaja lat 48
I ich 9-letnia córka Ita
Zamordowani przez zbrodniarzy hitlerowskich we wsi kosina 14.VIII.1942 r.

3. [1.00 10.00] Szlak prowadzi przez ma?e obni?enie, obok kilku wierzb, by przej?? przez ma?y mostek, dalej w prawo obok olchy, tutaj znów idziemy prosto drog?, nie skr?caj?c wcze?niej drog? w lewo, w kierunku widocznych drzew obok drogi asfaltowej z Ka?czugi do ?a?cuta.
4. [1.45 9.45] Na drodze asfaltowej skr?camy w lewo, w kierunku Markowej, gdzie wida? na horyzoncie wie?? ko?cio?a.
5. [1.45 9.30] Po oko?o 15 minutach marszu drog? asfaltow? skr?camy w prawo na drog? prowadz?c? w kierunku Markowej.
6. [1.45 9.45] Dochodzimy do bramy Skansenu w Markowej. Obok skansenu wisz? dwa drogowskazy: Kosina - 7km, Husów - 7km, Albigowa Honie - 14 km. Dalej szlak przechodzi obok Gminnego O?rodka Kultury, by po kilku minutach doj?? do drogi przez wie?, gdzie skr?camy w prawo. Id?c dalej chodnikiem, mijamy ko?ció?, by skr?ci? w lewo przed budynkiem biblioteki w wiejsk? drog? ?wirow?. Po chwili kierujemy si? ponowinie w lewo, aby doj?? wzd?u? rzeczki o nazwie Markówka do mostku, przez który przechodzimy, skr?caj?c w prawo.
7. [2.05 8.55] Dochodzimy do drogi asfaltowej, prowadz?cej przez cz??? wioski po?o?onej na prawym brzegu Markówki, gdzie zgodnie ze znakami skr?camy w prawo. Id?c ca?y czas drog?, mijamy oprócz nowych domów stare, drewniane domy, o konstrukcji stropowo - zr?bowej,. obok wielu domów rosn? lipy.
8. [2.25 8.35] Z drogi asfaltowej nale?y skr?ci? w lewo, w poln? drog?, która prowadzi w kierunku Husowa, a w?a?ciwie cz??ci Husowa, gdzie znajduj? si? instalacje zwi?zane z eksploatacj? gazu ziemnego. Z drogi wida? równie? pojedyncze drzewa przy szosie nad Husowem.
9. [2.50 8.10] Przechodzimy obok uj?cia gazu. Id?c dalej, dochodzimy do p?yt betonowych na drodze, z tego miejsca mamy rozleg?? panoram?.
10. [3.40 7.20] Dochodzimy do drogi asfaltowej, gdzie zgodnie ze znakiem skr?camy w lewo. Po krótkim odcinku skr?camy w prawo, w stron? domów we wsi Husów, by po przej?ciu obok nich doj?? ponownie do drogi asfaltowej, na której skr?camy w prawo. po oko?o 100m skr?camy w lewo, by po krótkim odcinku przej?? z drogi na ukos w prawo na drog? poln?, która prowadzi przez ma?y potok, a dalej obok du?ego gospodarstwa.
11. [4.05 6.55] Dochodzimy ponownie do drogi asfaltowej, gdzie skr?camy w prawo, by po oko?o.100m obok krzy?a skr?ci? w lewo, a po kilku minutach zej?? na trawiast? drog? obok kilku gospodarstw.
12. [4.30 6.30] Dochodzimy ?cie?k? poln? do d?bu, na którym znajduj? si? znaki szlaku. W pobli?u opuszczone gospodarstwo, polana przez któr? przechodzimy w kierunku lasu (którego przej?cie zajmie oko?o 20 minut), by po wyj?ciu z lasu i?? ju? drog? szutrow?.
13. [4.40 6.20] Dochodzimy do kapliczki stoj?cej w otoczeniu 2 lip. Miejsce szczególnie refleksyjne, kiedy lipy kwitn?, roznosi si? w powietrzu zapach kwiatu i s?ycha? brz?czenie pszczó?.
14. [4.50 6.10] Dochodzimy do triangu?u po lewej stronie naszej drogi. Z miejsca tego, przy odpowiedniej widoczno??i, mo?na dojrze? Such? Gór? (591) ko?o Krosna, najwy?szy szczyt Pogórza Strzy?owsko - Dynowskiego (w kierunku po?udniowym). Szlak prowadzi ca?y czas wierzchowin?, sk?d w kierunku pó?nocnym wida? domy Handzlówki. W pewnym momencie nale?y uwa?a?, by wybra? w?a?ciw? drog? na rozwidleniu, gdzie trzeba i?? lekko na ukos w prawo, w kierunku widocznego stadionu klubu z Handzlówki, a nie prosto.
15. [5.15 5.45] Szlak prowadzi drog? obok stadionu wspomnianego klubu, a z drugiej strony ro?nie wspania?a lipa, dalej wiedzie droga szutrowa w kierunku widocznego komina w Albigowej Honie.
16. [6.00 5.00] Osi?gamy Honie - przysió?ek Albigowej, skrzy?owanie z drog? z Albigowej do Zabratówki, wcze?niej na drzewie naprzeciwko sklepu drogowskazy: Husów - 7km, Markowa - 14km, Maria Magdalena - 6km
S?ocina MPK - 14 km. Dalej szlak prowadzi drog? w kierunku wzgórza Marii Magdaleny (droga odcinkami asfaltowa).
17. [6.05 4.55] Osi?gamy miejsce zwane "Krzy?yki", gdzie obok drogi stoi krzy? obok lip. Wida? z tego miejsca Markow?, Kosin?, ca?? Albigow?. Dalej szlak prowadzi drog? ?wirow?, obok lasu, by na ko?cu lasu doj?? do miejsca, gdzie szlak czerowny prowadzono razem z zielonym w stron? wzgórza Marii Magdaleny. S? tutaj drogowskazy: szlak czerowny: Albigowa Honie - 3km, Husów - 10km; szlak zielony: Kraczkowa - 7km, ?a?cut - 12km. Na pierwszym planie w kierunku pó?nocnym wida? z tego miejsca zabudowania Cierpisza.
18. [7.00 4.00] Szlak prowadzi dalej drog? ?wirow?, przechodzi obok kilku domostw, by doj?? do miejsca, gdzie obok krzy?a dochodzi z Cierpisza górnego gita droga, któr? mo?na doj?? w 15 minut do przystanku PKS, w?a?nie w Cierpiszu Górnym. Wida? z tego miejsca ko?ció?ek na wzgórzu Marii Magdaleny, wie?e radiowo - telekomunikacyjne. W kierunku po?udniowym mo?na dojrze? szczyt Wilczego (510) oraz dalej w prawo (w kierunku zachodnim) mo?na zobaczy? wystaj?cy grzbiet Suchej Góry (591) wraz z charakterystyczn? wie?? telewizyjn?. Na najbli?szym planie w kierunku po?udniowym widoczne s? budynki Chmielnika.
19. [7.20 3.40] Dochodzimy drog? ?wirow? do ma?ej kapliczki z obrazem Jezusa Mi?osiernego.
U do?u napis : "JEZU UFAM TOBIE BEZ GRANIC". Jest te? tablica z napisem: "Od ca?ej okolicy, za ocalenie
w czasie wojen ?wiatowych" Zgodnie ze szlakiem idziemy w kierunku ko?cio?a pw. ?w. Marii Magdaleny, przy którym jest tablica opisuj?ca krótk? histori? ko?cio?a, umieszczona tam przez PST (podkarpackie Stowarzyszenie Turystyczne). S? te? na lipie drogowskazy: szlak czerwony: S?ocina MPK - 9km, Rzeszów Rynek - 12km; szlak zielony: Kraczkowa - 10km, ?a?cut - 15 km; szlak czerwony: Albigowa Honie - 6km, Husów - 13 km. Jest równie? tablica ze schematem szlaku. Po przej?ciu obok ko?cio?a szlak prowadzi drog? poln?, obok samotnego gospodarstwa. Ca?y czas w kierunku po?udniowym wida? Chmielnik, a na najbli?szym planie cz??? Chmielnika nosz?c? nazw? Rzym. Mieszka?cy Chmielnika nazw? t? wyja?niaj? w nast?opuj?cy sposób. Kiedy mieszkaniec centrum Chmielnika wybiera? si? w odwiedziny do przysió?ka Rzym, to wybiera? si? jak do Rzymu, poniwa? by?a to bardzo odleg?a od centrum cz??? Chmielnika.
20.[8.00 3.00] Szlak dochodzi do samotnego, opuszczonego gospodarstwa obok ma?ego zagajnika, za którym prowadzi dalej prosto, nie nale?y skr?ca? w prawo. po kilku minutach marszu wida? komin EC w Za???u, wida? te? du?? cz??? Rzeszowa. Szlak przechodzi dalej drog? asfaltow? w?ród nowo wybudowanych domów.
21. [8.20 2.40] Obok trzech lip z kapliczk? po?rodku nale?y skr?ci? w prawo, w kierunku widocznego lasu, gdzie krótki odcinek czerwonego szlaku przebiega razem z fragmentem szlaku ?ó?tego ("Dooko?a Rzeszowa").
22.[8.40 2.20] Dochodzimy do le?niczówki, przed któr? skr?camy w lewo, by po oko?o 15 minutach ponownie i?? drog? le?n?, ?ó?tym szlakiem. Kilka minut pó?niej spotykamy pi?kny okaz modrzewia o obwodzie oko?o 3 m. Jest to pomnik przyrody. W pobli?u ro?nie drugi podobny.
23.[9.15 1.45] Szlak doprowadza nas do drogi asfaltowej, prowadz?cej w kierunku kaplicy ?w. Rocha w S?ocinie Górnej. Po kilku minutach, nie dochodz?c do wspomnianej kaplicy, do której doprowadza szlak ?ó?ty, szlak czerwony skr?ca w prawo, w drog? poln?, w kierunku widocznego w centrum S?ociny ko?cio?a, którego wie?a rzuca si? w oczy. id?c drog? poln?, mo?na dojrze? samotny krzy? na ?rodku otoczonego drzewami cmentarza cholerycznego w po?owy XIX w.
24. [9.50 1.10] Dochodzimy do szko?y w S?ocinie, by po chwili przej?? obok po?wi?conej powsta?com z 1864 r. kaplicy (w jej górnej cz??ci znajduje si? figura sw. Barbary).
25. [10.00 1.00] Ko?ció? w S?ocinie. Naprzeciw ko?cio?a: - kapilca ?w. Rocha - drogowskazy o tre?ci: Rzeszów Rynek - 4km, Maria Magdalena - 9km, Kraczkowa PKS - 19km. Dalej szlak prowadzi przez park podworski, z dworem po Ch?apowskich, w którym mie?ci? si? kiedy? dom dziecka, potem ul. Paderewskiego i Armii Krajowej. W?a?nie ul. Armii Krajowej doprtowadzi nas do ronda, obok którego jest g?ówne wej?cie na cmentarz pobici?ski. na tym cmentarzu, w dzielnicy VIII, znajduje si? grób p?k. L.Lisa - Kuli (oko?o 100 m od wej?cia g?ównego). Szlak tymczasem prowadzi dalej ulicami : ul. Mieszka I, ul. Kwietniow?, ul. Letni?, ul. Wiosenn?, ul. ?w. micha?a Archanio?a, Al. Niepodleg?o?ci, ul. rejtana, ul. Wierzbow?, ul. naruszewicza, rynkiem, ul. Matejki do Pl. Farnego.
26. [11.00 0.00] Plac Farny w Rzeszowie, pomnik p?k. Lisa - Kuli. Znajduje si? tutaj tablica ze schematycznym przebiegiem szlaku. jest równie? drogowskaz: S?ocina - 4km, Maria Magdalena - 13 km. Tutaj ko?czymy w?drówk? szlakiem z Kosiny do rzeszowa. Mo?na oczywi?cie zacz?? w Rzeszowie (lub S?ocinie) i i?? do kosiny. jednak, bior?c pod uwag? mo?liwo?ci komunikacujne, wygodniej jest w?drowa? odwrotnie, w stron? Rzeszowa. Kto chce. mo?e z centrum miasta pojecha? autobusem MPK na Pobitno, na cmentarz, a potem doj?? do szlaku ulic? Armii Krajowej.

Opracowa? : Micha? Markowicz, kl.Vb
ze szko?y Podstawowej im. p?k. L. Lisa - Kuli w Kosinie
 

?cie?ka ekologiczno - dydaktyczna 
W Cierpiszu w 2001 roku, z inicjatywy lokalnych liderów ekologii (w?adz gminy i dyrekcji szko?y), utworzono spo?ecznym wysi?kiem i przy wielkim zaanga?owaniu Nadle?nictwa Ka?czuga "koralow?" ?cie?k? edukacyjn?. ?cie?ka nosi nazw? "koralowej" ze wzgl?du na liczne okazy bzu koralowego. Trasa ?cie?ki zosta?a podzielona na 10 odcinków. Czas przej?cia 2-4 godziny. Tablice prezentuj? okazy znajduj?ce si? w lesie i tre?ci kierowane zarówno dla uczniów jak równie? doros?ych. Na przej?ciu zwraca uwag? wyst?powanie chronionego grzyba sromotnika bezwstydnego oraz k?okoczki po?udniowej i skrzypu olbrzymiego. Przewodnik prowadzi piesz? w?drówk? po lesie (jod?y, buki) lub ze 100-letnimi sosnami i 100-letnim okaza?ym drzewostanem nasiennym modrzewia. Na trasie ?cie?ki niezwykle pi?knie meandruje ma?y ?ródle?ny strumyk, a oczka wodne zwabiaj? kumaki i traszki. Na ca?ej trasie mo?emy obserwowa? jak le?nicy fachowo prowadz? gospodark? le?n?. Po odpoczynku pod samotnym 150-letnim d?bem ?e ?róde?kiem wracamy na ?wietnie wyposa?one pole biwakowe.

Trasy rowerowe
Malownicza trasa rowerowa (ok. 30 km) przebiega przez Handzlówk?, Albigow?-Honie, Cierpisz, Kraczkow? i Albigow?. Planowane jest rozszerzenie trasy na pozosta?e miejscowo?ci gminy.Poczatek i zako?czenie trasy znajduje si? w centrum Handzlówki. Parkingi: obok Domu Kultury, ko?cio?a i plebani, obok mleczarni. Handzlówka - Stadion 4,6 km t - 0:45 h Wycieczk? rowerow? rozpoczynamy w centrum Handzlówki. Znajduj? si? tu: pomnik Grunwaldu, Dom Kultury, kapliczka na miejscu starego ko?cio?a. Na wzgórzu stoi neogotycki ko?ció? p.w. ?w. Piotra i Paw?a i stara plebania, gdzie powstaje Wiejskie Muzeum Etnograficzne. St?d tylko 500 m do narciarskiego wyci?gu orczykowego. Wyruszamy spod pomnika Grunwaldzkiego drog? asfaltow? na po?udnie, po lewej mijamy Dom Rencisty Rolnika, a nast?pnie krzy? i przydro?n? kapliczk?. Droga wspina si? lekko pod gór?. Mijamy sklep spo?ywczy po prawej, a nast?pnie kolejny po lewej stronie. Obok drugiego sklepu znajduje si? ko?cowy przystanek autobusowy. Zaraz za nim droga przechodzi z asfaltowej w kamienist? (0,9 km). Przeje?d?amy przez mostek, droga skr?ca w lewo, a nast?pnie w prawo pod górk? (1,5km). Rozpoczynamy do?? trudny odcinek. Pod gór? i w dodatku po bardzo kamienistej drodze. Jedziemy wzd?u? kompleksu le?nego, który rozci?ga si? po naszej lewej stronie. Gdy nareszcie osi?gniemy szczyt (1,9 km) naszym oczom uka?e si? pi?kna panorama Handzlówki i okolic. Przed nami rozjazd: w lewo prowadzi droga do miejscowo?ci Husów, my natomiast kierujemy si? w prawo. Znajdujemy si? na wysoko?ci 397.1 m n.p.m. Po przejechaniu 1,5 km docieramy do kolejnego rozjazdu, wybieramy drog? na wprost, w stron? kapliczki przydro?nej. Po zakr?cie w prawo (4,2 km) rozpoczynamy lekki zjazd, a? do stadionu sportowego HKS GROM (4,6 km), na którym mo?emy po raz pierwszy urz?dzi? sobie ma?? przerw?. Droga w prawo, tu? przed stadionem doprowadzi?aby nas ponownie do centrum Handzlówki.
Stadion - Cierpisz Górny 6,4 km (11 km) t-0:50h (1:35 h) Po krótkim odpoczynku ruszamy dalej, kamienista droga wspina si? lekko pod górk?, co mo?e sprawi? mniej zaawansowanym wycieczkowiczom nieco k?opotu. Rekompensat? naszego wysi?ku stanowi? pi?kne widoki rozpo?cieraj?ce si? dooko?a. Ponownie doje?d?amy do skrzy?owania (6,7 km), tym razem z drog? asfaltow?, któr? przekraczamy i jedziemy prosto wje?d?aj?c w kolejn? drog? asfaltow?. Znajdujemy si? obecnie w przysió?ku Albigowej-Honie. Kiedy po 800 m droga zmienia si? w utwardzon?, po prawej r?ce otwiera si? nam wspania?y widok, sk?d przy dobrej pogodzie mo?emy zobaczy? Przeworsk, ko?cio?y w Markowej i Kosinie, wie?? Ci?nie? w Podlesiu k. Grodziska Dolnego, ko?cio?y w ?o?yni i Medyni G?ogowskiej. Przez nast?pne 2 km jedziemy wzd?u? lasu. Las si? ko?czy (9,4 km), a nas ponownie witaj? wspania?e widoki (357.3 m. n.p.m.). Znajdujemy si? na terenie wsi Cierpisz. Jedziemy nadal prosto, teren wznosi si? stopniowo, doje?d?amy do przysió?ka Dwór(10,5 km), gdzie na krzy?ówce skr?camy w prawo. Znowu kolejny ma?y podjazd, nieco piaszczysty, ale gwarantuj?cy nam niezapomniane widoki na szczycie (11,0 km).
Cierpisz Górny - Kraczkowa Dolna 6,2 km (17,2 km) t-0:25 h (2:00 h) Nasza trasa prowadzi w prawo w dó? do Cierpisza, jednak dla wytrwa?ych proponujemy wjazd na szczyt wzgórza Maria Magdalena (393.8 m.n.p.m) z którego rozpo?ciera si? wspania?y widok na dolin? Wis?oka. Nale?y wtedy jecha? prosto i wspi?? si? na ten najwy?szy w okolicy szczyt. Znajduje si? tam barokowy ko?ció?ek z I po?. XVIII w. Powrót na tras? t? sam? drog?. Na tych, którzy nie odwa?? si? na dodatkowe kilometry, czeka 4 km odpoczynku w czasie zjazdu. Radzimy jednak uwa?a? na wyboje i innych uczestników ruchu (samochody, ci?gniki, furmanki) innych uczestników ruchu (samochody, ci?gniki, furmanki). Sam zjazd prowadzi pocz?tkowo drog? bardzo kamienist?, po kilkuset metrach przechodzi w asfaltow?. Kolejno przeje?d?amy obok ?wietlicy wiejskiej, szko?y podstawowej, ko?cio?a. Po drodze mijamy sklepy spo?ywcze oraz kilka gospodarstw agroturystycznych, gdzie mo?na zatrzyma? si? na nocleg lub posi?ek. Znajdujemy si? w najni?szym punkcie Cierpisza, droga skr?ca ostro w lewo (15,3 km) i znów czeka nas podjazd, a nast?pnie zjazd do Kraczkowej Dolnej (17,2 km).
Kraczkowa Dolna - Albigowa Centrum 5,0 km (22,2 km) t - 0:20 (2:20 h) Na skrzy?owaniu skr?camy w prawo (obok sklepu). Teren staje si? p?aski, z niewielkimi tylko podjazdami i zjazdami, mijamy ma?y mostek (jest to najni?szy punkt na naszej trasie 203 m n.p.m), droga zakr?ca w lewo, a? do kolejnej krzy?ówki ju? w Albigowej (20,2 km). Droga w lewo doprowadzi?aby nas do ?a?cuta, na wprost do Markowej, my skr?camy w prawo w kierunku Dynowa. Jedziemy wzd?u? s?ynnych sadów albigowskich, a? docieramy do centrum Albigowej.
Albigowa Centrum - Handzlówka 5,3 km (27,5 km) t-0:25 (2:45 h) Za wysokim budynkiem dawnego pawilonu handlowego skr?camy w lewo, przeje?d?amy obok Domu Kultury i 100-letniej Szko?y Ogrodniczej, na rozje?dzie skr?camy ponownie, tym razem w prawo obok szko?y. Przeje?d?amy przez mostek na rzeczce Sawie (b?dzie ona nam towarzyszy? do ko?ca wycieczki) mijamy secesyjn? plebani? po lewej, i neoroma?ski ko?ció? po prawej. Przed nami O?rodek Zdrowia.



5. Zabytki

Ko?ció? p.w. ?w. Jana Chrzciciela w Soninie
W?ród obiektów architektury znajduj?cych si? na terenie gminy ?a?cut na szczególn? uwag? zas?uguj? dwa drewniane ko?cio?y: - ko?ció? z XVI w. p.w. ?w. Jana Chrzciciela w Soninie wpisany do rejestru zabytków województwa rzeszowskiego decyzj? z dnia 25.02.1994 r. Jego wyposa?enie obejmuje zespó? dzie? sztuki z zakresu malarstwa, rze?by, rzemios?a artystycznego z okresu pocz. XVII - pocz. XX wieku.

Zabytkowy ko?ció? w Kosinie z pocz?tku XVII w. KLEJNOT CH?OPSKIEJ TWIERDZY
Drewniany ko?ció? ?w. Sebastaiana powsta? w 1737 roku, jako trzecia z kolei ?wi?tynia. Pierwsza,XV-wieczna, sp?on??a podczas tatarskiego najazdu w 1624 roku, drug? wzniesiono na miejscu poprzedniczki oko?o pi??dziesi?ciu lat pó?niej.Jest ko?cio?em filialnym - kosi?ska parafia nosi wezwanie ?w. Stanis?awa Biskupa, erygowana zosta?a po raz pierwszy oko?o 1409 roku i cieszy?a si? samodzielno?ci? do 1646, kiedy przy??czono j? do probostwa w ?o?yni. Odnowienie erekcji nast?pi?o w 1787.

Ko?ció? ?w. Sebastiana - najstarszy zabytek architektoniczny Kosiny - jest budowl? niewielk?, za to harmonijn? i foremn?. pod dwuspadowym dachem mie?ci si? prostok?tna nawa, zako?czona trójbocznie zamkni?tym prezbiterium, a obudowana zakrysti? i krucht?. ?ciany, konstrukcji zr?bowej, pokryte s? gontem - wewn?trz zdobi? je iluzjonistyczne malowid?a, po?o?one w XVIII wieku. G?ówny o?tarz tryptykowy (w centrum mie?ci si? obraz patrona ko?cio?a, ?w. Sebastian) jest starszy - jego powstanie datuj? si? na po?ow? XVII styulecia.Utrzymany jest w stylu manierystycznym; z epoki baroku pochodzi szafa zakrystyjna, obraz ?wi?tych sebastiana i Fabiana, relikwiarz, lichtarze, dwa putta i trzy krucyfiksy, rokokowa z kolei jest chrzcielnica. ?wi?tyni? otaczaj? resztki ziemnych obwarowa?, zwanych "ch?opskimi twierdzami", a tworzonych po tatarskim naje?dzie w 1624 roku. Przy ko?ciele ?w. Sebastiana jest to nieregularny owal.

Wiecej o zabytkach znajdziecie w opisach poszczególnych miejscowosci.



6. Agroturystyka i informacje praktyczne

Adres: Irena i Jan Kochmanowie
Cierpisz 67a, 37-124 Kraczkowa
tel. 17 226 62 33
Gospodarstwo o wielokierunkowej produkcji rolnej, po?o?one w pobli?u lasu. Go?cinni w?a?ciciele oferuj? swoim turystom przewodnicywo po okolcy, mo?liwo?? zakupu mleka, jaj, malin i truskawek. Zim? organizowany jest kulig

Adres: Helena i Kazimierz Ruszlowie
Cierpisz 94, 37-124 Kraczkowa
tel. 17 226 62 36
Go?cinni gospodarze oferuj? pokoje na pi?trze murowanego domu. Istnieje mo?liwo?? zorganizowania ogniska lub grilla. Amatorzy zbioru owoców runa le?nego maj? w pobli?u las. Na posesji znajduje si? sklep spo?ywczo-przemys?owy.

Adres: Maria i Stanis?aw Szczepa?scy
G?uchów 581, 37-100 ?a?cut
tel. (17) 224 11 33
Gospodarstwo usytuowane w odleg?o?ci 4 km od ?a?cuta, przy trasie ?a?cut-Przemy?l. Bardzo dobra baza noclegowa dla osób pragn?cych zwiedzi? Zamek Muzeum w ?a?cucie lub korzysta? z us?ug je?dzieckich w G?uchowie. Gospodyni oferuje swoim go?ciom chleb wiejski, mas?o, ser oraz inne produkty z gospodarstwa.

Adres: Jan Zuber
G?uchów 373, 37-100 ?a?cut
tel. (17) 224 11 76
Gospodarz kieruje swoj? ofert? do wszystkich mi?o?ników jazdt konnej. Istnieje mozliwo?? nauki jazdy konnej lub przeja?d?ek po pi?knej okolicy. W?a?ciciel nie dysponuje pokojami go?cinnymi.

Adres: Anna i Tadeusz Balawendrowie
37-123 Handzlówka 110 a
tel. (17) 22641 22
Go?cinni gospodarze zapraszaj? turystów do wolno stoj?cego, ?adnie urz?dzonego drewnianego domu. Walory przyrodniczenajbli?szej okolicy gwarantuj? wspania?y wypoczynek. Dzieci mog? korzysta? z oddalonego o 20m placu zabaw przy przedszkolu. Smaczne posi?ki na bazie produktów z gospodarstwa.

Adres: Alina i Wac?aw Beclowie
37-123 Handzlówka 3a
tel. (17) 226 42 38
Wypoczynek w tym gospodarstwie poleca si? mi?o?nikom przyrody i smakoszom kuchni wiejskiej. Tury?ci mog? zobaczy? suszarni? owoców, warzyw i zió? oraz zwiedzi? galeri? twórczo?ci ludowej. Dodatkow? atrakcj? mog? by? wspólne ogniska przy muzyce biesiadnej i przewodnictwo po okolicy.

Adres: Alfreda i Wac?aw Legi??
Cierpisz 111b
37-124 Kraczkowa
tel. (17) 226 62 61
Gospodyni oferuje bardzo smaczne potrawy regionalne. Du?a przestrze? wokó? domu, estetycznie urz?dzony ogród, w s?siedztwie olbrzymi d?b /pomnik przyrody/ i ruiny dworku, dope?niaj? uroku okolicy. Najch?tniej zapraszamy rodziny z dzie?mi i babcie z wnukami dla których przygotowano atrakcje; piaskownic?, du?? hu?tawk?, altank?, rowery.

Adres:
Barbara i Krzysztof Michna, "FOLWARK"
37-124 Kraczkowa 951 A
tel. (17) 226 67 69
www.folwark.rzeszow.pl

Informacje praktyczne
RESTAURACJE, BARY
Bar “Elma” - G?uchów 564 tel: (017) 225 30 62
“Hotelik” RSWU w G?uchowie, tel. (017) 224 11 70
Lokal Gastronomiczny “Euro – Center” - Kraczkowa 1440 tel: (017) 249 00 10
Bar -Restauracja “4” - Kraczkowa 1629 tel: (017) 226 66 78, 226 64 89
Lokal Gastronomiczny Stacja Paliw “BBS” - Kraczkowa 722, tel.:(017) 225 02 81
Klubokawiarnia “BOSS” - Rogó?no
Restauracja – Zajazd “Pod Strzech?” - Kraczkowa (ca?odobowy)
BAZA NOCLEGOWA
Hotelik G?uchów Rolnicza Spó?dzielnia Wytwórczo – Us?ugowa, tel.: (017)224 11 70
Hotel “Sezam” - Kraczkowa 1629 tel: (017) 226 66 78, 226 64 89 (przy drodze nr 4)
INSTYTUCJE MUZEALNE
Stowarzyszenie Promocji I Rozwoju Wsi Handzlówka Muzeum w Starej Plebanii, tel.: (017) 226 41 14



7. Albigowa - historia i zabytki

Wie? po?o?ona na po?udnie od ?a?cuta, w jego bezpo?rednim s?siedztwie. Zabdowa Albigowej jest rozlokowana przy drodze krajowej z ?a?cuta do Dynowa (droga nr 877) oraz wiejskich dró?kach w dolinie rzeki Sawa. Ponadto dojazd do wsi umo?liwiaj? lokale po??czenia z Wysokiej (od wschodu)i Kraczkowej (od zachodu). Od wschodu granicy z Markow?, od pó?nocy z Wysok?, od po?udnia z Handzlówk?, a od zachodu z Cierpiszem.

Historia
Pierwotne nazwy wsi: Helwygheshow, Helwigau, Helwygeshof, Halwygowa po?wiadczaj?, ?e osad? zasiedlono kolonistami z Niemiec. Nazwa pochodzi si? od imienia Helwiga, pierwszego wójta. Wie? lokowa? w II po?owie XIV wieku ówczesny w?a?ciciel w?o?ci ?a?cuckiej Otto z Pilczy herbu Topór, generalny starosta ziemi ruskiej i wojewoda sandomierski. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z ko?ca XIV wieku. 5 maja 1384 roku Dymitr (Demetrius) kardyna? legat papieski, zarz?dca ko?cio?a ostrzychomskiego wystawi? dokument, w którym zatwierdzi? nadanie dziesi?cin kapitule przemyskiej uskutecznione przez biskupa przemyskiego Eryka. W powy?szym dokumencie obok innych miejscowo?ci okr?gu ?a?cuckiego Albigow?.  Po ?mierci Ottona Albigow? odziedziczy?a córka El?bieta Pilecka, a nast?pnie jej potomkowie. Jeden z nich Miko?aj w 1542 roku sprzeda? wie? Miko?ajowi Tarle, chor??emu przemyskiemu. Od ko?ca XVI wieku nowym w?a?cicielem zosta? Konstanty Karol Korniakt rodem z Krety, kupiec lwowski, dzier?awca ce? ruskich, nobilitowany w 1571 roku. Albigowa nale?a?a do rodziny Korniaktów do 1672 roku, kiedy to zmar? ostatni przedstawiciel rodu Karol Franciszek. Kolejnym dziedzicem zosta? Stanis?aw Potocki, chor??y koronny, który w 1781 roku odsprzeda? wie? Tadeuszowi Jerzemu Chru?cickiemu. Nast?pnie Albigow? dzier?yli kolejno: Skarbkowie (od 1830), Franciszek i Stanis?aw Odrow?? Pieni??ek. Od tego ostatniego wie? odkupili Alfred Potocki z ?a?cuta. W r?kach Potockich Albigowa pozostawa?a do 1944 roku. Wie? znana z gospodarczo?ci i licznych inicjatyw spo?ecznych. Do grona wybitnych spo?eczników nale?a? proboszcz Albigowej ksi?dz Antoni Tyczy?ski, wspóinicjator budowy szko?y koszykarskiej, kó?ka rolniczego, szko?y gospodarstwa wiejskiego, szko?y ludowej, mleczarni, spó?ki oszcz?dno?ci i po?yczek Raiffeisena, fabryki drenów. Ponadto Potoccy za?o?yli tutaj stadnin? koni (po II wojnie ?wiatowej zlikwidowana, a na gruntach za?o?ono s?ynny instytut sadowniczy, obecnie prywatne przedsi?biorstwo sadowniczo ogrodnicze).

Zabytki
Ko?ció? parafialny pw. Narodzenia Naj?wi?tszej Panny Marii. Usytuowany w centrum wsi na niewielkim wzniesieniu w zakolu Sawy. Wzgórze dost?pne jest przez szerokie schody prowadz?ce wprost do fasady ko?cio?a parafialnego. U stóp wzgórza, z czterech stron postawiono kamienne figury (??. Jana Nepomucena, Antoniego, Józefa z Dzieci?tkiem i Matki Boskiej). Ko?ció? zosta? wzniesiony w stylu neoroma?skim, z elementami neogotyku, orientowany, murowany z ceg?y, nieotynkowany. Jest to budowla jednonawowa z kaplic? od pó?nocy, prosto zamkni?tym prezbiterium i wie?? "wtopion?" od frontu. Wn?trze przesklepione krzy?owo na pó?kolistych gurtach. Z wyposa?enia warto zwróci? uwag? na neomanierystyczny o?tarz g?ówny, pó?nobarokowe o?tarze boczne i rokokowa ambona przeniesione ze skasowanego w 1820 roku ko?cio?a OO. Dominikanów w ?a?cucie. Obok wej?cia g?ównego marmurowa tablica po?wi?cona ksi?dzu kanonikowi Tyczy?skiemu. Parafia w Albigowej pw. Narodzenia NMP wed?ug tradycji erygowana z funkcji Ottona z Pilczy w 1362 roku, wówczas wzniesiony ko?ció? drewniany, który wzmiankowano w 1462 roku. Kolejny fundacji Tar?ów wybudowano w II po?owie XVI wieku. Trzeci z kolei drewniany wzniesiono w II po?owie XVII wieku, konserwowany w 1683 roku przez Jana Zb?skiego, bpa przemyskiego, rozebrany w 1895 roku. Obecny wzniesiono w latach 1895 1897, cz??ciowo fundacji Romana Potockiego, ordynanta ?a?cuckiego, wed?ug projektu S?awomira Odrzywolskiego z udzia?em budowniczego z ?a?cuta Stanis?awa Cetnarskiego, konsekrowany w 1910 roku.

Zabudowania pleba?skie - Obok ko?cio?a znajduje si? zespó? dawnych zabudowa? pleba?skich: plebania, wikarówka i budynki gospodarcze. Kapliczki Ustawione w najwa?niejszych punktach wsi. Jedna znajduje si? na pocz?tku Albigowej, przy go?ci?cu z ?a?cuta ufundowana w 1914 roku. Inn?, drewnian? ufundowa? hrabia Roman Potocki przy skrzy?owaniu drogi folwarcznej z go?ci?cem (wewn?trz barokowo ludowa figura ?w. Józef z Józef z Dzieci?tkiem, z II po?owy XVIII wieku. Kolejne dwie postawiono obok szkó?. Pierwsza obok Szko?y Ogrodniczej zosta?a wymurowana w 1887 roku. Druga, wzniesiona w 1908 roku pierwotnie znajdowa?a si? obok karczmy i mia?a chroni? mieszka?ców przed plag? pija?stwa. W roku 1983 rozebrano j? (w zwi?zku z rozbudow? szko?y) i dwa lata pó?niej odbudowano w obecnym miejscu.

Budynki u?yteczno?ci publicznej - Wzniesione w ?rodku wsi, nieopodal skrzy?owania lokalnej drogi wiejskiej z szos? do Dynowa znajduj? si? najwa?niejsze zabytkowe budynki u?yteczno?ci publicznej: mleczarnia, dawna szko?a gospodarstwa wiejskiego, dawna szko?a gospodarstwa wiejskiego, dawna szko?a ludowa. Wy?ej wymienione budynki zosta?y wzniesione na pocz?tku XX wieku przez budowniczego z ?a?cuta Franciszka Lencznarowicza i charakteryzuj? si? jak?e typowym dla tego okresu zró?nicowaniem bry?y i dba?o?ci? o detal architektoniczny.

Zabudowania "Dawnego Stada Ogierów Ordynacji" (folwark) Wybudowane w zachodniej cz??ci Albigowej, 400 m od szosy dynowskiej. Sk?ad zabudowa? jest nast?puj?cy: budynek administracyjny (rz?dcówka), spichlerz, stajnie, budynki pomocnicze, pozosta?o?ci ogrodzenia. Ca?e za?o?enie zachowa?o si? w bardzo dobrym stanie, z czytelnym pierwotnym uk?adem i wiernie odzwierciedla ówczesne zasady budownictwa przeznaczonego dla celów folwarcznych. Budynki zosta?y wybudowane z inicjatywy Alfreda I Potockiego. Pierwotnie s?u?y?y jako folwark. W 1927 roku rozbudowane przez Alfreda III Potockiego na potrzeby stadniny ogierów.

Le?niczówka - Mijaj?c folwark i jad?c poln? drog? dalej w kierunku zachodnim mo?na dotrze? do dawnej le?niczówki Potockich, do której prowadz? zabytkowe aleje modrzewiowa i lipowa. Tak?e w najbli?szym otoczeniu nie brakuje pomników drzew takich jak: akcje, d?by, czy sosny. Teren wokó? le?niczówki zosta? dobrze zagospodarowany i jest pod opiek? Wojskowego Ko?a ?owieckiego z Rzeszowa. Urz?dzono tutaj pole biwakowe i wybudowano niezb?dne budyneczki zaplecza. Pole biwakowe jest doskona?ym miejscem, z którego amatorzy wycieczek pieszych i rowerowych mog? uda? si? polnymi dró?kami biegn?cymi albo w stron? Cierpisza, b?d? w kierunku przysió?ka Albigowa Honie i dalej do Handzlówki. Nieopodal le?niczówki znajduj? si? tak?e trzy niewielkie stawy oraz uj?cia ?ródlanej wody. Uj?cia wody obok le?niczówki s? do tego stopnia wydajne i silne, ?e nierzadko s? powodem "?ci?gania piorunów". Potwierdzaj? to dwukrotne po?ary pobliskiego folwarku, które trawi?y zabudowania. Tak?e wspó?cze?nie mo?na ogl?da? cz??ciowo spalone d?by i inne drzewa.

Zespó? M?y?ski Ordynacji - Dwa budynki m?yn oraz budynek mieszkalny m?ynarza znajduj? si? przy skrzy?owaniu szosy do Dynowa z drog? z Kraczkowej. Wymurowane w 1927 roku przez budowniczych z ?a?cuta W?adys?awa Pelca i Stanis?awa Rogowskiego. W cie?ninie szczytowej m?yna tablica upami?tniaj?ca potyczk? jak? stoczy?y w tym miejscu oddzia?y 10 Brygady Kawalerii Stanis?awa Maczka z dywizj? Górsk? Wermahtu 9 wrze?nia 1939 roku. Tablic? wmurowano w 2000 roku.

Parafia Albigowa
Parafia zosta?a erygowana przed rokiem 1391. Ufundowali j? Pileccy - w?a?ciciele ?a?cuta. W?a?ciciel Albigowej, Konstanty Korniakt w l623 r. wznowi? fundacj? parafii. W 1462r. wybudowano drewniany ko?ció? parafialny. Prawdopodobnie po nim wybudowano ko?ció? w 1542r, który w 1683r. by? konsekrowany p.w. Narodzenia Naj?wi?tszej Maryi Panny. Konsekratorem by? ks. bp Jan Zb?ski. Obecny murowany ko?ció? zosta? zbudowany w latach 1895-1897, staraniem ówczesnego proboszcza ks. Antoniego Tyczy?skiego i parafian. Jednym z fundatorów by? ordynat ?a?cucki - Roman Potocki. Autorem projektu by? S?awomir Odrzywolski. Prace budowlane prowadzone by?y pod kierunkiem Stanis?awa Cetnarskiego z ?a?cuta. W?ród zabytków ?wi?tyni na uwag? zas?uguje zabytkowa ambona w stylu rokokowym pochodz?ca ze skasowanego ko?cio?a Dominikanów w ?a?cucie oraz neomanierystyczny o?tarz g?ówny i pó?nobarokowe o?tarze boczne. Ko?ció? zosta? konsekrowany w 1910 r. Obecnie parafia liczy ok. 2740 wiernych



8. Cierpisz - historia i zabytki

Miejscowo?? oddalona 8 km na po?udniowy zachód od ?a?cuta. Najdogodniejszy dojazd zapewniaj? lokalne drogi z Kraczkowej, Malawy i Woli Rafa?owskiej. Zabudowa Cierpisza jest rozlokowana w przewa?aj?cej cz??ci przy wspomnianych wy?ej drogach oraz przy polnych dró?kach przecinaj?cych liczne w?wozy i strumyki.
?cie?ka ekologiczno dydaktyczna "Koralowa" - Swoja nazw? zawdzi?cza licznym okazom bzu koralowego. Tras? rozpoczyna ?wietnie wyposa?one pole biwakowe. Na ?cie?ce mo?na spotka? chroniony gatunek sromotnika bezwstydnego, k?okoczki po?udniowej i skrzypu olbrzymiego. Las ozdabiaj? 100letnie sosny i 100letnie okaza?y drzewostan nasiennego modrzewia. Na trasie w?drówki niezwykle pi?knie meandruje ma?y ?ródle?ny strumyk wyp?ywaj?cy spod korzeni 150-letniego d?bu, spotyka si? oczka wodne. 

Historia
Cierpisz pierwotnie by? przysió?kiem Kraczkowej i nosi? nazw? Woli Kraczkowskiej. Pierwsza wzmianka o miejscowo?ci pochodzi z 1624 roku i jest zawarta w dokumencie, wystawionym przez ówczesnego w?a?ciciela Kraczkowej Aleksandra Korniakta, potwierdzaj?cym donacje na rzecz kraczkowskiego ko?cio?a parafialnego. W?a?cicielami Cierpisza byli ka?dorazowo sukcesorzy pobliskiej Kraczkowskiej.

Zabytki
Kapliczki - Przy g?ównej wiejskiej drodze znajduj? si? dwie kapliczki wymurowane w 1937 roku. Upami?tniaj? Kongres Eucharystyczny diecezji przemyskiej, który odby? si? rok wcze?niej. Z kolei na tzw. "Zimnej Górze" na Dzia?ach Wschodnich kraczkowianin Stanis?aw Pusz ufundowa? w 2000 roku okaza?? krzy?ow?.

Punkty widokowe - Najwspanialsze punkty widokowe znajduj? si? przy drodze z Cierpisza do Woli Rafa?owskiej oraz na "Zimnej Górze". Rozci?gaj? si? st?d widoki na dolin? Wis?oka oraz na zabudow? ca?ej okolicy.

Parafia Cierpisz
Jest na polskiej ziemi wie? – o do?? dziwnej nazwie Cierpisz, gdzie wiosn? ogarnia nas zapach maciejki, latem s?ycha? klekot bociana, a g?os starego ?urawia przy studni opowiada dzieje ojców. Otó? – dzieje tej osady, której nazwa najprawdopodobniej pochodzi od ludzkiego cierpienia, dotykaj? czasów XIV w. By?a to Wólka Kraczkowska po?o?ona w s?siedztwie Kraczkowej – nale??ca do parafii Kraczkowa. Jej smutny pierwotny, cho? malowniczy krajobraz ubarwiony lasem stanowi?y chatki pod strzech? , g?o?no turkoc?ce drewniane wozy, odg?osy prania kijank? w rzece, kopc?ce lampy naftowe, b?otniste drogi. Mieszka?cy to zapracowani ch?opi, którzy w poszukiwaniu chleba opuszczali wie?, nierzadko na zawsze. Dopiero w pocz?tkach XX wieku datuje si? pierwsze wzmianki o szkole. ?ycie toczy?o si? ku lepszemu. Dzi?, mówi si?, ?e ludzie zdobyli sobie miano przodowników pracy spo?ecznej. Ludziom nie brakowa?o ch?ci do pracy. “Brali ?ycie za bary” i w ten sposób powsta?a szko?a, elektryczno??, domy ludowe. Wraz ze zmian? bytowania zmienia?y si? te? ludzkie wyobra?enia, wzrasta?y wymagania i duchowe emocje. Materialny byt zmienia? si?, ale duchowe pragnienia wci?? jeszcze drzema?y w u?pieniu. Marzono bowiem o w?asnej ?wi?tyni. Kilkakrotne próby i starania sko?czy?y si? niepowodzeniem. W?adze wci?? nie wyra?a?y zgody. Ksi?dz W. Drewniak nie poddawa? si? w staraniach o pozwolenie budowy, niestety przyp?aci? to aresztowaniem. Mieszka?cy Cierpisza nadal chodzili do ko?cio?a w Kraczkowej, pokonuj?c pieszo 5 km. Nadszed? jednak pami?tny 1984 rok. To, co przez wiele lat by?o tylko pragnieniem sta?o si? rzeczywisto?ci?.Na skrawku ziemi, na ma?ym pagórku pod lasem postawiono krzy?. Czynem tym, ludzie z?o?yli swój uk?on umieraj?cemu Panu Jezusowi, gdy? by? to Wielki Pi?tek. Mówiono, ?e krzy?a nie postawiono, ?e on wyrós? z mocy Boga, z ludzkich t?sknot i oczekiwa?. Mocniej i rado?niej bi?y serca mieszka?com, gdy po raz pierwszy pod krzy?em ks. Rz?sa ?wi?ci? wielkanocne potrawy. Ju? wtedy ludzie wierzyli, ?e zbuduj? Dom Bo?y. Dalsze losy budowy ?wi?tyni potoczy?y si? bardzo szybko. Wybudowano drewnian? szop?, z której ks. Biskup S. Moskwa uczyni? ?wi?tyni?, podczas po?wi?cania placu pod budow?. Mury przysz?ej ?wi?tyni ros?y bardzo szybko. Aktu po?wi?cenia kamienia w?gielnego dokona? ks. Biskup I. Tokarczuk, dnia 3 listopada 1985 roku. Uroczysto?? przesz?a do historii i pozostawi?a wspomnienia na wiele d?ugich lat. Ranek wygl?da? wtedy uroczo – ba?niowy pejza? prawdziwie z?otej polskiej jesieni. Ko?ció? na tle rozz?oconego promieniami s?o?ca lasu – wygl?da? wspaniale. Dekoracje uzupe?nia?a przyroda, która zlewa?a si? z wewn?trznymi prze?yciami ludzi. Utkany gobelin z wizerunkiem Matki Boskiej Cz?stochowskiej wzmocni? nastrój. Ksi?dza Biskupa uroczy?cie przywitano s?owami: “Jest na tej ziemi miejsce, ma ma?ym pagórku pod lasem. To miejsce jest Bo?e, bo Bóg wybra? j? dla siebie. Przyszed? by nam powiedzie?, ?e chce z nami pozosta?. O Panie – wiemy, ?e tutaj jeste?, ?e patrzysz teraz na nas i ?e to Tobie zawdzi?czmy dzisiejsz? uroczysto??. Nie?mia?e marzenia spe?ni?y si?. Staj? mury ?wi?tyni: dzi?kujemy Ci Panie, ?e tak uczyni?e?. W zamian spójrz – ile dzi? ludzi przysz?o by si? utuli? do Ciebie. Ka?dy chcia?by Ci co? o sobie powiedzie?. Popatrz na ka?dego z nas z osobna. O, tam zrozpaczona matka wyci?ga do Ciebie r?ce i wo?a – Panie ratuj moj? córk?. A dalej ?zy samotnej staruszki – otrzyj je dzi? Panie. Pomó? strudzonej matce potrzyma? ma?e dzieci? na r?ku. A nam m?odzie?y, cz?sto zagubionej – pomó? zrozumie? prawdy bo nam tak ci??ko, bole?nie i ?le. ?wi?tynia b?dzie symbolem naszego wspólnego mieszkania, ale my te? mamy inne ?yczenie. Chcemy na sta?e zaprosi? Ci? do naszych serc. Zosta? z nami Bo?e na sta?e, bo tak bardzo jeste? nam potrzebny. Ekscelencjo, zanim odjedziesz spójrz na dzieci? w kolebce, zbola?ego starca, samotn? wdow? i pob?ogos?aw, a b?dzie rado?niej.” Rok 1987 – to czas zako?czenia budowy. W sierpniu tego roku mieszka?cy dumnie witali po raz drugi Biskupa I. Tokarczuka, który przyby? by po?wi?ci? ko?ció?. Ludzie dzi?kowali Bogu za ?wi?tyni?. Ju? wtedy proszono o uczynienie z Cierpisza samodzielnej parafii. Tymczasem urz?dzano ko?ció?. Zakupiono stacje drogi krzy?owej, ?yrandole, chor?gwie, baldachim, dzwony. Najofiarniejsi - to rodziny Litwinów, Nazimków i Ruszlów. Prac? duszpastersk? prowadzi? ks. proboszcz z Kraczkowej J. Wolosz. Zas?u?ony organizator, któremu pomagali ks. O?óg i ks. Partyka. Dekretem z dnia 21 czerwca 1988 roku – Cierpisz zosta? uznany jako samodzielna parafia. Rado?? by?a olbrzymia. Mieszka?cy z niecierpliwo?ci? czekali na proboszcza, którym zosta? ks. Marek Rybka - m?ody, energiczny, pe?en zapa?u do pracy. 16 maja 1989 roku – wizytacji kanonicznej dokona? ks. Biskup E. Frankowski. 20 czerwca 1989 roku rozpocz?to budow? plebanii. Jesieni? 1991 roku zakupiono posadzk? marmurow? do ko?cio?a. W 1992 roku za?o?ono w parafii Ró?e ?ywego Ró?a?ca. W tym roku zakupiono dzia?k? i za?o?ono ogrodzenie cmentarne. W 1993 roku – trwa?y prace wyko?czeniowe plebanii. Pan Maciejak Henryk z Cierpisza wykona? elewacj? zewn?trzn? plebanii. Sta?o si? to inspiracj? do wykonania elewacji ko?cio?a. W czerwcu tego roku, parafia otrzyma?a wspania?y dar – sta?y o?tarz soborowy z zielonego marmuru “Verde Alpi”, ofiarowany przez Janine i W?adys?awa Nazimków z Cierpisza. O?tarz powsta? wg projektu artysty W. Weso?owskiego z Krakowa. Natomiast Pa?stwo Gorzkiewiczowie z Cierpisza zakupili ambon? wykonan? z marmuru. 3 grudnia 1994 roku w Roku Rodziny, ks. Dziekan Czes?aw Lech przeprowadzi? rekolekcje dla rodzin i intronizacj? Listu Ojca ?wi?tego do rodzin. W maju 1995 roku, anonimowy ofiarodawca z parafii Cierpisz przekaza? marmurow? opraw? Tabernakulum i Krzy?. Wszystko to by?o zgodne z projektem o?tarza i ambony. Trwa?y równie? prace przy elewacji ko?cio?a oraz prace na plebanii. Parafianie za?o?yli Kr?g Rodzin i Zespó? Synodalny a w pa?dzierniku wszyscy przygotowwali si? do wizytacji kanonicznej Abp. Józefa Michalika. Owocem tej wizyty by?o powo?anie w parafii Akcji Katolickiej. 9 – 15 maja 1996 r., w nowej parafii, odby?y si? pierwsze misje ?wi?te, których celem by?o odnowienie “Wszystkich i wszystkiego w Chrystusie”. Misje poprowadzi? ks. Biskup Edward Bia?og?owski i ks. dr Franciszek Rz?sa. Dekretem z dnia 9 maja 1998 r. Abp. Metropolita Przemyski Józef Michalik, powo?a? Parafialny Oddzia? Akcji Katolickiej w Cierpiszu i mianowa? 23 zwyczajnych cz?onków. Tego roku rozpocz??y si? prace przy budowie nowej dzwonnicy. W 2000 roku trwa?y uroczysto?ci zwi?zane z obchodami Roku Jubileuszowego. W marcu parafia otrzyma?a od anonimowego fundatora – obraz przedstawiaj?cy Niepokalane Pocz?cie, namalowany przez Pani? Stopyra z Hodaczowa. Ramy do obrazu wykona? jej m??. W styczniu 2001 roku zosta?a powo?ana czternastoosobowa Parafialna Rada Duszpasterska. W marcu odby?y si? rekolekcje biblijne prowadzone przez ks. K. Massingera. W maju, z okazji przyst?pienia dzieci do Pierwszej Komunii ?wi?tej, parafianie zakupili trony liturgiczne. Rok 2002 i 2003 to zbiórka na ogrodzenie ko?cio?a oraz cz??ciowe u?o?enie kostki obok ko?cio?a. W dniu 7 kwietnia 2003 r. parafia prze?y?a nawiedzenie Matki Bo?ej Cz?stochowskiej w kopii Cudownego Obrazu.



9. G?uchów - historia i zabytki

Miejscowo?? usytuowana na wschód od ?a?cuta, w jego bezpo?rednim s?siedztwie. Zabudowa G?uchowa jest rozlokowana przy drodze krajowej nr 4 oraz przy polnych dró?kach biegn?cych prostopadle do wspomnianej wy?ej szosy. Od po?udnia graniczy ze wsi? Sonin?, od wschodu z Kosin?, od pó?nocy z miejscowo?ciami D?bin?, Bia?obrzegami i Wol? Dalsz?, natomiast od zachodu ze wspomnianym wy?ej ?a?cutem. We wschodniej cz??ci wsi, na potoku Granicznym znajduje (od 4 lat) si? zbiornik retencyjno rekreacyjny o pow. Lustra wody 1,6 ha i maksymalnej wysoko?ci pi?trzenia ok. 3,5 m, który w najbli?szej przysz?o?ci b?dzie powi?kszony o kolejny hektar. Miejsce pami?ci narodowej "Korczak" lasek, gdzie w czasie okupacji Niemcy dokonali egzekucji kilkunastu wi??niów prawdopodobnie tarnowskiego wi??nia. W 1945 roku cia?a zamordowanych zosta?y przeniesione na cmentarz w ?a?cucie. Od 1963 roku w miejscu egzekucji znajduje si? obelisk z pami?tkow? tablic?. Miejscem tym opiekuje si? m?odzie? ze Szko?y Podstawowej w G?uchowie. W ko?ciele parafialnym w G?uchowie znajduje si? zabytkowa figurka Madonny z Dzieci?tkiem Jezus, przeniesiona z kapliczki usytuowanej na skrzy?owaniu dróg w kierunku D?biny od strony "Zagród". Figurka w 1987 r. zosta?a uznana za zabytkow?, ustalono, ?e zosta?a wykonana w tzw. Szkole wiede?skiej.

Historia
Osad? G?uchów lokowa? w po?owie XIV wieku Otto z Pilczy. Pierwsza wzmianka jest zawarta w dokumencie donacji na rzecz parafii w Nowosielcach z 1384 roku, w którym wyst?puje niejaki Paulus de Gluchow, by? mo?e wójt G?uchowa. Przez nast?pne dwa wieki G?uchów by? w posiadaniu rodziny Pileckich z ?a?cuta, a nast?pnie Stadnickich. Pod koniec XVI wieku przeszed? na w?asno?? Konstantego Korniakta, który posiada? zamek w G?uchowie na tzw. "Winnej Górze". Po Korniaktach wie?, podobnie jak i ca?? w?o?? ?a?cuck? przej?? Stanis?aw Lubomirski, wojewoda ruski. Przez kolejne, niespe?na dwa stulecia wspomniana osada wchodzi?a w sk?ad pot??nego latyfundium Lubomirskich, a nast?pnie do 1944 roku by?a w posiadaniu Potockich z ?a?cuta.

Zabytki
Ko?ció? parafialny pw. Wniebowst?pienia Pa?skiego - Usytuowany w centrum wsi, po pó?nocnej stronie szosy do Przeworska. Zbudowany wed?ug planów Romana Orlewskiego i W?adys?awa Jagie??y, uko?czony w 1986 roku, parafia erygowana w roku 1979.

Kapliczka - Znajduje si? w cz??ci G?uchowa zwanej "Zablesze". Wymurowana w po?owie XIX wieku, wewn?trz drewniana figura ?w. Jana Nepomucena.

Dawny folwark Potockich - We wschodniej cz??ci wsi znajduj? si? pozosta?o?ci dawnego folwarku Potockich, na które sk?adaj? si?: murowany spichlerz z oko?o 1920 roku oraz pozosta?o?ci dawnej stajni.

Stanowisko archeologiczne - Niemal na wprost folwarku góruje nad drog? krajow? nr 4 niewielkie wzniesienie tzw. "Winna Góra" (obecnie stanowisko archeologiczne), na której znajdowa?a si? dawna rezydencja Korniaktów.

Budynki publiczne - Na uwag? zas?uguje drewniany dom dru?nika, na przystanku kolejowym, który jest przyk?adem dawnego budownictwa kolejowego oraz m?yn usytuowany w pobli?u ko?cio?a

Parafia G?uchów
Do roku 1979 G?uchów nale?a? do parafii ?a?cut. Mieszka?cy ucz?szczali do ko?cio?a na piechot?. Ksi?dz przyje?d?a? do wsi tylko do ci??ko chorych z ostatni? pos?ug? oraz do nauki religii w szkole, a pó?niej w domu prywatnym. w latach 70-tych ks. proboszcz Stanis?aw Decowski podj?? starania o ko?ció? w G?uchowie. Dnia 29 lutego 1979 roku zosta?a odprawiona przez ks.dr. Antoniego Cen? pierwsza Msza ?w. w G?uchowie. Odby?o si? to w domu prywatnym Stanis?awa Ostrowskiego. Od tego dnia Msze sw. w G?uchowie odbywa?y si? co niedziel?. Dom S. Ostrowskiego zosta? wykupiony i przebudowany na Kaplic?. Trwa?y starania ks. proboszcza Micha?a Kochmana z ?a?cuta o utworzenie w G?uchowie parafii. 10 wrze?nia 1979 roku, dekretem Biskupa przemyskiego Ignacego Tokarczuka powo?ana zosta?a samodzielna parafia pw. Wniebowst?pienia w G?uchowie. Proboszczem zosta? mianowany ks. Augustyn Pawi?ski - wikariusz z ?a?cuta. Msze ?w. odbywa?y si? w Kaplicy. Nowy ks. proboszcz podj?? starania o budow? ko?cio?a. w latach 1979 - 1981 wykupiono ziemi? pod ko?ció? i cmentarz. w 1981 pochowano pierwszych zmar?ych na g?uchowskim cmentarzu parafialnym. W sierpniu 1983 r. rozpocz?to budow? ko?cio?a. Gospodarzem na budowie by? Józef szczepa?ski. Przy budowie pracowali mieszka?cy wsi podzieleni na 6 rejonów. Budow? prowadzi?a ekipa murarzy pod przewodnictwem Stanis?awa Szczepa?skiego. W sierpniu 1984 roku odby?a si? uroczysto?? po?wi?cenia i wmurowania kamienia w?gielnego. Ceremonii przewodzi? ks. Biskup Ignacy Tokarczuk. Budow? w stanie surowym uko?czono w 1985 roku w roku 1986 trwa ?y prace wyko?czeniowe nowego ko?cio?a. projekt ko?cio?a zosta? wykonany przez in?. Romana Orlewskiego z Rzeszowa. Uroczyste oddanie ko?cio?? odby?o si? 26 pa?dziernika 1986 r. Po?wi?cenia dokona? ks.biskup Ignacy Tokarczuk. W uroczysto?ci wzi?li udzia? mieszka?cy G?uchowa i okoliczni s?siedzi oraz rodziny mieszka?ców, nawet z bardzo daleka. Kilka dni wcze?niej od 17-25 pa?dziernika trwa?y I parafialne Misje ?wi?te, przygotowuj?ce mieszka?ców do prawdziwego duchowego prze?ycia tych uroczysto?ci. Obok ko?cio?a zosta? wmurowany Krzy? misyjny. Misje ?wi?te prowadzili ks. micha? Józefczyk i ks. Franciszek Rz?sa. by?y to dla mieszka?ców G?uchowa niezapomniane prze?ycia. Przy parafii dzia?a rada Parafialna w sk?adzie 22 osób. S? to przedstawiciele poszczególnych rejonów powo?ani przez ks. proboszcza. rada parafialna pe?ni funkcj? pomocnicz? i doradcz? w funkcjonowaniu parafii. Od pocz?tku istnienia parafii dzia?aj? : schola, grupy ministrantów i lektorów oraz Katolickie Stowarzyszenie M?odzie?y. W 1996 roku od 3 do 10 maja, odby?y si? II misje Parafialne. Prowadzili jeks. dr Tadeusz Kocur i ks. dr Zbigniew Suchy. W 1996 roku uko?czona zosta?a dolna kaplica w Ko?ciele. A w 1997 roku zacz??a swoj? dzia?alno?? Akcja Katolicka.



10. Handzlówka - historia i zabytki

Miejscowo?? po?o?ona kilkana?cie kilometrów na po?udnie od ?a?cuta. Zabudowa wsi jest rozlokowana przy lokalnej drodze z Albigowej, na pagórkach po obu stronach rzeka Sawa. Od zachodu graniczy z miejscowo?ci? Wola Rafa?owska, od po?udnia z Zabratówk? i Tarnawk?, od wschodu z Husowem, natomiast od pó?nocy ze wspomnian? Albigow?. Najlepszy dojazd do Handzlówki zapewnia wspomniana wy?ej droga oraz lokalne po??czenie (droga cz??ciowo nieutwardzona) z przysió?ka Honie w Albigowej. Zak?ad Opieku?czo Leczniczy w Handlówce dla 52 persjonariuszy.

Historia
Wie? lokowana (i zasiedlana kolonistami niemieckimi)w 1381 roku na prawie magdeburskim przez Ottona z Pilczy, wojewod? sandomierskiego, w?a?ciciela dystryktu ?a?cuckiego. Na mocy dokumentu z tego? roku "rozwa?ny i opatrzny m??" Lang Hanzyl otrzyma? dziedziczne so?ectwo w za?o?onej wsi Langynaw (Handzlówka). Przez dwa stulecia Handzlówka wchodzi?a w sk?ad posiad?o?ci wspomnianych wy?ej Pileckich. Ostatni z nich Krzysztof (zm. Po 1596 roku) zastawi?, b?d? sprzeda? wie? Janowi Kostce de Sternberg, wojewodzie sandomierskiemu i jego ?onie Zofii z Odrow??ków. Po ?mierci tej ostatniej osada przypad?a jej córce, zam??nej z Aleksandrem ksi?ciem Ostrogskim, panem na Tarnowie i Ostrogu. Nast?pnie Handzlówka wesz?a w sk?ad posiad?o?ci Korniaktów, po których wie? przej?li Antoni Pie?ciorowski i Jerzy ?owiecki. Po nich dziedzicem zosta? Józef Wisowaty, wojski liwski. W 1744 roku jako posesor by? notowany Stefan Chomentowski, opiekun nieletnich braci Józefa Wiszowatego: Kaspra i Kajetana. W ostatniej ?wierci XVIII wieku dziedzicem i kolatorem parafii w Handlówce zosta? Stanis?aw Potocki, chor??y koronny. W latach 1815-33 wie? nale?a?a do Ignacego Skarbka. Natomiast w roku 1846 wzmiankowano jako w?a?ciciela Stanis?awa Odrow??a Pieni??ka, który odsprzeda? posiad?o?? Eligiuszowi i Karolinie Sablewskim. Po nich nowym w?a?cicielem zosta? niejaki Herold. Po bankructwie tego? wie? nale?a?a do Moj?esza Salzmana. W 1892 roku Handzlówk? odkupi? Roman Potocki, który we wsi za?o?y? uj?cie wodoci?gowe zaopatruj?ce w wod? swoj? rezydencj? w ?a?cucie. Po 1900 roku mia? miejsce dynamiczny rozwój wsi. Z inicjatywy miejscowych spo?eczników ksi?dza W?adys?awa Krakowskiego i Franciszka Magrysia za?o?ono szko?? oraz ca?y szereg instytucji i organizacji spo?ecznych takich jak: mleczarnia, stra? po?arna, kó?ko rolnicze, czytelnia, teatr w?o?ci?ski i in.

Zabytki
Ko?ció? parafialny pw. ?? Piotra i Paw?a usytuowany w centrum wsi, na wzniesieniu w zakolu Sawy, uj?tym przez jej dwa lewobrze?ne dop?ywy.Parafia powsta?a zapewne w XIV wieku. Pierwszy ko?ció? spalili Tatarzy w 1624 roku. Kolejny, drewniany z oko?o po?owy XVII wieku zosta? rozebrany tu? po 1900 roku. Obecn? ?wi?tyni? wzniesiono w latach 1903-08, wed?ug projekty Franciszka St??kiewicza z udzia?em budowniczego z ?a?cuta Franciszka Lencznarowicza. Neogotycki, orientowany, murowany z ceg?y, cz??ciowo otynkowany. Trójnawowy, halowy, z trójbocznie zamkni?tym prezbiterium. Fasada zaakcentowana kwadratow?, czterokondygnacjow? wie??. Wewn?trz o?tarz g?ówny, neogotycki wykonany w 1947 roku przez rze?biarza z Handzlówki Andrzeja Magrysia oraz o?tarze boczne pocz?tki XVIII wieku ( przeniesione ze starego ko?cio?a).

Plebania - Po?o?ona na stoku, na wschód od ko?cio?a, wybudowana równolegle ze ?wi?tyni?. Murowana z ceg?y, z tynkowanym detalem architektonicznym. Na uwag? zas?uguje staranny wystrój elewacji w postaci boniowania, pilastrów oraz obramie? okiennych. We wn?trzach plebani urz?dzono muzeum w której zgromadzono stroje regionalne, przedmioty codziennego u?ytku, narz?dzia.

Kapliczki - Pomnik Grunwaldzki usytuowany w ?rodku wsi w miejscu skrzy?owania drogi g?ównej z drog? prowadz?c? do ko?cio?a. Wzniesiony w 1910 roku, zniszczony przez Niemców podczas II wojny ?wiatowej, odbudowany przez mieszka?ców wsi w 1959. Obok neogotycka kaplica postawiona w miejscu starego ko?cio?a z figur? ?w. Jana Nepomucena wewn?trz. Kapliczka usytuowana w dolnej cz??ci wsi, przy g?ównej drodze do Albigowej. Drewniana, w formie altanki. Ufundowana w 1882 roku przez rodzin? Mi?dlarów.

Pozosta?o?ci folwarku - Folwark tzw. Górny, usytuowany na wzniesieniu, przy polnej drodze biegn?cej na wschód. Z ca?ego za?o?enia zachowa?a si? drewniana, konstrukcji zr?bowej rz?dcówka z po?owy XIX wieku oraz murowana piwnica. Obok budynku mieszkalnego pomnikowa lipa.

Uj?cia wodoci?gowe - Urz?dzone w lesie, na po?udniowo wschodnim kra?cu wsi, przy granicy z Husowem. Ze starych, nieurzytkowanych obecnie urz?dze? zachowa? si? system kilkunastu studzienek oraz murowany zbiornik przeznaczony do gromadzenia wody. Nad wej?ciem do zbiornika p?yta z inskrypcj? "Wodoci?g ten za?o?y? Roman hr. Potocki Trzeci Ordynat na ?a?cucie w roku 1893". Warto zaznaczy?, ?e uj?cia te wykona?a s?ynna wiede?ska firma budowlana GRAMLIK. Wokó? uj?cia pozosta?o?ci dawnego parku le?nego oraz modrzewiowy dom z oko?o 1910 roku, w którym mieszka? nadzorca wodoci?gów Morawski.

Ciekawsze budynki - W Handlówce zachowa?o si? wiele zabytkowych budynków, doskonale wpisanych w krajobraz wsi, ?wiadcz?cych o bogactwie i gospodarno?ci jej mieszka?ców. S? to budynki zarówno murowane, jak i drewniane. Te pierwsze ozdobione wcale bogatym detalem architektonicznym doskonale na?laduj? jak?e charakterystyczne dla ?a?cuta i okolic mieszcza?skie domy mieszkalne. Z wielu zachowanych tego typu obiektów warto wymieni? domy nr 222, 251, 253, 299, 308. Z budynków drewnianych nale?y zwróci? uwag? na budynek nr 150, wybudowany w 1920 roku, detalem ciesielskim na?laduj?cy architektur? willow? oraz nr 301, który jest chyba najbardziej charakterystycznym przyk?adem architektury mieszkalnej Handzlówki ozdobnie dekorowana, drewniana cz??? mieszkalna jest posadowiona na wysokiej, kamiennej podmurówce.

Punkty widokowe - Najwspanialszy punkt widokowy w Handlówce znajduje si? na wzniesieniu, powy?ej dawnych zabudowa? folwarcznych. Rozci?ga si? st?d widok nie tylko na zespó? ko?cielny i zabudow? wsi, ale równie? na okoliczne miejscowo?ci. Z tego miejsca doskonale widoczny jest przysió?ek Albigowej Honie. Panoram? Pogórza Dynowskiego obejrze? mo?na z punktu widokowego na granicy Handzlówki i Zabrotówki. Park im. Franciszka Magrysia miejsca festynów i zabaw wiejskich, obok terenu rekreacyjnego.

Parafia Handzlówka
Handzlówka zosta?a za?o?ona na prawie niemieckim przez Ottona z Pilczy na podstawie dokumentu lokacyjnego wydanego 23.11.1381 r., a nast?pnie zasiedlona osadnikami ze ?l?ska. Wie? osadzona w?ród lasów otrzyma?a niemieck? nazw? Langyn Aw. Nieco pó?niej wyst?powa?a pod nazw? Langehow lub Henselshow (1384 r.) i Hanczlowa (1450 r.). Nazwa wsi wywodzi si? zapewne od wymienionego w dokumencie so?tysa Lang Hansyl. Przypuszczalnie od pocz?tku powstania wsi istnia? tu ko?ció? parafialny, a przy nim szko?a jako "staro?ytna" wzmiankowana w 1719 r. Handzlówka nale?a?a do dóbr Pileckich. W 1596 r. przesz?a na w?asno?? Karola Konstantego Koniakta z So?nicy. Od pocz?tku XVIII w. cz?sto zmienia?a w?a?cicieli. Uszczuplony znacznie maj?tek wsi, naby? w 1895 r. hrabia Roman Potocki. Wybudowa? tu uj?cie wody dla zamku ?a?cuckiego. Ziemi? wydzier?awi? a nast?pnie sprzeda? miejscowym ch?opom. Warto odnotowa?, ?e w okresie pa?szczy?nianym wie? nie odrobi?a pa?szczyzny, a z dworem rozlicza?a si? systemem czynszowo pieni??nym. Zaraz po za?o?eniu wsi w 1381 r. zbudowano pierwszy w Handzlówce ko?ció? modrzewiowy pod wezwaniem ?w. Piotra i Paw?a. Zbudowano go nad potokiem, na brzegu urwiska, w miejscu gdzie obecnie znajduje si? kaplica. By? to ko?ció? ma?y, jedno nawowy, prezbiterium obite tapetami, które z czasem niszcza?y. O?tarz g?ówny z obrazem ?w. Aposto?ów, oraz trzy o?tarze boczne z obrazami :?w. Sebastiana, ?w. Barbary, Matki Boskiej. Wszystkie o?tarze by?y z?ocone. Jeden o?tarz boczny umieszczony po stronie pó?nocnej, mi?dzy o?tarzem Matki Boskiej, a ?awkami (nie z?ocony), zosta? rozebrany i z?o?ony w zachrystii. Obrazy w o?tarzu, oprócz ?w. Sebastiana by?y na zasuw?. Za chrzcielnic? s?u?y?a stara skrzynia, w której przechowywano wod? chrzcieln?. W 1890 r. zakupiono do starego ko?cio?a now? chrzcielnic?. Wykona? j? rze?biarz z Ka?czugi. Naprawiono te? organy, które by?y ca?kowicie rozstrojone. Zamiast dwóch miechów zbudowano jeden miech nowy systemem francuskim i wmontowano zupe?nie now? klawiatur?. W 1893 r. zosta?a wymieniona pod?oga w ko?ciele, wyremontowano wie?? ko?cieln?. S?owem - "nie pon?tnie przedstawia? si? ten dom Bo?y", pisze ks. Krakowski w kronice z 1889 r. Z kroniki wynika, ?e dooko?a starego ko?cio?a ros?y pi?kne i roz?o?yste lipy i ?wierki, z których stare i spróchnia?e, 30 lipca 1831 r, wielka burza i wichura powywraca?a. Stary ko?ció? rozebrano w 1908 r, a drzewo modrzewiowe przeznaczono na wypalanie ceg?y potrzebnej na budow? szko?y i plebani. Ze starego ko?cio?a do nowego przeniesiono trzy o?tarze i organy. Plebania by?a zlokalizowana nad potokiem poni?ej obecnej wymurowanej z ceg?y w latach 1908-1909 r.. By?a zbudowana z drzewa. Sk?ada?a si? z trzech pokoi i kuchni. Rozebrano j? w 1909 r. Organistówka by?a usytuowana przy ko?ciele, zbudowana z drzewa z pobliskich lasów. Dzieli?a si? na dwie cz??ci, z dwoma osobnymi wej?ciami. Obok ko?cio?a znajdowa? si? spichlerz. Chc?c si? przedosta? z plebani do ko?cio?a za potokiem, albo z ko?cio?a i organistówki na plebani?, trzeba by?o pokona? ponad 100 schodów bardzo lichej jako?ci. Szpital dla ubogich - blisko ko?o starej plebani, za drog? ko?o modrzewiowego ko?cio?a istnia? w Handzlówce szpital dla ubogich i chorych. Zbudowany na pocz?tku XVII w. W sprawozdaniu z wizytacji Handzlówki przeprowadzonej przez biskupa Sierakowskiego z 1744 r. czytamy: " Z okr?glaków w w?g?y wybudowany, ?ciany spróchnia?e i zgni?e, s?om? poszyty. Drzwi do sieni na biegunie stare z zasuw?". W budynku mie?ci?a si? piekarnia dla ubogich i chorych.
Budowa nowego ko?cio?a, plebani i domu parafialnego. Ko?ció? Dnia 17.06.1899 r. zapad?a decyzja Komitetu parafialnego o budowie nowego ko?cio?a. Pomimo kontrowersji wokó? lokalizacji nowego ko?cio?a ustalono, ?e stanie on na placu ofiarowanym przez ks. Proboszcza Krakowskiego. Przy budowie pracowali wszyscy mieszka?cy. W 1903 r. przyst?piono do budowy fundamentów z kamienia. Kamie? w?gielny pod nowy ko?ció? po?wi?ci? ks. Wicedziekan Piotr Wenc proboszcz z Husowa. Patronami nowego ko?cio?a byli nadal ?w. Piotr i Pawe? Aposto?owie. W 1904 r. wymurowano fundament pod wie??, zrównano cokó?, mury wyrównano po sam dach, a w grudniu prowizorycznie pokryto ko?ció?. Ko?ció? w Handzlówce pod wezwaniem ?w. Piotra i Paw?a, zosta? zbudowany w latach 1903 1908 z ceg?y, wed?ug projektu Franciszka Str??kiewicza, przez ?a?cuckiego budowniczego Franciszka L?cznara. Wewn?trz, korpus g?ówny trójnawowy typu holowego z prezbiterium i czworoboczn? wie?? od frontu. Przy nawie po?udniowej kaplica, w niej sklepienia krzy?owo ?ebrowe na gurtach. Polichromia ornamentalna malowana w 1935 r. przez Stanis?awa Szmuca. Wn?trze utrzymane w stylu neogotyckim. Ambona drewniana z 1914 r. O?tarz g?ówny z 1947 r. wykonany przez miejscowego twórc? A. Magrysia. Dwa o?tarze boczne barokowe, przeniesione z poprzedniego ko?cio?a, pochodz?ce z I po?owy XVIII w. W nawie po?udniowej epitafium ks. W?adys?awa Krakowskiego (1858 1906), rodem z Tyczyna, od 1888 wikarego, a pó?niej proboszcza w Handzlówce, a jednocze?nie cenionego dzia?acza i wielkiego spo?ecznika, budowniczego ko?cio?a. Na frontonie tablica po?wi?cona pami?ci Franciszka Magrysia (1846 1934), wmurowana w 1977. Plebania (1908 1909) wybudowana na stoku na wschód od ko?cio?a. Murowana z ceg?y z tynkowanym detalem architektonicznym. Na uwag? zas?uguje staranny wystrój elewacji w postaci boniowania , pilastrów oraz obramie? okiennych. W chwili obecnej na starej plebani znajduje si? muzeum wsi Handzlówki. Nale?y wspomnie?, ?e dusz? budowy i wyposa?enia wn?trza ko?cio?a zaj?? si? wraz z ówczesnym komitetem ko?cielnym ks. Wojciech Krzy?ak.
• 1929 r. wykonano obecn? posadzk? w ko?ciele, za ksi?dza Stanis?awa BanasiaUmeblowanie ko?cio?a to dzie?o miejscowego rze?biarza Andrzeja Magrysia ( 1912 ambona, 1935 ?awki)
• 1934 r. polichromia wewn?trz ?wi?tyni
• 1970 r. staraniem ks. Ludwika Pustelaka i wiernych pokryto dach ko?cio?a blach? w miejsce dachówki.
• 1972 r. ogrodzenie ?elaznym p?otem placu ko?cielnego
• 1976 r. instalacja pieca grzewczego na opa? oraz modernizacja i rozbudowa o?wietlenia elektrycznego ko?cio?a, za?o?enie nowej instalacji nag?a?niaj?cej
Ksi?dz W?adys?aw Krakowski (1858 1906) opisuj?c histori? parafii Handzlówka trudno nie wspomnie? osoby ks. W. Krakowskiego inicjatora budowy nowego ko?cio?a, plebani, domu parafialnego, wodoci?gów we wsi. Ks. Krakowski by? jednym z za?o?ycieli orkiestry d?tej, szko?y parafialnej, chóru, kó?ka rolniczego, kasy Stefczyka. By? nie tylko wspania?ym pedagogiem ale równie? duchownym ojcem i przyjacielem swoich wychowanków. Dla gospodarzy urz?dza? ró?ne odczyty na temat hodowli zwierz?t, higieny i racjonalnego ?ywienia. Pot?pia? pija?stwo i palenie papierosów. Wspó?pracowa? z mieszka?cami oraz po?wi?ca? si? na rzecz wsi i okolicy. Nowa plebania zbudowana w 1998 roku, z inicjatywy Komitetu Parafialnego wsi Handzlówka. Dzi?ki ogromnej pracy i wsparciu finansowym mieszka?ców jest ona ozdob? i chlub? wsi. Nale?y zaznaczy? ogromny wk?ad duchowy i pomoc przy tym przedsi?wzi?ciu ks. Stanis?awa Turonia, proboszcza parafii.



11. Kosina - historia i zabytki

Miejscowo?? oddalona 6 km na wschód od ?a?cuta. Od zachodu graniczy ze wsi? G?uchów, od pó?nocy z Bia?obrzegami i Korniaktowem, od wschodu z Rogó?nem, a od po?udnia z miejscowo?ci? Ga?. Zabudowa wsi skupia si? przy drodze krajowej nr 4 oraz przy kilku lokalnych dró?kach, przecinaj?cych prostopadle wspomnian? wy?ej szos?. Najlepszy dojazd ko?owy do Kosiny umo?liwia krajowa "czwórka" oraz lokalne drogi z Bia?obrzegów i Korniaktowa. Mo?liwy jest tak?e dojazd kolej? dzi?ki lokalnym po??czeniom osobowym relacji Rzeszów Krzemienica - ?a?cuta G?uchów Kosina Rogó?no Przeworsk Przemy?l (przystanek kolejowy usytuowany jest w Kosinie Dolnej). W 2000 r. zosta?a odda?ne do u?ytku Hospicjum im. B?. Achillesa Pucha?y przeznaczone dla 20 podopiecznych. B?. Achilles Józef Pucha?a urodzi? si? 18 marca 1911 roku w Kosinie. Tu si? wychowa?. Po uko?czeniu gimnazjum w Ni?szym Seminarium Duchowym OO. Franciszkanów we Lwowie, wst?pi? do tego zakonu. ?wi?cenia kap?a?skie przyj?? 5 lipca 1936 roku w Krakowie. Pracowa? jako wikariusz w Gronie i Iwie?cu. W czasie wojny przyj?? obowi?zki proboszcza w parafii Pierszaje na Bia?orusi. W czasie parcyfikacji wsi, wraz z jcem Hermanem St?pniem, zosta? skazany na rozstrzelanie. Nie skorzysta? z mo?liwo?ci ocalenia ?ycia twierdz?c, ?e "pasterze nie mog? opu?ci? wiernych". Dnia 19 lipca obaj kap?ani zgin?li, doznaj?c wyj?tkowo okrutnych tortur. Cia?a ich zosta?y spalone w stodole. Prochy z?o?ono przy ko?ciele w Pierszajach. Gestapowcy, po dokonaniu mordu, odst?pili od egzekucji mieszka?ców wsi, kieruj?c ich na przemys?owe roboty do Niemiec. Dnia 13 czerwca 1999 r. Papie? Jan Pawe? II zaliczy? O. Achillesa Józefa Pucha?? w poczet b?ogos?awionych.

Historia
Poprzednie nazwy miejscowo?ci: Cossyn, Kossyn, Koszina. Jako osada kolonistów niemieckich powsta?a oko?o po?owy XIV wieku. Po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie lokacyjnym wsi Noua Villa Daz Newdorf (Kraczkowa) z 1369 roku, gdzie w?ród ?wiadków zosta? wymieniony so?tys Kosiny "scultetus in Kossyna nomine Johannes". Pierwszymi w?a?cicielami wsi by? Otto z Pilczy lub jego zi?? Wincent z Granowa, kasztelan i starosta nakielski (zm. 1410), nast?pnie El?bieta, wdowa po Wincentym. Po jej ?mierci w posiadaniu potomków Pileckich z ?a?cuta. Kolejmymi w?a?cicielami by?a rodzina Stadnickich, od której wsi przyj?? Stanis?aw Lubomirski. W r?kach ?ubomirskich Kosina pozosta?a do I po?owy XVIII wieku. W latach 1738-88 jako w?a?ciciele notowali s? ksi???ta Sanguszkowie. Po nich, w drodze licytacji, osad? naby?a Kunegunda Prekowa. Kolejn? dziedziczk? zosta?a ksi??na El?bieta z Czartoryskich Lubomirska 1733 1816). Nowa w?a?cicielka w 1802 roku odda?a Kosin? (z miastem Przeworskiem i siedmioma okolicznikami wsiami) swojemu ulubie?cowi i wychowankowi Henrykowi Lubomirskiemu. Lubomirscy z Przeworska Kosin? dzier?yli do 1944 roku.

Zabytki
Ko?cio?y
Parafia powsta?a na prze?omie XIV/XV wieku. W 1646 roku przy??czona do ?o?yni. Od XVIII wieku samodzielna jednostka parafialna z ko?cio?em filialnym. Istnieje tutaj obwarowany ko?ció? parafialny (?lady obwarowa? naplanie o?mioramiennej gwiazdy czytelne do dzisiaj). Kolejny drewniany ko?ció? wzniesiony zosta? w 1708 roku, a po?wi?cony w 1744 roku. Ko?ció? ten przetrwa? do lat 30-tych XX wieku. W latach 1936 1938 na jego miejscu wzniesiono obecny murowany. Przynajmniej od XVI wieku w Kosinie istnieje drugi ko?ció? filiarny. ?wi?tynia ta zosta?a zniszczona przez Tatarów w 1624 roku. Odbudowany w 2?w. XVII wieku zosta? obwarowany, podobnie jak parafialny. Obecnie istniej?cy ko?ció? wzniesiony zosta? na miejscu poprzedniego w roku 1737, w latach 1954 i 1980 by? restaurowany z ca?kowita wymiana gongów. W miejscu starej kruchty wzniesiona nowa.
Ko?ció? parafialny pw. ?w. Stanis?awa Biskupa - Usytuowany w centrum wsi, nieopodal drogi krajowej nr 4. Murowany z ceg?y, otynkowany, orientowany, modernistyczny. Wewn?trz rze?ba ?w. Antoniego z Dzieci?tkiem z 2 po?. XVIII wieku przeniesiona z przydro?nej kapliczki, krucyfiks w t?czy z XVII wieku. Od wschodu, pó?nocy oraz cz??ciowo od po?udnia zachowane pozosta?o?ci obwarowa?.Ko?ció? filialny pw. ?w. Sebastiana. Usytuowany w po?udniowej cz??ci wioski o nazwie Kosina Górna, w?ród zabudowy mieszkalnej, po zachodniej stronie potoku Kosinka, w centralnej cz??ci, niewielkiego, sztucznie usypanego wzniesienia w kszta?cie owalnym. Drewniany, konstrukcji zr?bowej, pobity gontem, orientowany, salowy, z prezbiterium zamkni?tym trójbocznie, krucht? od zachodu i zakrysti? od pó?nocy. Nawa przykryta stropem, nad prezbiterium strop w formie silnie sp?aszczonej kolebki pozornej. Dachy dwuspadowe o lekko wygi?tych po?aciach pobite gontami. Wn?trze ko?cio?a pokryte iluzjonistyczn? polichromi? zapewne z XVIII wieku na?laduj?c? podzia?y architektoniczne i okna. Ko?ció? posiada bogate wyposa?enie z okresu XVII XVIII wieku. Na uwag? zas?uguje manierystyczny o?tarz g?ówny z 2 ?w. XVII wieku w formie tryptyku z bogat? snycersk? dekoracj? ornamentaln?. W polu g?ównym obraz z przedstawieniem ?w. Sebastiana (mal. Jan Tabi?ski, 1864 r.) drewniana chrzcielnica rokokowa z 2. po?. XVIII wieku, barokowa szafa zakrystyjna z 1. ?w. XVII wieku. Krzy?e barokowe z XVIII wieku. Ko?ció? jest otoczony wspó?czesnym, drewnianym ogrodzeniem. W jego obr?bie znajduje si? szereg drewnianych ?wi?tków przeniesionych z miejscowych kapliczek. Na szczególn? uwag? zas?uguje figurka ?w. Jana Nepomucena z ko?ca XVII wieku.
?wi?tynia w Kosinie dzi?ki staraniom miejscowego proboszcza ksi?dza Rybaka znajduje si? w doskona?ym stanie technicznym. Do chwili obecnej ko?ció? s?u?y? kultowi, szczególnie uroczyste msze s? odprawiane w dniu ?wi?ta patrona.

Plebania
Usytuowana w pobli?u ko?ció?ka, wybudowana na pocz. XX wieku, murowana.

Kapliczki
Zlokalizowana w pobli?u ko?cio?a parafialnego, u stóp wzgórza pleba?skiego, drewniana, oszalowana deskami, posadowiona na postumencie z kamienia polnego. Wewn?trz figurka ?w. Antoniego z Padwy. Statua NMP, postawiona na jednym z bastionów ziemnych przy ko?ciele parafialnym. Na wysokim, betonowym postumencie tablica z napisem: "RP 1908 Na pami?tk? jubileuszow? 2 setn? rocznic? ko?cio?a, 50 letnia kap?a?stwa Ojca ?wi?tego Piusa X, 60 letni? panowania cesarza Franciszka Józefa, 50 letni? objawienia Matki Bo?ej w Lourdes, 34 roku pasterzowania ks. Jana J?drzejowskiego proboszcza w Kosinie dziekana le?ajskiego Podkomorzego Jego ?wi?tobliwo?ci".Dawny folwark Lubomirskich Usytuowany w centrum wsi, po po?udniowej stronie drogi nr 4.Do chwili obecnej z obszernych niegdy? zabudowa? zachowa?a si? wzniesiona na pocz. XX wieku, murowana rz?dcówka (obecnie przedszkole) oraz stajnie zabudowane w czteroboczne gumno. Wokó? pozosta?o?ci parku z wiekowymi jesionami i lipami.

Budynki publiczne
W centrum wioski przy szocie znajduj? si? trzy zabytkowe budynki u?yteczno?ci publicznej, wybudowane w okresie mi?dzywojennym: dawny urz?d gminy (ob. poczta), m?yn oraz szko?a podstawowa. Najciekawszym obiektem jest murowany m?yn, który powsta? dzi?ki zaadoptowaniu cz??ci zabudowa? po wcze?niejszym zaje?dzie.

Parafia Kosina
Powstanie wsi Kosina zwi?zane by?o z akcj? osadnicz? prowadzon? w okolicach ?a?cuta na prze?omie XIV i XV w. Dok?adnej daty powstania Kosiny trudno ustali?. Mo?na snu? przypuszczenia, ?e za?o?ycielem Kosiny by? Wincenty Granowski - kasztelan nabielski,, w 1409 r. w?a?ciciel ?a?cuta. Uposa?enie pierwotne powi?kszy? w 1442 r. dziedzic ?a?cuta, Stanis?aw z Pilczy przez w??czenie okolic Rogó?na. Pierwsze wzmianki o ko?ciele w parafii Kosina jako budynku i parafianach s? zwi?zane z tragicznymi okoliczno?ciami. W Kosinie istnia?, przypuszczalnie jeszcze od za?o?enia parafii, drewniany ko?ció? pw. ?w. Stanis??wa biskupa. Ko?ció? ten w 1624 r. spalili Tatarzy razem z proboszczem ks. Wojciechem Jaklewiczem i z nieokre?lon? liczb? ludzi, którzy si? tam schronili. Prawdopodobnie ju? w nast?pnym roku przy pomocy s?siedniej parafii Nowosielce, gdzie ko?ció? ocala?, powsta?a prowizoryczna budowla sakralna. Dla potrzeb parafii odbudowano spalony przez tatarów ko?ció?. By? to rok 1630. Niektóe ?ród?a podaj?, ?e na miejscu tego pierwotnego ko?cio?a wybudowano w 1737 r. nowy, ale ju? pw. ?w. Sebastiana - ko?ció?ek modrzewiowy, który stoi do dnia dzisiejszego jako zabytek. Centralnym o?rodkiem ?ycia parafialnego Kosiny by?a druga ?wi?tynia, tak?e pw. ?w. Stanis?awa biskupa, wybudowana w 1708 r. Sp?on??a ona w po?owie XVIII w. prawdopodobnie od kadzielnicy. Ko?ció? odbudowano i funkcjonowa? do 1936 r. W 1646 r. biskup przemyski P. Piasecki wydzieli? maisteczko ?o?ynia z uposa?enia prepozytury ?a?cuckiej i przywróci? w ?o?yni samodzieln? parafi?. Jednocze?nie na jej miejsce przy??czy? parafi? Kosina do parafii ?a?cut. Uni? t? rozwi?za? dopiero zaborczy rz?d austriacki dekretem z 18 VII 1824 r. Odt?d Kosina znów by?a parafi? samodzieln?. Do parafii nale?a?y : Kosina, Bia?obrzegi, Korniaktów i Rogó?no. W 1920 r. Bia?obrzegi zosta?y expozytur? parafii ?o?ynia, a w 1928 r. do Bia?obrzegów przydzielono Korniaktów. Zatem przy parafii Kosina zosta?o jedynie Rogó?no, odleg?e od ko?cio?a parafialnego 4 km. Pierwsze wzmianki zwi?zane z probostwem w parafii Kosina dotycz? nazwiska Marcina K?kolewskiego. Obj?cie przez niego administracji parafii przypada na rok 1849. Oprócz pos?ugi dla parafian zas?yn?? jako poeta. Rok 1873 to data zgonu proboszcza M. Kakolewskiego. Po nim przej?? obowi?zki gospodarza parafii J. J?drzejewski, który zosta? pochowany na kosi?skim cmentarzu obok starej kaplicy. Jego probostwo przypada na lata 1874-1911 r. Nast?pc? ks. J. J?drzejewskiego zosta? ks. Julian Krzy?anowski. Przej?? on parafi? w 1911 r. Obok pracy duszpasterskiej wiele czasu i trudu po?wi?ca? pracy spo?ecznej. Z jego inicjatywy powsta?o kó?ko rolnicze, kasa Stefczyka i mleczarnia. Korzystaj?c z ofiarno?ci jednej z parafianek za?o?y? równie? ochronk?, któr? odda? w r?ce Sióstr S?u?ebniczek ze Starej Wsi. Dnia 29.06.1931 r. w wieku 63 lat zmar? d?ugoletni proboszcz parafii ks. J. Krzy?anowski, wicedziekan dekanatu ?a?cuckiego. Administratorem osieroconej parafii zosta? ks. Stefan Dubiel, ówczesny wikary, który pó?niej zosta? proboszczem w Korczynie. 20.08.1931 r. po og?oszeniu konkursu na osierocone probostwo ks. Józef Prajsnar zg?osi? sw? kandydatur? i zosta? umieszczony na li?cie kandydatów na probostwo w Kosinie patronatu ksi?cia A. Lubomirskiego. Ksi??e A. Lubomirski spo?ród przedstawionych kandydatów wybra? ks. J. Prajsnara i udzieli? mu prezenty na probostwo w Kosinie, prosz?c równocze?nie biskupa A. Nowaka o udzielenie mu kanonicznej instytucji. Ks. J. Prajsnar nie czekaj?c na formalno?ci ju? 31.10.1931 r. obj?? administracj? parafii Kosina, maj?c 33 lata. W chwili kiedy ks. J. Prajsnar obejmowa? t? placówk?, znajdowa?y si? tutaj 2 drewniane ko?cio?y, szko?a ludowa i zak?ad dla ubogich. Ko?ció? parafialny pw. ?w. Stanis?awa biskupa by? wzniesiony w 1708 r., a konsekrowany w 1744 r. Zbudowany by? z drewna, obity ze wszystkich stron deskami, pokryty gontami. Obok plebanii znajdowa? si? ko?ció? parafialny pw. ?w. Sebastiana. By? on jednoprzestrzenny, zamkni?ty od wschodu trójbocznie z niewielk? zakrysti? od pó?nocy. Plebania, w której przysz?o mieszka? nowemu proboszczowi nie by?a w najlepszym stanie. By? to stary budynek murowany, zbudowany w 1900 r., kryty dachówk?. Ks. J. Prajsnar wkrótce po obj?ciu probostwa zauwa?y?, ?e jego obowi?zkiem b?dzie postawi? tu now? ?wi?tyni? parafialn?. Wprawdzie istniej?ca ?wi?tynia wybudowana na pocz?tku XVIII w. by?a do?c obszerna, jednak ponad 200 lat jej istnienia by?o a? nadto widoczne. Wielu ksi??y radzi?o mu wraz z liczn? grup? parafian, by j? wyremontowa? i na tym poprzesta?, tym bardziej, ?e kryzys ekonomiczny i n?dza wsi nie pozwala?y nawet my?le? o nowej ?wi?tyni. Ks. J. Prajsnar upiera? si? przy swoim. Kontrowersyjn? by?a sprawa ustalenia miejsca budowy nowego ko?cio?a, ale ostatecznie zdecydowano, ?e na górze, gdzie sta? stary ko?ció? jest mijsce najpi?kniejsze. Wybrane ostatecznie miejsce budowy ko?cio?a zlokalizowane by?o w odleg?o?ci ok. 1 km od plebanii i ko?ció?ka ?w. Sebastiana. Dnia 24.06.1934 r. na zebraniu cz?onków komitetu parafialnego wybrano przewodnicz?cego, któym zosta? ks. J. Prajsnar. Proboszcz zleci? wykonanie projektu nowego ko?cio?a in?.Dajczakowi. Ks proboszcz nie narzuca? wiele in?ynierowi, zastrzeg? jedynie, ?e ?wi?tynia powinna mie? powierzchnie? 500 do 550 m2, ma by? trzy nawy, w tym g?ówna obszerna. Dzie? 19.05.1936 r. to data kiedy w intencji budowy ko?cio?a proboszcz odprawi? Msz? ?w. Dnia 28.06.1936 r. ks. biskup ordynariusz Franciszek Barda dokona? uroczystego po?wi?cenia kamienia w?gielnego pod now? ?wi?tyni?. W uroczysto?ci ?w. Stanis?awa Kostki, dnia 13.11.1938 r. ks. biskup dokona? po?wi?cenia ko?cio?a. Mieszka?cy Kosiny uznali ?wi?tyyni? za pi?kn? i bardzo oryginaln?. Podczas trwaj?cych prac wyko?czeniowych wybuch?a wojna. W czasie okupacji ?adne prace przy ko?ciele nie by?y prowadzone, a ko?ció? zosta? nieznacznie uszkodzony, ale wszystkie usterki i szkody wkrótce naprawiono. 26.10.1952 r. rozpocz?to prace przy wyci?ganiu dzwonów, które zosta?y ukryte jeszcze w 1939 r., poniewa? w?adze niemieckie rekwirowa?y dzwony dla celów wojskowych. Konsekracja ko?cio?? odby?a si? 6.05.1956 r. Uroczysto?ci tej przewodniczy? biskup F. Barold. Przy tej okazji w wielkim o?tarzu wmurowano relikwie ?w. Stanis?awa biskupa. Ks. biskup po?wi?ci? tak?e figur? ?w. Józefa, któr? ufundowali parafianie, patronowi miejscowego proboszcza na okoliczno?? 25-lecia jego pracy duszpasterskiej w Kosinie. W latach 1947-1948 na miejscu starej postawiono now? wikarówk? wd?ug pomys?u ks. Prajsnara. Jednym z ostatnich dzie? dokonanych wspólnie z ówczesnym wikariuszem ks. Janem Rybakiem by?o utworzenie dojazdowej kaplicy w Rogó?nie. Bior?c pod uwag? podzia? ko?cielny, wie? ta nale?a?a do parafii w Kosinie. Odleg?o?? od ko?cio?a parafialnego wynosi?a od 3-5 km. Kuria Biskupia w Przemy?lu erygowa?a w Rogó?nie kaplic? publiczn? pw. ?w. Józefa. Ju? 18.03.1976 r. proboszcz J. Prajsnar dokona? po?wi?cenia kaplicy i odprawi? w niej pierwsz? msz? ?w. Trwa?y tam pewne prace budowlane przystosowuj?ce budynki do celów sakralnych. Po przeprowadzeniu przez w?adze gminne wizji lokalnej wydano nakaz wstrzymania prac. Dzie?o to rodz?ce si? w cierpieniu, trudzie zaowocowa?o po?wi?ceniem i konsekracj? nowo wybudowanego ko?cio?a w Rogó?nie - dnia 21.09.1986 r. Wcze?niej, bo 30.07.1985 r. wraz z uko?czeniem budowy ko?cio?a erygowano w Rogó?nie samodzieln? parafi?. W kwietniu 1976 r. ks. J. Prajsnar z powodu podesz?ago wieku i z?ego stanu zdrowia zrezygnowa? z probostwa, ale nadal mieszka? na plebanii w Kosinie jako emeryt. Zmar? 22.07.1984 r. w 85 roku ?ycia. Jego nast?pc? zosta? ks. jan Rybak, który od 1973 r. pracowa? jako wikariusz w tutejszej parafii. Ks. Jan Rybak administruje parafi? od 1976 r. do chwili obecnej. Lata, w których parafi? zarz?dza ks. J. Rybak, to lata du?ych, wspania?ych i jak?e po?ytecznych przedsi?wzi??. z inicjatywy proboszcza zosta?a wybudowana kaplica cmentarna, któa zosta?a uroczy?cie po?wi?cona dnia 12.09.1993 r. Starania i zabiegi ks. J. rybaka zaowocowa?y budow? hospicjum, które zacz?to wznosi? po uprzednim karczowaniu drzew, rozbiórce budynków gospodarczych i pozosta?o?ci starej plebanii jeszcze z 1900 r. 16 pa?dziernika 2000 r. to dzie?, w którym uroczy?cie dokonano po?wi?cenia hospicjum, któe okre?lane jest mianem Domu b?ogos?awionego Achillesa pycha?y. pensjonariuszami opiekuj? si? siostry zakonne ze Zgromadzenia Franciszkanek Rycerstwa Niepokalanej. Warto przy tej okazji wspomnie? o patronie tego domu - b?. Achillesie Puchale, który urodzi? si? 18.03.1911 r. w Kosinie, za? 19.07.1943 r. poniós? ?mier? m?cze?sk? (w parafii Pierszaje na Bia?orusi, gdzie by? proboszczem) doznaj?c wyjatkowo okrutnych tortur. jego cia?o zosta?o spalone, a prochy z?o?one w ko?ciele parafialnym w Pierszajach. Ojcie? ?wi?ty jan Pawe? II, podczas wizyty apostolskiej w Polsce dnia 13.06.1999 r., zaliczy? go w poczet b?ogos?awionych. Dnia 5.09.1999 r. Kosina prze?ywa?a podnios?e chwile, bowiem w tym dniu wspólnota parafialna, podczas Mszy ?w., dziekowa?a za b?ogos?awionego ojca Achillesa Pucha??. Uroczyst? procesj? wniesiono wizerunek O. Achillesa (namalowany przez Stanis??wa Jakubczyka) do ?wi?tyni. Parafianie kosi?scy pielgrzymowali w kwietniu 2000 r. do grobu i miejsca m?cze?stwa b?.o. Achillesa. stamt?d te? 12.06.20002 r. sprowadzono jego relikwie do Kosiny. 9 dnia ka?dego miesi?ca, w ko?ciele parafialnym, odbywaj? si? nowenny do b?. o. Achillesa, które wie?czy uca?owanie relikwii b?ogos?awionego. Równie? tutejsze gimnazjum uczci?o b?ogos?awionego rodaka, przybieraj?c jego imi?. Przed szko?? stan??a okaza?a figura patrona. Jest ona dzie?em G. Saca?y z Rogó?na. Parafia kosi?ska ma bardzo wiele do zawdzi?czenia kolejnym proboszczom. Ca?? pokolenia wspominaj? i b?d? wspomina? budowniczego ko?cio?a parafialnego, plabanii, wikarówki, wspania?ego domu b?. o. Achillesa, ale tak?e parafia b?dzie d?ugo jeszcze ?y?a tymi ewangelicznymi warto?ciami, które przekazywali wiernym.



12. Kraczkowa - historia i zabytki

Miejscowo?? oddalona o 5 km na po?udniowy zachód o ?a?cuta. Od zachodu graniczy z Malaw?, od pó?nocy ze Stra?owem, od po?udnia z Cierpiszem, a odstrony wschodniej z ?a?cutem i Albigow?. Zabudowania s? skupione po obu stronach lokalnej drogi z Malawy przez Kraczkow? do Albigowej, przy drodze krajowej nr 4 (przysió?ek T?oki) oraz na wzgórzach okalaj?cych od po?udnia Kraczkow? tzw. Dzia?kach Zachodnich i Wschodnich. Najlepszy dojazd do wsi zapewnia "krajowa czwórka" i prowadz?ce od niej prostopadle na po?udnie dwie drogi lokalne ??cz?ce si? z g?ówn? drog? wiejsk?, a tak?e wspomniana wy?ej lokalna droga, biegn?ca równolegle do trasy nr 4 (po stronie po?udniowej) Rzeszów S?ocina Malawa Kraczkowa Albigowa Markowa.

Historia
Wie? lokowana przez Ottona z Pilczy herbu Topór. 16 VII 1369 roku wystawi? on dokument, na mocy którego powierzy? Janowi Howsteterowi osadzenie Nowej Wsi (Noua Villa Daz Newdorf) na prawie niemieckim. W posiadaniu rodziny Pieleckich Kraczkowa pozosta?a do 1586 roku, kiedy to wdowa po Krzysztofie Pileckim Anna z Sienna zamieni?a w?o?? ?a?cuck? ze Stanis?awem Stadnickim. Nowy w?a?ciciel odst?pi? swoje prawa do Kraczkowej Konstantemu Korniaktowi. W r?kach rodziny Korniaktów wie? pozosta?a do ko?ca XVII wieku. Od 1732 roku jako patron parafii wyst?puje Stanis?aw Potocki. W latach 1741-53 w?a?cicielem by? Krzysztof Skarbek, kanonik lwowski, wierzyciel Korniaktów. Odsprzeda? on wie? Franciszkowi Potockiemu. Nast?pnie (od 1839) nowym posiadaczem zosta? Ignacy hr. Skarbek. W 1843 roku wie? zosta?a odsprzedana Janowi Wolskiemu. Dwana?cie lat pó?niej posiad?o?? naby? Hersch Weinberg. Ostatnim w?a?cicielem wsi i folwarku, do 1915 roku (tj. do parcelacji gruntów dworskich) by? Roman hrabia Potocki, III ordynat na ?a?cucie. Kraczkowa by?a pr??nym o?rodkiem, rodz?cego si? w Galicji, ruchu ludowego. Tutaj urodzi? si? znany ludowiec, pose? do parlamentu wiede?skiego Tomasz Szajer, bywa? tutaj ksi?dz Stanis?aw Stoja?owski. W 1936 roku w domu znanego dzia?acza ZMW "Wici" i spo?ecznika W?adys?awa Mo?d?enia podpisano "Deklaracj? Praw M?odego Pokolenia". W 1991 roku w Kraczkowej powsta? zespó? "Patria" (z kapel? ludow?), który prezentuje miejscowe zwyczaje. Najbardziej znanym z nich jest "Wesele Kraczkowskie". Dzieje wsi u schy?ku XIX wieku i na pocz?tku XX wieku opisa? mieszkaniec Kraczkowej Walenty Kunysz w pami?tniku "Wcibski i wrazicki" (wyd. 1973 r.)

Zabytki
Ko?ció? parafialny pw. ?w. Miko?aja - Usytuowany w centrum wsi, przy g?ównej drodze wiejskiej. Parafia wzmiankowana w 1384 roku w dokumencie kardyna?a legata Dymitra pod nazw? Nawedorph. Pierwszy ko?ció? spalili Tatarzy w 1624 roku. Nowy, drewniany z sobotami i osobn? dzwonnic? zosta? wybudowany w 1635 roku, a rozebrano go w roku 1914. Wybudowany w latach 1911 1913 zapewne wed?ug projektu architekta Teodora Talowskiego, z udzia?em budowniczego ?a?cuckiego W?adys?awa Pelca i przy wsparciu finansowym Romana Potockiego. Jest to ?wi?tynia murowana, otynkowana, eklektyczna, z prezbiterium zwróconym na pó?noc. Korpus trójnawowy, halowy, z par? kaplic transeptowych. W fasadzie po?udniowej wydatny ryzalit uj?ty cylindrycznymi wie?yczkami. Wyposa?enie neogotyckie, wykonane w latach 1938-46 przez Zdzis?awa Krzygowskiego. Malowid?a ?cienne wykonane w 1981 roku przez zespó?: Irena Wojnicka Markielowska, Helena Majewska Niemczak, J. Tarnawski, Z. Niemiec.

Zabudowania pleba?skie - Znajduj? si? po obu stronach ko?cio?a. Po stronie zachodniej murowana plebania z 1910 roku, obora, piwnica oraz obszerna murowano drewniana stodo?a.Natomiast po stronie wschodniej organistówka.

Cmentarz parafialny - Usytuowany powy?ej zabudowa? pleba?skich z licznymi zabytkami nagrobkami osób zas?u?onych dla Kraczkowej.

Kapliczki - W Kraczkowej mo?na obejrze? kilkadziesi?t kapliczek i krzy?y przydro?nych, reprezentuj?cych wszystkie mo?liwe formy i odmiany tego typy zabytków ludowych. Na uwag? zas?uguj? cztery kapliczki postawione wzd?u? pó?nocnej, polnej drogi zagumiennej, b?d?cej niegdy? fragmentem starego szlaku na Ru?. Pierwsza z nich, ufundowana w 1932 roku, po zniszczeniu starszej drewnianej znajduje si? przy zabiegu zagumni z drog? prowadz?c? do trasy nr 4, kolejne rozmieszczone s? nieznacznym oddaleniu od tej pierwszej w kierunku wschodnim. Kilka kapliczek ufundowano w 1936 roku z okazji Kongresu Eucharystycznego diecezji przemyskiej. Jedna znajduje si? we wschodnim kra?cu wioski, przy skrzy?owaniu po?udniowej dró?ki zagumiennej z drog? do Cierpisza i zosta?a wybudowana w miejscu, które wskaza? zas?u?ony dla Kraczkowej proboszcz, ksi?dz Stanis?aw Dahl. Kolejn? ufundowano w zachodniej cz??ci wsi, a jeszcze inn? wybudowano w po?udniowej cz??ci wioski, przy rozwidleniu dróg biegn?cych w stron? lasu. Tak?e na tzw. "Dzia?ach" znajduje si? kilka tego typu obiektów. Natomiast w centrum wsi, tu? przy g?ównej drodze (obok biblioteki) w 1910 roku usypano kopiec, na którym po?o?ono g?az upami?tniaj?cy zwyci?stwo grunwaldzkie (kopiec usuni?to w 1934 roku). Wspó?cze?nie pomnik odbudowano na dawnym g?azie wymurowano cokó? zwie?czony figur? or?a. Z licznych krzy?y na szczególn? uwag? zas?uguje pomnik postawiony dla uczczenia jubileuszu XIX stulecia tzw. Krzy? Stoja?owskiego. Drewniany krzy? zosta? ufundowany przez miejscowych ludowców 20.10.1901 roku, a postanowiono go na granicy Kraczkowej i Krzemienicy, po pó?nocnej stronie "Go?ci?ca Cesarskiego". Zosta? on zniszczony podczas dzia?a? wojennych w 1944 roku. Obecny ?elbetonowy krzy? w tym miejscu ufundowa? NSZZ RI "Solidarno??" w rocznic? Sierpnia w 1981 roku.

Pozosta?o?ci dawnego folwarku Potockich - Zabudowania dawnego pa?skiego pa?skiego dworu rozlokowane s? na po?udniowy- wschód od ko?cio?a, przy polnej dró?ce biegn?cej w stron? Cierpisza. Co prawda obecne budynki (rz?dcówka, piwnica) s? w stanie daleko posuni?tej ruiny, jednak?e warto je obejrze?, albowiem znajduj? si? w otoczeniu wiekowych, pomnikowych d?bów.

Punkty widokowe - Naj?adniejszy punkt widokowy w Kraczkowej znajduje si? na Dza?ach zachodnich. Z tej polnej dró?ki, biegn?cej dalej w stron? Tyczyna rozpo?cieraj? si? wspania?e widoki na ca?? okolic?. Z tego miejsca widoczne jest wzgórze Magdalenka w Malawie, a przy dobrej pogodzie mo?na ujrze? rozleg?? panoram? oliny Wis?oka.

Parafia Kraczkowa
W 1375 r. zosta?a utworzona diecezja przemyska. Jej formalne powo?anie do ?ycia nast?pi?o 13 lutego 1375 roku. Przyjmuje si?, ?e w chwili tworzenia diecezji funkcjonowa?o na jej terenie oko?o 20 parafii. Wydaje si? prawdopodobne, i? w?ród nich mog?a by? parafia w Kraczkowej, jako ?e wie? lokowano w 1369 r. Z ?anów przeznaczonych na osadzenie wsi 1 wyznaczono do u?ytku Ko?cio?a. Ustalono te? wysoko?? dziesi?ciny, która mia?a wynosi? 2 skojce rocznie z ?anu. Nast?pne wiadomo?ci o parafii kraczkowskiej pochodz? z 1384 r. W roku tym 5 maja legat papieski Demetriusz wystawi? dokument zatwierdzaj?cy nadanie dziesi?cin kapitule przemyskiej, uczynione przez biskupa przemyskiego Eryka. Wymieniono w nim 10 wsi z okr?gu ?a?cuckiego, a w?ród nich Kraczkow?, wyst?puj?c? pod nazw? Nawedorph.5 Pierwszy wyra?ny ?lad parafii w Kraczkowej znaleziono w dokumencie bractwa kap?anów z okr?gu ?a?cuckiego z 1456 r., gdzie jako rector ecclesiae parochialis in Kraczkowa figurowa? ks. Miko?aj Zeydel. Jednak bli?szych informacji o jego dzia?alno?ci brak. Nie wiadomo, kiedy i przez kogo zosta? zbudowany pierwszy ko?ció?. Przypuszcza si?, ?e uczynili to Pileccy nied?ugo po skolonizowaniu wsi, pod koniec XIV lub na pocz?tku XV w. Sta? on w ?rodku wsi na niewielkim pagórku. Zbudowany by? z drewna, na kamiennych fundamentach, posiada? podcienie, g?ówny o?tarz zwrócono ku wschodowi. Obok Ko?cio?a by?o mieszkanie dla plebana, który dosta? 1 1/2 ?ana gruntu. Pleban pobiera? dziesi?cin?, co zosta?o po?wiadczone w 1492 r. i 1564 r. Obok dziesi?ciny lub zamiast niej pobierane by?o meszne.      Najstarszy znany dokument dotycz?cy bezpo?rednio ko?cio?a w Kraczkowej to akt odnowienia fundacji beneficjum przez w?a?ciciela i patrona wsi Konstantego Korniakta, wystawiony 10 stycznia 1624 r. na zamku w So?nicy. Odbiorc? tego aktu by? ówczesny proboszcz ks. Aleksander Kazimierz Albinowski. Korniakt zatwierdzi? w nim po wsze czasy stan posiadania w Kraczkowej tj. 11/2 ?ana ziemi po?o?onej po pó?nocnej stronie wsi oraz pobieranie mesznego z 60 ?anów gruntu. W zamian za to zobowi?za? obecnego proboszcza i jego nast?pców do odprawiania co tydzie? 1 mszy w intencji jego samego, jego rodziny i spadkobierców. W 1624 r. ko?ció? i plebania zosta?y spalone przez Tatarów. Z dawnego ko?cio?a zosta?y tylko kamienne fundamenty. By?y one tak mocne, ?e na nich postawiono nowy budynek. Uko?czono go dopiero w 1635 r. Nowy ko?ció? zbudowano z drzewa sosnowego, mia? t? sam? wielko?? i podobne kszta?ty, co poprzedni. Dooko?a Ko?cio?a pozosta? stary cmentarz. Za plebana Albinowskiego, w 1637 r. wywi?za? si? spór o meszne. W 1638 r. odby?a si? w parafii wizytacja generalna, któr? z polecenia biskupa przeprowadzi? kanonik przemyski ks. Fryderyk Alembek. Opisa? on krótko stan ko?cio?a i beneficjum. Odnotowa? te? postawienie nowej plebani i domu czeladnego w ogrodzie pleba?skim, ilo?? poddanych pleba?skich i krów ko?cielnych. Ostatnie ?lady pobytu ks. Albinowskiego w Kraczkowej zanotowano w 1638 r. Nie wiadomo, kto by? jego nast?pc?. Akta parafialne sp?on??y w 1657 r. w czasie najazdu Rakoczego na Kraczkow?. Ko?ció? wówczas ocala?. Dopiero od 1658 r. posiadamy zapiski parafialne. Nast?pnym plebanem w Kraczkowej by? ks. Melchior M??yk. On to rozpocz?? w 1658 r. pisanie metryk parafialnych. Nie wiadomo, czy obj?? probostwo we wsi w 1658 r., czy wcze?niej. W pa?dzierniku 1667 r. pleban wyniós? si? na jaki? czas do Albigowej, z powodu pope?nienia przez ch?opów jakiego? ?wi?tokradztwa. Dnia 7 stycznia 1676 r. przeprowadzi? w parafii wizytacj? generaln? kanonik przemyski ks. Albert W?odek. Jednak nie zostawi? ?adnego ?ladu swego pobytu. Ks. Melchior M??yk przez do?? d?ugi czas rezydowa? w Kraczkowej samotnie. Dopiero od 1676 r. pojawiaj? si? w parafii wikariusze. Prawdopodobnie w marcu 1679 r. ks. M.M??yk zmar?. Z tego miesi?ca pochodz? jego ostatnie zapiski. Od dnia 31 kwietnia 1679 r. proboszczem w Kraczkowej by? ks. Albert Grochowski. Nie mia? ?adnego pomocnika, a? do swojej choroby pod koniec 1693 r. Rezydowa? wówczas w parafii dominikanin z ?a?cuta - o. Alanus Krauz. W listopadzie lub grudniu 1963 r. ks. Grochowski zmar?. Ojciec A. Krauz rz?dzi? parafi? a? do ustanowienia nowego plebana. Mia?o to miejsce w czerwcu 1694 roku. By? nim ks. Adam ?urowski. Posiada? on drugie probostwo w Babicach pod Przemy?lem, gdzie cz??ciej przebywa?. Ziemi? pleba?sk? pu?ci? w arend?, a przy ko?ciele bywa? z jego ramienia kap?an jako komendariusz. Zast?pcy ks. ?urowskiego bardzo cz?sto si? zmieniali. Za jego rz?dów przeprowadzi? wizytacj? generaln? dziekan le?ajski, ks. Tomasz Por?bski. Mia?o to miejsce 27 pa?dziernika 1700 r. Od 1711 do lutego 1716 r. prawdopodobnie nie by?o na sta?e ksi?dza w Kraczkowej. W latach 1718-1719 pomaga? ks. ?urowskiemu ks. Dygo?ski, commendarius ?a?cucki. Potem od po?owy 1719 roku do po?owy 1721 r. chrztów udziela? sam pleban. Jesieni? 1721 r. pos?a? do Kraczkowej wikarego z Babic, ks. Folkiewicza polecaj?c mu uporz?dkowa? ko?ció? i ksi?gi metrykalne przed zbli?aj?c? si? wizytacj? generaln?. Odby?a si? ona 5 wrze?nia 1721 r. Wizytowa? parafi? z ramienia biskupa Szembeka kanonik przemyski ks. Jan Stanis?aw Metlant. Opisa? on dok?adnie stan ko?cio?a, plebani i ca?ej parafii. Najwi?cej zastrze?e? mia? wizytator do plebana ks. ?urowskiego. Napomnienia swoje zawar? w dekrecie og?oszonym na plebani. Ksi?dz mia? cz??ciej bywa? w Kraczkowej, g?osi? S?owo Bo?e i udziela? sakramentów; wi?cej dba? o utrzymanie ko?cio?a i plebanii oraz spisy zmar?ych prowadzi? w osobnej ksi?dze. Po tej wizytacji niewiele si? w Kraczkowej poprawi?o. Nadal nie by?o sta?ego administratora. Nast?pnie commendariusem by? ks. Franciszek ?urowski (X 1725 - V 1728). Za jego czasów 10 listopada 1727 r. archidiakon J?drzej Pruski dokona? wizytacji generalnej w parafii z ramienia biskupa Fredry. Zamie?ci? w ksi?dze tylko szczup?y zapis o inwentarzu ko?cielnym oraz poleci? nale?ycie prowadzi? metryki. Od tej pory w Kraczkowej zacz?to pisa? metryk? pogrzebów. W listopadzie 1732 r. rz?dy parafi? obj?? nowy pleban ks. Kasper Franciszek M?dlarski. Od 1714 r. by? on ju? proboszczem w Wysokiej, jednak Kraczkowa na tym nie straci?a. W czasie obejmowania parafii przez ks. M?dlarskiego ko?ció? by? zaniedbany, a pleba?skie gospodarstwo spustoszone. Zabra? si? on do odbudowy w?asnym kosztem. W 1737 r. parafia uzyska?a breve odpustowe na dzie? ?w. Miko?aja. Natomiast 7 pa?dziernika 1741 r. wizytacj? generaln? z ramienia biskupa Czapskiego przeprowadzi? archidiakon przemyski, ks. Józef Dzianott. W ksi?dze wizytacji opisa? ówczesny stan ko?cio?a i plebani. W inwentarzu ko?cielnym niewiele si? zmieni?o od wizytacji z 1721 r., za? budynki pleba?skie by?y ca?kiem nowe. Ks. M?dlarski mia? problem z daninami ko?cielnymi, gdy? by?y dawane w gotówce. Wizytator zaleci? wnie?? skarg? na parafian, je?eli nie zechc? oddawa? mesznego w zbo?u. Ponadto w ci?gu dwóch tygodni kaza? wnie?? pro?b? do biskupa o pozwolenie na udzielanie sakramentów w ko?ciele, bo nie by? on konsekrowany. W 3 lata pó?niej, 3 lipca 1744 r. odby?a si? w Kraczkowej wizytacja generalna ordynariusza przemyskiego, biskupa Wac?awa Hieronima Sierakowskiego. Dokona? konsekracji ko?cio?a parafialnego. W wielkim o?tarzu zamkn?? relikwie ?w. M?czenników Zizini, Cyriaci, Benedicti et beatae Mariae Magdalenae. Z wizytacji tej pozosta?o obszerne sprawozdanie z opisem ko?cio?a i budynków pleba?skich oraz dochodów parafialnych. W swoim dekrecie biskup chwali? plebana. Wyda? tak?e kilka polece?. Nakaza? umie?ci? w ko?ciele tablic? z dat? konsekracji, wystawi? now? plebani? i organistówk? oraz doprowadzi? do oddawania mesznego wg dawnej miary. Po wizytacji próbowano uregulowa? spraw? mesznego, lecz ch?opi nie pos?uchali i pleban by? zmuszony wnie?? skarg? do konsystorza, który po rozpatrzeniu sprawy w 1745 r. ekskomunikowa? parafian. Ko?ció? zosta? zamkni?ty, ale tylko do Nowego Roku. Pó?niej proboszcz wyjedna? dla parafii pozwolenie na spowied? i komuni? wielkanocn? w 1746 r. Ks. K.M?dlarski zmar? po d?ugiej chorobie w pa?dzierniku 1747 roku. Jego nast?pc? od 16 pa?dziernika 1747 r. zosta? ks. Kazimierz Franciszek Wolff. Próbowa? uregulowa? spraw? mesznego przez wznowienie procesu ju? w 1747r., ale widz?c, ?e to do niczego nie prowadzi poprzesta?. Pleban ten obywa? si? bez pomocników. Za jego czasów powi?kszy?o si? beneficjum parafialne. W?a?ciciel wsi, Krzysztof Skarbek podarowa? plebani 8 pr?tów gruntu, który zwano durakówk?, a pó?niej pustk?. Ks. Wolff, przy odnowieniu odpustu na dzie? ?w. Miko?aja, uprosi? biskupa Sierakowskiego o do??czenie drugiego odpustu na dzie? ?w. Kazimierza, w?asnego patrona. By? on w Kraczkowej przez 6 lat. We wrze?niu 1753 r. przeszed? na probostwo do G?ogowa w diecezji krakowskiej, za? na jego miejsce przyby? z tamtej diecezji ks. J?drzej Józef ?liwi?ski. Na probostwo w Kraczkowej wysun?? ks. ?liwi?skiego patron wsi Franciszek Potocki. Nowy pleban rozpocz?? urz?dowanie w parafii 1 pa?dziernika 1753 r. Dnia 12 sierpnia 1754 r. w trakcie wizyty kanonicznej w ?a?cucie biskup Sierakowski dokona? konsekracji dzwonów kraczkowskich. Otrzyma?y one imiona: wi?kszy - Miko?aj, mniejszy - Jan, a sygnaturka - Wincenty a` Paulo. Natomiast 4 listopada 1755 r. biskup W. H. Sierakowski przyby? do parafii na ponown? wizytacj?. Jej akta wskazuj?, ile si? w Kraczkowej zmieni?o od poprzedniej wizytacji. Ko?ció? odremontowano, dokupiono bielizny ko?cielnej, wystawiono now? plebani? z drzewa sosnowego. W z?ym stanie by?y tylko wikarówka i organistówka. Do spowiedzi wielkanocnej przyst?pi?o w 1755 r. 720 osób. Grunt pleba?ski wzrós?, a w 1755 r. wyp?acono plebanowi ze dworu po raz pierwszy dobrowolnie dziesi?cin? w zbo?u. Jedynie sprawa mesznego utkn??a w martwym punkcie. Wizytacja z 1755 r. by?a ostatni?, która zostawi?a obszerniejsze zapiski. Pó?niej wizytacje bywa?y cz??ciej, ale jedynym ?ladem po nich w ksi?gach metrykalnych by? podpis wizytatora. Jeszcze przez do?? d?ugi czas ks. ?liwi?ski pasterzowa? sam, tylko dorywczo korzysta? z pomocy s?siadów zakonników z ?a?cuta lub Rzeszowa. W tym czasie w?adze austriackie wyda?y wiele nakazów, które ks. ?liwi?ski gromadzi?. Zwyczaj biczowania si? w ko?ciele w czasie Wielkiego Postu zniesiono w 1776 r., za? w 1783 r. zosta?y zniesione op?aty dawane z okazji spowiedzi wielkanocnej. Ambona zosta?a zaci?gni?ta w s?u?b? rz?dow?. Od 1791 r. pleban musia? publikowa? z ambony rozporz?dzenia rz?dowe. By?o ich bardzo wiele, dotyczy?y nie tylko spraw duszpasterskich, ale m.in. handlu, przemys?u i szczepie?. W 1785 r. nakazano spisanie i wydanie do kasy rz?dowej z?ota i srebra ko?cielnego w celu przetopienia na monet?. Od 1785 r. mo?na zaobserwowa? w parafii pojawienie si? wikarych. Dnia 25 maja 1792 r. mia?a miejsce w Kraczkowej wizytacja kanoniczna przeprowadzona przez biskupa Antoniego Go?aszewskiego. Wizytator zasta? beneficjum w takim stanie, w jakim by?o podczas ostatniej wizytacji. Ks. ?liwi?ski wybudowa? w?asnym kosztem w 1789 r. budynek szkolny. Po nim probostwo obj?? w sierpniu 1800r. ks. Micha? Keller. Nie mia? ?adnych pomocników. Oko?o 1803 r. poniós? znaczne koszty na przebudow? chóru, napraw? organów i malowanie o?tarzy. Ks. Keller umar? w marcu 1806 r. po kilkudniowej chorobie. Od sierpnia 1806 r. parafi? przej?? nowy pleban ks.Piotr Sawiczewski. Przez 19 lat pasterzowa? bez pomocy. On to wyda? w 1810 r. do mennicy srebro ko?cielne. Za ks. Sawiczewskiego przeprowadzono w parafii spis numerów domów. Kraczkowa liczy?a w 1817 r. 181 domów, a Cierpisz - 55 domów. W 1816 r. ukaza? si? te? wykaz dzieci zdatnych do szko?y. Prawdopodobnie w maju 1822 r. sp?on??y wszystkie budynki pleba?skie. Ich odbudowa natrafi?a na zbyt wielkie trudno?ci, bo da?o to powód ks. Sawiczewskiemu do rezygnacji z beneficjum. Jednak musia? pozosta? w parafii w charakterze administratora jeszcze przez 2 lata, dopóki w 1825 r. nie otrzyma? probostwa w Kosinie. Po ks. Sawiczewskim Kraczkowa nie mia?a proboszcza przez kilka lat. Administratorami bywali cz?sto kap?ani z s?siednich parafii. W tym czasie, tj. w 1827 r. parafia otrzyma?a breve z nadaniem odpustu na 10 lat na trzy uroczysto?ci: ?w. Miko?aja, Wniebowzi?cia Matki Bo?ej i ?w. Jana Nepomucena. W pa?dzierniku 1833 r. obj?? urz?dowanie ks. Maksymilian Krynicki jako administrator. Proboszczem zosta? dopiero w 1836 r. Pleban zasta? na zachód od ko?cio?a now? drewnian? plebani?. Beneficjum parafialne pozosta?o w stanie niezmienionym od czasów ks.?liwi?skiego. Natomiast po zniesieniu pa?szczyzny w 1848 r. odpad?a bezp?atna robocizna ch?opska i wkrótce potem usta?a dziesi?cina ze dworu. Nowy cmentarz parafialny zakupiono oko?o 1840 r. Jako kostnica u?ywana by?a dzwonnica, która sta?a osobno obok ko?cio?a. Dnia 28 lipca 1847 r. odby? wizytacj? generaln? w parafii biskup Franciszek Ksawery Wierzchlejski. W tym te? roku, na podstawie jego zarz?dzenia, usta?o w diecezji og?aszanie z ambon rozporz?dze? ?wieckich. Za czasów ks. Krynickiego w 1851 r. Stolica Apostolska wyda?a breve z odnowieniem trzech poprzednio nadanych odpustów na wieczne czasy. Ks. Krynicki zmar? w po?owie 1855 r. na tyfus. Wkrótce dekretem konsystorza zosta? mianowany administratorem ks. Aleksander Ciesielski. Urz?dowanie obj?? w czerwcu 1855 r. Tak?e w tym roku otrzyma? od biskupa Wierzchlejskiego prebend? na probostwo. Pod koniec 1862 r. zrezygnowa? z probostwa w Kraczkowej, jednak przebywa? tutaj jeszcze do 1863 r. w charakterze administratora. Z pocz?tkiem kwietnia 1864 r. proboszczem zosta? ks. Jan Mirski. Urz?dowa? w Kraczkowej do swojej ?mierci w 1875 r. Nast?pnym proboszczem by? ks. Stanis?aw Czaporowski. Pierwszy ?lad jego bytno?ci w parafii pochodzi z czerwca 1875 r. G?ównym jego dzie?em by?a gruntowna restauracja ca?ego ko?cio?a, gdy? by? ju? w op?akanym stanie. Przerobiono tak?e plebani?. Ks. Czaporowski przesta? urz?dza? odpust na dzie? ?w. Jana Nepomucena. Doprowadzi?o to do jego rezygnacji z beneficjum w 1881 r. Jego nast?pc? zosta? ks. Walenty Mazurek jako administrator, proboszczem mianowany w lipcu 1881 r. Przyjmowa? on 2 wizytacje biskupie: pierwsz? - 8 lipca 1883 r. przeprowadzon? przez biskupa ?ukasza Soleckiego i drug? 27 czerwca 1899 r., któr? przeprowadzi? biskup Józef Sebastian Pelczar. Zaprzesta? tak?e urz?dzania odpustu w dzie? Wniebowzi?cia Matki Bo?ej, zosta? wi?c tylko jeden odpust na ?w. Miko?aja. W czasie urz?dowania w parafii ks. Mazurka doko?czono odnowienia ko?cio?a, zw?aszcza o?tarzy. Tak?e wówczas stan??a nowa murowana plebania i organistówka. Proboszcz w 1896 r. rozpocz?? zbieranie dobrowolnych datków na budow? nowego ko?cio?a. Widz?c, jak trudne by?o to przedsi?wzi?cie, Komitet Parafialny w grudniu 1906 r. zwróci? si? do Konsystorza Biskupiego w Przemy?lu z pro?b? o rozpisanie konkurencji, tj. na?o?enia na parafian podatku na budow? ko?cio?a. Na rozprawie konkurencyjnej, która odby?a si? dopiero w 1908 r. uznano potrzeb? budowy nowego ko?cio?a i uchwalono na ten cel kwot? 112 000 koron. Hrabia Roman Potocki mia? zap?aci? 1/6 cz??ci wymienionej sumy, natomiast reszt? mieli z?o?y? mieszka?cy Kraczkowej i Cierpisza w ci?gu 5 lat Ks. Mazurek zmar? w listopadzie 1910 r., w testamencie podarowa? gminie plac pod dom ludowy. Parafia w Kraczkowej od 1910 r. wesz?a w sk?ad nowopowsta?ego dekanatu ?a?cuckiego. Prebend? na opró?nione probostwo, podpisan? przez hr. Potockiego otrzyma? ks. Stanis?aw Dahl. Beneficjum obj?? w marcu 1911 r. Zaraz te? przyst?piono do budowy ko?cio?a. Wytyczono miejsce pod nowy ko?ció? i w sierpniu rozpocz?to kopanie fundamentów. Roboty post?powa?y bardzo szybko, ?e ju? w pa?dzierniku 1911 r., na zako?czenie misji parafialnych, uroczy?cie po?wi?cono kamie? w?gielny. Z ko?cem lutego 1912 r. zacz?to stawia? mury. Prace post?powa?y tak szybko, i? do jesieni ?ciany by?y uko?czone i pokryte dachem.      W pa?dzierniku 1913 r. przeniesiono si? do nowego ko?cio?a. Po?wi?cenia dokona? z polecenia biskupa dziekan ?a?cucki, ks. Bronis?aw Wojaczy?ski. Stary ko?ció? zosta? rozebrany, a cmentarz ko?cielny uporz?dkowano i ca?? przestrze? otoczono ?ywop?otem. Po prawej stronie drzwi wej?ciowych ustawiono tymczasow? dzwonnic?. Komitet postanowi? jesieni? 1914 r. og?osi? now? konkurencj? na wewn?trzny wystrój ko?cio?a, lecz plany te zniweczy?a wojna. W czasie I wojny ?wiatowej zbudowano schody prowadz?ce od drogi do ko?cio?a, sporz?dzono ?awki, zakupiono baldachim i kilka ornatów. Wtedy te?, w 1916 r. zainstalowano stacje Drogi Krzy?owej. W 1916 r. parafia straci?a dzwony. Zarekwirowa? je rz?d austriacki na potrzeby wojenne. Nowe dzwony zamówiono w firmie "Bracia Felczy?scy" w Przemy?lu i w marcu 1926 r. umieszczono na nowej dzwonnicy zbudowanej z ?elaza. Otrzyma?y imiona: Miko?aj, Józef i Stanis?aw. Ks. Dahl przyjmowa? dwie wizytacje, które przeprowadzi? 10 wrze?nia 1919 r. i 29 maja 1927 r. biskup Karol Fischer. Nast?pnym posuni?ciem by?o zakupienie organów ze sk?adek parafian. Organy wykonane w firmie "I. Kami?ski" w Warszawie, zainstalowano w 1934 r. Konkordat zawarty pomi?dzy Stolic? Apostolsk? a Polsk? w 1936 r. przewidywa? utworzenie Rad Parafialnych. Pomimo braku rozporz?dzenia wykonawczego ks. Dahl zarz?dzi? wybór takiej Rady. Przeprowadzono go wed?ug dzielnic i proporcjonalnie do wielko?ci danej dzielnicy wybrano 1 lub 2 -óch delegatów. Rada liczy?a 12 osób, a jej przewodnicz?cym zosta? Walenty Kisa?a. Najwa?niejszym jej zadaniem by?o zbieranie sk?adek na budow? wielkiego o?tarza. Uda?o si? to zrealizowa? i w maju 1939 r. o?tarz ustawiono w ko?ciele. Ko?ció? konsekrowano w czerwcu w 1939 r. Dokona? tego biskup Franciszek Barda. W o?tarzu umieszczono relikwie ?w. Stanis?awa Biskupa i ?w. Andrzeja Boboli. U rze?biarza Zdzis?awa Krygowskiego, który wcze?niej wykona? t?cz?, zamówiono ambon?. Wtedy 1 wrze?nia 1939 r. wybuch?a wojna. Rze?biarz musia? uchodzi? z Rzeszowa. Wykorzysta?a to Rada Parafialna i sprowadzi?a go do Kraczkowej, gdzie rozpocz?? prac?. Dopiero jesieni? 1943 r. przywióz? do Kraczkowej obrazy do o?tarza Serca Jezusowego. Rok 1944 nie by? pomy?lny dla ko?cio?a w Kraczkowej. W dniu 30 lipca w czasie bitwy tocz?cej si? na terenie wsi dozna? powa?nych szkód po wybuchu bomb. Wypad?y szyby w oknach, zosta? zniszczony dach i uszkodzone organy. Tak?e mury zosta?y w wielu miejscach obite i podziurawione. Natomiast w listopadzie ko?ció? obrabowali bandyci. Ostateczne wewn?trzne urz?dzenie ko?cio?a zako?czono w lipcu 1946 r. Ofiarno?? parafian w czasie wojny by?a bardzo du?a. Poza w/w pracami dokonano malowania ko?cio?a i zamówiono witra?e do wszystkich okien w nawach bocznych. Mia?y one by? za?o?one od pa?dziernika 1943, ale firma nie wywi?za?a si? z zamówienia. Dopiero po wyzwoleniu Krakowa w 1945 r. rozpocz?to starania o ich uzyskanie. Po wielu trudach uda?o si? wyegzekwowa? cztery. Ksi?dz Stanis?aw Dahl zmar? w lutym 1950 r. Jego nast?pc? zosta?, od marca 1950 r. ks. Stanis?aw Soszy?ski. Podejmowa? on kilka wizytacji generalnych, które przeprowadzili nast?puj?cy biskupi: bp Franciszek Barda - 1952 r., bp Wojciech Tomaka-14 V 1957 r., bp Stanis?aw Jakiel- 28 V 1962 r., bp Boles?aw Taborski-12 V 1968 r., bp Tadeusz B?a?kiewicz- 18 V 1973 r. i bp Ignacy Tokarczuk-5 XII 1976r. i 16 V 1979 r. W tym okresie przeprowadzono wiele prac modernizacyjnych i wyko?czeniowych w ko?ciele. Ko?ció? zelektryfikowano, za?o?ono instalacj? radiofoniczn?, zmieniono pokrycie dachowe oraz wykonano elewacj? zewn?trzn?. Do 1979 r. dokonano naprawy witra?y i zamontowano nowe brakuj?ce. Prekursorem kraczkowskiej oazy by? ks. W?. Drewniak. Wówczas to, co tydzie? na organistówce zbiera?a si? oko?o 25 osobowa grupa m?odzie?y, by wspólnie modli? si?, ?piewa?, rozwa?a? Pismo ?wi?te. Ostatni? inwestycj? ks. Soszy?skiego by?o rozpocz?te w 1979 r. malowanie ko?cio?a. Rok pó?niej na skutek nieporozumie? ks. Soszy?ski zrezygnowa? z probostwa, ale pozosta? w parafii do ?mierci w sierpniu w 1983 r. We wrze?niu 1980 r. przyby? do Kraczkowej nowy proboszcz, ks. Stanis?aw Czarniecki. Dzi?ki jego staraniom zosta?a wybrana nowa 12-osobowa Rada Parafialna. Zako?czy? rozpocz?te przez poprzednika malowanie ko?cio?a. Nast?pnym jego przedsi?wzi?ciem by?a budowa nowej plebani. Niestety prace te przerwa?a ?mier? proboszcza. 24 II 1983 roku. W marcu 1983r. probostwo w Kraczkowej obj?? ks. Jan Wo?osz. Doko?czy? budowy nowej plebanii, powi?kszy? te? i ogrodzi? teren cmentarza. Najwa?niejszym wydarzeniem za jego urz?dowania by?o wybudowanie ko?cio?a w Cierpiszu i utworzenie w tej miejscowo?ci odr?bnej parafii. Roboty post?powa?y bardzo szybko. W listopadzie 1985 r. biskup Ignacy Tokarczuk po?wi?ci? kamie? w?gielny pod nowopowstaj?cy ko?ció?, a ju? 9 sierpnia 1987 r. dokona? uroczystego po?wi?cenia ko?cio?a parafialnego w Cierpiszu. Wiosn? 1993 r. proboszcz doprowadzi? do wyboru nowej Rady Parafialnej. W jej sk?ad wesz?o 17 osób: Jedna osoba reprezentowa?a 100 numerów ewidencyjnych. W tym czasie przeprowadzono niezb?dne prace remontowe w ko?ciele: dach pokryto blach? miedzian? oraz odnowiono elewacj? zewn?trzn?. Do powstania Oazowego Kr?gu Biblijnego w parafii doprowadzi? ks. Stanis?aw O?óg. Pierwsze organizacyjne spotkanie odby?o si? 16 pa?dziernika 1984 r. przy ognisku w towarzystwie ksi??y i m?odzie?y z Albigowej i Krzemienicy. Zapocz?tkowa?o ono rozwój ruchu "?wiat?o ?ycie" dla m?odzie?y z Kraczkowej. W 1995 r. rozpocz?? w parafii dzia?alno?? Ruch Domowego Ko?cio?a. Jego inicjatorem by? ks. Bogdan Nitka. Do kr?gu przyst?pi?o 6 ma??e?stw. Ruch ten zorganizowa? w XI 1996 r. Oazowe Rekolekcje Rodzin, w których wzi??o udzia? ponad 500 osób. Powsta? po nich drugi kr?g licz?cy tak?e 6 par ma??e?skich. W marcu 1992 r. Kraczkowa znalaz?a si? w nowoutworzonej archidiecezji przemyskiej. Jej metropolit? zosta? ks. arcybiskup Józef Michalik. Podczas sprawowania funkcji proboszcza przez ks. J. Wo?osza odby?y si? w parafii 3 wizytacje generalne. Przeprowadzili je: bp Stefan Moskwa; 10 maja 1985 r., bp Edward Frankowski; 17 maja 1989 r. i abp Józef Michalik; 8 pa?dziernika 1995 r. Ostatnim przedsi?wzi?ciem ks. Wo?osza by?o doprowadzenie do wybudowania kaplicy na cmentarzu. Nast?pnym proboszczem zosta? w sierpniu 1998 r. ks. Mieczys?aw Bizior. Dzi?ki jego zabiegom w marcu 1999 r. powsta?a w parafii Akcja Katolicka. W jej sk?ad wesz?o 17 osób. Ukoronowaniem prac wokó? kaplicy cmentarnej by?o jej po?wi?cenie 1 maja 1999 r. przez biskupa Stefana Moskw?. Odbywaj? sie w niej spotkani grup parafialnych oraz gromadzi si? m?odzie? naszej parafii by w gronie przyjació? dzieli? si? swoimi do?wiadczeniami i mile sp?dza? czas. Znajduj? si? tu równie? stó? bilardowy przy którym m?odzie? i doro?li wykazuj? si? swoimi umiej?tno?ciami strzeleckimi.



13. Rogó?no - historia i zabytki

Miejscowo?? oddalona 12 km na wschód od ?a?cuta. Od wschodu graniczy z wsi? Grz?ska, od po?udnia z Nowosielcami, od zachodu z Kosin?, a od pó?nocy z Korniaktowem.Zabudowa Rogó?na jest skupiona po obu stronach wiejskiej drogi, przecinaj?cej niemal pod k?tem prostym tras? nr 4. Najlepszy dojazd do wioski zapewniaj? trasa nr 4, lokalne drogi z Korniaktowa i Nowosielec oraz osobowe po??czenia kolejowe (dworzec znajduje si? w pó?nocnej cz??ci wsi).

Historia
Wie? lokowana na pocz?tku XV wieku, by? mo?e by? przez Jana Pieleckiego , syna incentego z Granowa i El?biety z Pilczy. Po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie z 1450 roku. W r?kach Pileckich Rogó?no pozosta?o do ko?ca XVI wieku. Od 1589 roku dziedzicem zosta? Konstanty Karol Korniakt, herbu Krzy?, dzier?awca ce? ruskich. W bli?ej nieznanych okoliczno?ciach wie? zosta?a przej?ta przez rodzin? Go?uchowskich. Najpierw dziedzicem by? Miko?aj, a po nim syn Antoni, podczaszy brac?awski. Nowi w?a?ciciele posiadali w Rogó?nie dwór i znani byli z wa?ni mi?dzy s?siedzkich. Niechlubnie ws?awili si? napadem na Korniaktów w 1701 roku. W XVIII wieku w posiadaniu El?biety Lubomirskiej, pani na ?a?cucie, która zapisa?a Rogó?no (z Przeworskiem i okolicznymi wsiami) swojemu ulubie?cowi i wychowankowi Henrykowi Lubomirskiemu. W posiadaniu Lubomirskich z Przeworska wie? pozosta?a do 1944 roku.

Zabytki
Ko?ció? parafialny pw. ?w. Józefa - Usytuowany w centrum wsi, przy g?ównej drodze. Wybudowany w latach 1982 1986 wed?ug projektu Andrzeja Paw?owskiego. Wewn?trz stare obrazy przeniesione z nieistniej?cego ko?cio?a w Kosinie. Parafia powsta?a w 1985 roku.

Kapliczki
Murowane, ufundowane w okresie mi?dzywojennym, w najwa?niejszych punktach wsi: w pobli?u wiaduktu kolejowego (przy g?ównej wiejskiej drodze), "na Zagumniach Wschodnich" (w pobli?u skrzy?owania z tras? nr 4) oraz na tzw. "gminnych" (w dolnej cz??ci wsi, przy rozwidleniu dróg).

Budynki u?yteczno?ci publicznej
Najbardziej okaza?ym obiektem zabytkowym w Rogó?nie jest dworzec kolejowy. Zosta? on wybudowany w latach 30-tych XX wieku i wiernie obrazuje mi?dzywojenne budownictwo kolejowe.Z kolei przy trasie nr 4 mo?na obejrze? dawn? murowan? karczm? zajazd oraz m?yn. Ta ostatnia budowla, wed?ug miejscowych poda?, zosta?a wzniesiona w miejscu, gdzie mia?a sta? starodawna cerkiew, a obok znajdowa? si? prawdopodobnie przycerkiewny cmentarz, poniewa? teren za m?ynem mieszka?cy okre?laj? jako "cmentarzysko".

Budynki mieszkalne
W Rogó?nie zachowa?o si? do chwili obecnej wiele starych drewnianych zagród, reprezentuj?cych jak?e charakterystyczn? dla tych okolic sztuk? ciesielsk?. Jednak?e najciekawszym obiektem jest wybudowana w latach 60-tych XX wieku okaza?a willa, kontrastuj?ca z okoliczn? zabudow?. Willa znajduje si? przy drodze biegn?cej do dworca kolejowego.

?wi?te jezioro
Znajduje si? w po?udniowej cz??ci wsi, kilkaset metrów na po?udnie od szosy przeworskiej. Utworzone w naturalnej niecce terenowej po?o?onej na wysoczy?nie lessowej. Dawniej zasilane polnymi strumykami, obecnie systematycznie wysycha w wyniku melioracji gruntów. Brzegi p?askie, niezasielone.

Legenda
Kilkaset metrów na po?udnie od szosy ?a?cuta Przweorsk le?y jeziorko o dwóch nazwach, tej dawniejszej "?wi?te" i nowszej "Na Tesinie". Nowsza nazwa pochodzi od imienia w?a?cicielki gospodarstwa, na terenie którego le?a?o jeziorko, któr? zdrobniale nazwano Czesia.Druga - "?wi?te" wywodzi si? z podania zwi?zanego z miejscem. G?osi ona, ?e w dawnych czasach w tym miejscu sta? klasztor i do niego wybiera?a si? z pobliskiej Kosiny para narzeczonych, by wzi?? ?lub. Ojciec panny m?odej, przeciwny zwi?zkowi przekl?? niepokorn? córk? s?owami: "Niech si? ziemia zapadnie razem z wami jak pójdziecie do ?lubu" I tak si? sta?o. W tym miejscu powsta?o jezioro nazwane "?wi?tym", a w jego toni dawa? si? s?ysze? g?os dzwonu. Pewnego razu nad jeziorem dziewczyna pra?a chusty. Zauwa?y?a na brzegu wst?g?. Zacz??a ci?gn?? co? ci??kiego i nie mog?c da? rady zakl??a. W tym momencie wst?ga si? urwa?a. Dziewczyna ci?gn??a ca?y klasztor, ale po przekle?stwie wszystko zapad?o si? w to?.Podobna rzecz przytrafi?a si? pastuchowi, który poszed? tam ?owi? ryby.Innym razem ?winiopas dworski zauwa?y?, ?e jego ?winie ryj? na brzegu jeziora. Odp?dza? je, ale one powraca?y w to samo miejsce, a? wyry?y dzwon. Po ten dzwon zjecha?o wiele furmanek, ale wszystkie wozy o drewnianych osiach ?ama?y si? pod jego ci??arem. Dopiero wóz Wierzbi?skiego z Kosiny, o ?elaznych osiach wytrzyma? ci??ar. Dzwon zawieziono do Kosiny. Kiedy powieszono go na dzwonnicy zacz?? dzwoni?. Wielu wyra?nie s?ysza?o, ?e opowiada on swoj? histori?. A oto jego s?owa:

?winia mnie wyry?a
Dziewka mnie umy?a
A jo pon ?wi?ty Jon
A jo pon ?wi?ty Jon
(wed?ug F. Fr?czek (S?o?czes?aw z ?o?yni), Legendy regionu ?a?cuckiego, ?a?cut 1989)

Punkty widokowe
Najbardziej malownicze miejsca w Rogó?nie znajduj? si? wokó? "?wi?tego jeziora" po?o?onego na po?udniowych kra?cach wsi. Rozci?gaj? si? st?d panoramiczne widoki na ca?? okolic?: zabudow? Gaci, Bia?oboków, ko?ció? w Kosinie, a tak?e na dolin? Wis?oka.

Parafia Rogó?no
Rogó?no to ma?a wie? po?o?ona na pó?nocnej kraw?dzi Pogórza Rzeszowskiego. Wie? powsta?a prawdopodobnie na prze?omie XIV i XV w. Wie? nale?a?a do parafii ?w. Stanis?awa Biskupa i M?czennika w Kosinie. Mieszka?cy Rogó?na przemierzali 4-5 km by uczestniczy? we Mszy ?w. i innych nabo?e?stwach. Ksi??a za? doje?d?ali do Rogó?na i katechizowali dzieci oraz m?odzie? w punktach katechetycznych, które mie?ci?y si? w domach prywatnych po usuni?ciu nauki religii ze szkó?. W 1976 r. z inicjatywy ks. Jana Rybaka, za aprobat? Ordynariusza Diecezji ks.bpa Ignacego Tokarczuka, przy czynnym wsparciu parafian, przyst?piono do organizowania kaplicy dojazdowej w Rogó?nie. W tym celu mieszkaniec Rogó?na Roman Filip, dzia?aj?cy z upowa?nienia siostry Heleny Filip wydzier?awi? na 30 lat plac i budynki znajduj?ce si? na nim z wyra?nym przeznaczeniem : na publiczn? kaplic? w Rogó?nie. Dokonano wszelkich zmian i adaptacji w w/w celu. Umowa zosta?a zawarta 15.03.1976 r. W dniach 19,20,21.03.1976 r. zosta?y odprawione pierwsze nabo?e?stwa, w których mieszka?cy Rogó?na wzi?li liczny udzia?. Jednak nied?ugo parafianie cieszyli si? swobodnym funkcjonowaniem kaplicy, gdy? w?adze administracyjne zacz??y stosowa? represje wobec ksi??y : Józefa Prajsnara i Jana Rybaka, nie chc?c dopu?ci? do powstania kolejnego kultu religijnego. Ksi??a nie zamierzali rezygnowa? z podj?tego celu, zach?ceni zapa?em i ofiarno?ci? mieszka?ców kontynuowali podj?te prace budowlane przy tych budynkach. Mobilizacja parafian, przy inspiracji i wsparciu ks.Proboszcza Jana Rybaka przynios?a oczekiwane skutki i w ten sposób powsta? plan wybudowania kaplicy, gdy? dotychczasowa prowizoryczna nie spe?nia?a wymogów bezpiecze?stwa i nie odpowiada?a potrzebom sakralnym. Ca?y czas jednak odbywa?y si? w niej nabo?e?stwa, odprawiane by?y Msze ?w. przez ksi??y z macierzystej parafii. Od 1978 r. ks. Proboszcz Jan Rybak czyni? starania o uzyskanie pozwolenia na budow? kaplicy, pó?niej za? ko?cio?a. Po d?ugich staraniach ks.Jana Rybaka, 16 czerwca 1982 r. wydano zgod? na budow? ko?cio?a w Rogó?nie umieszczaj?c zezwolenie w programie budownictwa sakralnego i ko?cielnego diecezji Przemyskiej na terenie województwa rzeszowskiego. W sierpniu 1982 r. rozpocz?to budow? ko?cio?a wed?ug projektu mgr.in?. Andrzeja Paw?owskiego z Przemy?la. Konstruktorem by? mgr.in?. Antoni Skupie?. We wszystkich pracach budowlanych czynny udzia? brali wszyscy mieszka?cy wioski. Zanim ko?ció? zosta? oddany do u?ytku, wioska zosta?a ustanowiona odr?bn? parafi? z dniem 3 lipca 1985 r. Obowi?zki duszpasterskie, w nowej parafii, ks.bp Ignacy Tokarczuk powierzy? ks. Zbigniewowi Malcowi.W dniu 21 wrze?nia 1986 r. o godz. 16.30 zosta? po?wi?cony i konsekrowany ko?ció? ?w. Józefa w Rogó?nie przez Ordynariusza Przemyskiego Ks.bpa I. Tokarczuka. w tym dniu zosta?a odprawiona pierwsza Msza ?w. w tym ko?ciele, przy licznym udziale parafian i go?ci. Ca?y teren przy ko?ciele zosta? ogrodzony w latach 1987/88. Ogrodzenie zaprojektowa? mgr.in?. Stanis?aw Kurek z Rogó?na, za? elementy metalowe wykona? Stanis?aw Bartnik. W po?udniowo - zachodniej cz??ci placu ko?cielnego znajduje si? dzwonnica wybudowana w latach 1985/86. Dzwony poraz pierwszy zabrzmia?y w parafii w 1991 r. Zosta?y zakupione dzi?ki staraniom ks. Proboszcza Zbigniewa Malca i ofiarno?ci parafian. Parafia przez pewien czas nie mia?a w?asnego cmentarza na terenie wioski i obrz?du grzebania zmar?ych dokonywano na cmentarzu w Kosinie. W zimie 1986 r. zosta?o oddane przez dwoje mieszka?ców wioski pole na u?ytek parafii z przeznaczeniem na cmentarz. Tak powsta? cmentarz, który zosta? ogrodzony i od tej pory dokonywano tam pochówków zmar?ych. Po?wi?cenie cmentarza, poprzedzone uroczyst? Msz? ?w. odby?o si? w 1987 roku, za? w 2000 r. wyasfaltowano drog? na cmentarz. Parafia mo?e równie? korzysta? przy okazji pogrzebów z kaplicy pogrzebowej wybudowanej w 1998 r. przy ko?ciele od strony pó?nocno - wschodniej. Po?wi?cenia kaplicy dokona? ksi?dz Dziekan W?adys?aw Kenar. Ka?dego roku uroczy?cie obchodzony jest odpust parafialny 19 marca w Uroczysto?? ?w. Józefa oblubie?ca NMP oraz 22 sierpnia w ?wi?to Matki Boski Królowej. Parafianie anga?uj? si? w przygotowanie tych odpustów w ró?noraki sposób. Innym niezwykle wa?nym wyda?eniem w ?yciu parafii Rogó?no by?o powitanie Matki Bo?ej w kopii cudownego Obrazu Jasnogórskiego. Historyczny moment nawiedzenia Matki Bo?ej w Jasnogórskim Wizerunku nast?pi? w dniach 20-21 marca 2003 r.



14. Sonina - historia i zabytki

Wie? rozci?ga si? na po?udniowy-wschód od ?a?cuta, w jego bezpo?rednim s?siedztwie.Od po?udnia i zachodu graniczy z Wysok?, od wschodu z G?uchowem i Kosin?, a od pó?nocy ze wspomnianym wy?ej ?a?cutem. Zabudowa Soniny skupia si? w dolinie rzeki Sawa. Najlepszy dojazd umo?liwiaj?: droga krajowa nr 881 z ?a?cuta do Ka?czugi oraz lokalna droga z Wysokiej.

Historia 
Poprzednie nazwy miejscowo?ci: Schonerwalt, Sanyna, Szanyna. Wie? lokalna zapewne w II po?owie XIV wieku przez Ottona z Pilczy, dziedzica dystryktu ?a?cuckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie kardyna?a legata Dymitra z 1384 roku pod nazw? Schonerwalt. Sonina nieprzerwanie wchodzi?a w sk?ad w?o?ci ?a?cuckiej. Kolejno jej w?a?cicielami byli Pileccy z ?a?cuta, Stadniccy, nast?pnie Lubomirscy, a na koniec rodzina Potockich.

Zabytki
Ko?ció? parafialny pw. ?w Jana Chrzciciela
Usytuowany w ?rodku wsi, obok nowej szko?y. Wybudowany w latach 1988 1991 wed?ug projektu Jana Bulsza i W?adys?awa Jagie??y.

Ko?ció? filialny pw. ?w. Jana Chrzciciela
Usytuowany w zakolu Sawy, na niewielkim wzniesieniu, w nieznacznej odleg?o?ci od g?ównej wiejskiej drogi. Obecnie od strony wspomnianej drogi przes?ania go wspó?czesny budynek szkolny. Pierwszy ko?ció? w Soninie wybudowano w 1469 roku. Zosta? on spalony przez Tatarów. Obecnie istniej?c? ?wi?tyni? wzniesiono 2. po?. XVII wieku. Wielokrotnie przebudowany i remontowany. Wa?niejsze prace mia?y miejsce w latach: 1854, 1892 1893 (podwy?szenie sklepienia, dobudowa zakrystii i kaplicy), 1922 1923 (budowa nowej wie?y), 1932, 1947, 1967. Jest to ?wi?tynia orientowana, drewniana, konstrukcji zr?bowej, oszalowana deskami. Korpus prostok?tny, zamkni?ty trójbocznym prezbiterium. Od zachodu wie?a, a od pó?nocy przylega kaplica Ogrójca (z osobnym wej?ciem) i zakrystia. Wn?trze przesklepione kolebk? pozorn?, podzielone na trzy nawy parami s?upów. Wyposa?enie wn?trza z okresu XVII XIX wieku. O?tarz g?ówny z 3. ?w. XVII, w polu g?ówny obraz Chrzest Chrystusa z tego? okresu. Dwa o?tarze boczne: pierwszy wczesnobarokowy z pó?niejszymi uzupe?nieniami, drugi Eklektyczny z XIX wieku. Wokó? ko?cio?a pozosta?o?ci obwarowa? ziemnych tzw. Twierdzy ch?opskiej, wykorzystuj?cej naturalne ukszta?towanie terenu.

Kapliczki
Jedna z nich znajduje si? w centrum wsi. Murowana z ceg?y, otynkowana, dwukondygnacyjna, s?upowa, ufundowana w XIX wieku przez rodzin? D?ugoszów.Inna pw. ?w. Sebastiana, wybudowana w 1907 roku przez rodzin? Welców, murowana z ceg?y, neogotycka, znajduje si? przy "go?ci?cu ka?czudzkim

Budynki mieszkalne
W Soninie znajduje si? sporo budynków murowanych, powsta?ych na prze?omie XIX i XX wieku, ozdobionych detalem architektonicznym. Przyk?ady to domy nr: 52, 368, 490, 234, 371, 490.

Upadek m?yna w Soninie
Przez d?ugie lata nie?le wiod?o si? soni?skim m?ynarzom. Staw przym?y?ski zasilony przez Saw? by? pe?en wody, a i ch?tnych do mielenia zbo?a nie brakowa?o. Zbli?a?y si? ?wi?ta Wielkiejnocy i roboty we m?ynie by?o w bród. Ch?tnych do mienia nie brakowa?o, dzie? do roboty wydawa? si? za krótki. Dopiero w Wielki Czwartek z wieczora m?ynarz zako?czy? prac?, czas by? najwa?niejszy, bowiem Wielkotygodniowe nabo?e?stwa trwa?y i do ko?cio?a i?? nale?a?o, a nie we m?ynie ?l?cze?. Nazajutrz, rano w?a?ciciel z m?ynarczykiem posprz?tali jeszcze co trzeba i zamierzali i?? do domu, kiedy to pod m?yn podjecha?a spó?niona fura. Byli to Cyganie. Na nic si? zda?y b?agania Cygana i jego ?ony. M?ynarz za nic w ?wiecie nie chcia? uruchomi? m?yna zamkn?? m?y?skie wrota, a? zazgrzyta?y zawiasy. Za?o?y? na nie skobel i zawiesi? k?ódk?. Odprawi? Romanów i poszed? do swojej cha?upy. Ale odt?d co? z m?ynem co? si? zacz??o dzia?a? niedobrego. Nied?ugo potem burza rozp?ta?a si? nad okolic? i woda w stawie przym?y?skim si? nie zmie?ci?a. Zerwa?a grobl? i po?ama?a m?y?skie ko?o. W?a?ciciel naprawi? szkody ale okaza?o si?, ?e jakie? szkaradne robactwo do m?yna wlaz?o, tak ?e wstr?t by? tam wchodzi?, bo wsz?dzie to paskudztwo chodzi?o. No i ludziska, jak niegdy? t?umnie garn?li si? do m?yna, tak teraz omijali go z dala. Szeptano, ?e ow? kl?sk? sprowadzili Cyganie. I to ich sprawka, bo z zemsty mieli na grobli zakopa? ?wi?ski ryj, rozla? nieco srebra i zakl?ciami kl?sk? na m?ynarza sprowadzi?. Bo jak ?winia ryjem w ziemi ryje, tak burzliwe wody rozry?y grobl?. A jak rt?? rozlana po pod?odze rozp?ywa si? tak wody stawy rozp?yn??y si?, a robactwo rozlaz?o si? po m?ynie.Odt?d m?yn nieruchomy zosta?, w coraz wi?ksz? ruin? popada?, a? w ko?cu upad? zupe?nie i rozebrano go. Zosta?o po nim tylko miejsce, które jedni ?wi?skim Ry?em, a inni Ogonem nazywaj?.
(wed?ug Z. Trze?niowski, Didko spod kamiennego mostu, rzeszów 1999.)

Parafia Sonina
Dnia 2.09.1966 r. ks. Tadeusz Uberman zosta? mianowany przez ordynariusza diecezji przemyskiej Arcybiskupa ks. Ignacego Tokarczuka, na proboszcza ko?cio?a w Soninie. Funkcj? obj?? od zaraz. Odprawia? Msze ?w., uczy? dzieci religii, dokonywa? pochówku zmar?ych. Msze ?w. odprawiane by?y w drewnianym ko?ció?ku pod wezwaniem ?w. Jana Chrzciciela. Poniewa? parafia nie posiada?a plebanii ks. Uberman zamieszka? w prywatnym domu Pni Adeli Nycz. Funkcj? Proboszcza ks. Uberman pe?ni? do dnia 31.08.1974 r. W tym dniu zgin?? ?mierci? tragiczn? w wypadku samochodowym, wracaj?c z rodzinnego D?bowa do Soniny. Pochowany zosta? w rodzinnym grobowcu w Przeworsku. Dnia 21.09.1971 r. funkcj? proboszcza obj?? ks. Edward Wilk. Podobnie jak jego poprzednik odprawia Msze ?w., uczy dzieci religii, dokonuje pochówku zmar?ych. Poniewa? parafia nie posiada?a w?asnego cmentarza, zmar?ych w dalszym ci?gu chowano na cmentarzu w ?a?cucie. By?o to uci??liwe zarówno dla ludzi jak i dla ksi?dza. 4 km odleg?o?ci do cmentarza pokonywano pieszo. Spor? cz??? drogi kondukt ?a?obny pokonywa? ruchliw? tras? E 22 (obecnie E 40). Ks. Wilk podejmuje starania o utworzenie cmentarza w Soninie. Du?e trudno?ci stwarza lokalizacja cmentarza. W roku 1972 zostaje zakupiona dzia?ka rolna z przeznaczeniem na cmentarz. Dzia?ki na cmentarz sprzedali: Pan Augustyn Tejchman i Stefan Chudzik. 17.04.1972 r. komitet parafialny wykupuje drog? dojazdow? do cmentarza od Józefa i Augustyna Tejchmana. 27.08.1972 r. Dorotka Skomra w dziewi?tej wio?nie ?ycia, "jako pierwsza spocz??a na nowo powsta?ym cmentarzu, aby wyprasza? u Boga pokój duszom i patronowa? tutejszym mieszka?com". Parafia doczeka?a si? w?asnego cmentarza - cmentarz wyznaniowy. Cmentarz zosta? obsadzony ?ywop?otem i drzewami. Po?rodku cmentarza wzniesiono metalowy krzy?. wszystko to zas?uga ks. Edwarda Wilka. 12.07.1980 r. do parafii Sonina przybywa nowy proboszcz ks. Jan Jakubowski. Pe?ni obowi?zki duszpasterskie, podobne jak jego dwaj poprzednicy. Od 1.09.1980 r. rozpoczyna si? rok szkolny, a co za tym idzie - nauka religii. dzieci ucz? si? religii w starym drewnianym punkcie katechetycznym, z jedn? sal? lekcyjn? i ubikacjami poza budynkiem. Ks. Jan Jakubowski podejmuje starania o otrzymanie zezwolenia na budow? budynku parafialnego, w którym mie?ci?aby si? plebania i punkt katechetyczny. Dnia 21.05.1981 r. wybetonowano fundamenty pod budynek parafialny. Ca?a wie? by?a bardzo zaanga?owana przy budowie punktu katechetycznego. Od dnia 1.09.1981 r. na pi?trze zamieszkuje ks. proboszcz, na parterze narazie w jednej sali odbywa si? nauka religii. W nast?pnym roku 1982 ca?y budynek parafialny zostaje oddany do u?ytku. Msze ?w. nadal odprawiane s? w ma?ym drewnianym ko?ció?ku. Pomimo, ?e w niedziele odprawiane s? trzy Msze ?w., w ko?ciele jest bardzo ciasno szczególnie na mszach przedpo?udniowych. Ksi?dz proboszcz daje parafianom do przemy?lenia propozycj? budowy nowego ko?cio?a. Komitet parafialny poszukuje dzia?ki pod budow? ko?cio?a. Wie? przyst?puje do wyrobu ceg?y. Na placu obok plebani kopie si? glin?, z której wyrabia si? ceg??. Surówk? suszy si? na placu a nast?pnie sk?aduje w specjalnie do tego celu zbudowanych szopach. Przed zim? ceg?a zostaje upalona. Po d?ugich staraniach komitet parafialny zakupuje kilka dzia?ek budowlanych po?o?onych w s?siedztwie szko?y podstawowej - po drugiej stronie szosy. W roku 1988 rusza budowa nowego ko?cio?a. Budowa przebiega sprawnie. Dnia 4.06.1989 r. ks. Arcybiskup Ignacy Tokarczuk dokonuje wmurowania kamienia w?gielnego. Prace przy budowie post?puj?. W roku 1991 nast?puje zako?czenie budowy. Ko?ció? zostaje oddany do u?ytku. W czerwcu 1991 r., na odpu?cie parafialnym ks. biskup Edward Frankowski dokonuje po?wi?cenia nowego ko?cio?a. Nowy ko?ció?, podobnie jak stary, jest pod wezwaniem ?w. Jana Chrzciciela. Zbudowany zosta? wed?ug projektu Jana Bulsza i W?adys?awa Jagie??y. w lipcu 1992 r. ks. proboszcz Jan Jakubowski, dostaje do pomocy ks. wikarego. Pierwszym wikarym w parafii Sonina by? ks. Wies?aw Skrabut. Pracowa? w Soninie do lipca 1994 r. Na jego miejsce przychodzi do parafii ks. Marek Grzebie?, a po nim ks. Grzegorz Przewrocki. Ks. grzegorz pracowa? 3 lata do lipca 2003. Nast?pnie do pracy biskup przydziela ks. wikarego Józefa Gondeckiego . Ksi?dz uczy dzieci religii w przedszkolu, w szkole podstawowej. Uczy tak?e dzieci religii w Kraczkowej. W maju 2001 r. droga asfaltowa do cmentarza zostaje pokryta asfaltem. Cz??? pieni?dzy na pokrycie kosztów budowy cmentarnej drogi z?o?y?a parafia, reszt? dofinansowa? Urz?d Gminy w ?a?cucie.



15. Wysoka - historia i zabytki

Wie? po?o?ona na po?udnie od ?a?cuta, w jego bezpo?rednim s?siedztwie. Od wschodu graniczy z Sonin?, od pó?nocy z ?a?cutem, od zachodu z Kraczkow?, a od po?udnia z miejscowo?ci? Albigowa. Zabudowa wsi jest skupiona przy wiejskich drogach przecinaj?cych rzeczk? Sawa.Najlepszy dojazd z ?a?cuta ulic? Moniuszki oraz lokalnymi drogami z Albigowej i Soniny.

Historia. Wie? za?o?ona w II po?owie XIV wieku przez Ottona z Pilczy herbu Topór generalnego starost? ziemi ruskiej i wojewod? sandomierskiego, w?a?ciciela dystryktu ?a?cuckiego. Po raz pierwszy wzmiankowana w 1384 roku. Od 1586 roku w?asno?? rodziny Korniaktów. W roku 1742 jako dzier?awcy notowani Marcin i Anna D?browscy, a nast?pnie Andrzej i Marianna Rutkowscy. Kolejnym administratorem (od 1767) by? Andrzej Szatkowski. Przed 1780 rokiem wie? naby? wojewoda ruski, chor??y wielki koronny, targowiczanin Stanis?aw Szcz?sny Potocki. Zastawi? on Wysok? u Konstancji Bielskiej, kasztelanowej halickiej. W 1785 roku nale?a?a do ksi?cia Adama Poni?skiego, dwa lata pó?niej w?a?cicielk? zosta?a niejako Rogali?ska. Od 1798 roku w?asno?? Józefa i Tekli Smydzi?skich. Kolejnymi dziedzicami byli Konstancja i Antoni ?widzi?scy, od których Wysok? w 1819 roku odkupi? Alfred Potocki. W sk?ad ordynacji ?a?cuckiej wie? wchodzi?a do 1944 roku. W dawnych czasach mieszka?cy Wysokiej s?yn?li z wyrobów tkackich, posiadali nawet w?asnych cech. Do chwili obecnej jeden z przysió?ków wsi nosi nazw? "Tkacze". Tak samo nazywa si? Zespó? Obrz?dowy, który prezentuje m.in. "Wesele wysockie".

Zabytki 
Ko?ció? parafialny pw. ?w. Ma?gorzaty.
Usytuowany w centrum wsi, nieopodal rzeczki Sawa.Parafia erygowana tu? po za?o?eniu wsi, wymieniona po raz pierwszy w dokumencie kardyna?a legata Dymitra z 1384 roku. Pierwszy ko?ció? spalili Tatarzy w 1624 roku. Nowy, drewniany ufundowa? dziedzic i kolator Konstanty Korniakt. ?wi?tyni? t? rozebrano w 1911 roku. Obecny ko?ció? zosta? wzniesiony w latach 1911-13 wed?ug projektu Stanis?awa Majerskiego przez budowniczego z ?a?cuta Stanis?awa Cetnarskiego. W 1987 roku otynkowany. Murowany z ceg?y, otynkowany, trójnawowy, halowy z transeptem, neogotycki, orientowany. Fasada zaakcentowana wysuni?t?, czterokondygnacjow? wie??. O?tarze neogotyckie, wykonane po 1945 roku, z barokowymi obrazami z XVIII wieku. Polichromia wykonana w latach 1934 i 1942 przez Stanis?awa Szmuca.
Plebania - Usytuowana po drugiej stronie drogi, na wprost ko?cio?a. Klasycystyczno - neorenesansowa, murowana z ceg?y, otynkowana, wybudowana w 1908 roku.
Kapliczki - Murowane z ceg?y, otynkowane, ozdobione skromnym detalem architektonicznym ze wspó?czesnymi figurami ?wi?tych i obrazami dewocyjnymi. Wybudowane w najwa?niejszych punktach wsi.Pierwsza, fundacji Walentego Michny z 1903 roku znajduje si? w centrum wioski, przy skrzy?owaniu dróg, nieopodal ko?cio?a, kolejn? wybudowano w przysió?ku "Budy" w 1908 roku, nast?pn? ufundowali na "Tkaczach" Franciszek i Agata Go?scy w 1910 roku, jeszcze inn? wzniesiono w 1905 roku przy granicy z Sonin?, a w 1930 roku ufundowano kapliczk? na "Do?ach", przy drodze do Albigowej. Obok cegielni, na granicy Wysokiej i ?a?cuta stoi od niepami?tnych czasów stara kapliczka. Murowana z ceg?y, otynkowana, przepruta z strzech stron arkadami wspartymi na kolumnach. Wen?trz figura Matki Boskiej, ustawiona w 1984 roku w miejscu skradzionej figury ?w. Jana Nepomucena. Jest to najstarsza kapliczka zarówno w Wysokiej, jak i ca?ej okolicy wybudowana prawdopodobnie w XVIII wieku.
Dawny folwark Potockich - Usytuowany w zachodniej cz??ci wsi, przy drodze do Albigowej, obok szko?y rolniczej. Z licznych niegdy? zabudowa?, w których prowadzono hodowl? koni roboczych, do chwili obecnej zachowa?y si? budynki gospodarcze oraz kancelaria. Budynki s? przebudowane i zaadoptowane na cele mieszkalno dydaktyczne pobliskiej szko?y.
Budynki mieszkalne - Na uwag? zas?uguje kilka budynków wybudowanych w okresie mi?dzywojennym. S? to domy murowane, wzniesione w typie wilii ?a?cuckich, ozdobione detalem architektonicznym. Warto tutaj wymieni? domy nr 77, 100 oraz 21. W obej?ciach znajduj? si? stare zabudowania gospodarcze.

Parafia Wysoka - Parafia erygowana tu? po za?o?eniu wsi, wymieniona po raz pierwszy w dokumencie kardyna?a - legata Dymitra z 1384 roku. Pierwszy ko?ció? drewniany z ko?ca XIV wieku spalili Tatarzy w 1624 roku. Nowy ko?ció?, równie? drewniany, ufundowa? dziedzic i kolator Konstanty Korniakt. ?wi?tyni? t? rozebrano w 1911 roku. Obecny ko?ció? parafialny p.w. ?w. Ma?gorzaty, murowany neogotycki, usytuowany w centrum wsi, nie opodal rzeczki Sawa, zosta? wzniesiony w latach 1911 - 1913 wed?ug projektu Stanis?awa Majerskiego oraz budowniczego z ?a?cuta Stanis?awa Cetnarskiego. Konsekrowany w 1919 roku. remontowany w 1972, 1987 i 1995 roku. Korpus ?wi?tyni trój nawowy typu halowego z transeptem, prezbiterium i wie?? od frontu. Przy prezbiterium zakrystia i skarbczyk. Wewn?trz sklepienia krzy?o?ebrowe na gurtach, na skrzy?owaniu naw sklepienie gwia?dziste. Pomi?dzy nawami ostro?ukowe arkady wsparte na prostok?tnych s?upach. Wie?a czterokondygnacyjna, w górnej cz??ci o?mioboczna, zwie?czona szpiczastym he?mem. Wewn?trz polichromia malowana w latach 1934 i 1942 przez Stanis?awa Szmuca. O?tarze neogotyckie wykonane po 1945 roku z barokowymi obrazami z XVIII wieku, pochodz?cymi z poprzedniego drewnianego ko?cio?a. Chór wsparty na trzech arkadach. Dachy dwuspadowe kryte blach?, na wie?y namiotowy. Opodal plebania z 1908 roku usytuowana na drugiej stronie drogi, na wprost ko?cio?a, klasycystyczno - neorenesansowa w typie dworku. Murowana z ceg?y, tynkowana. Uk?ad wn?trz dwutrakowy. Elewacja frontowa siedmioosiowa z gankiem otwartym trzema pó?kolistymi arkadami d?wigaj?cymi trójk?tny przyczó?ek.

Kapliczki Przydro?ne
Murowane z ceg?y, otynkowane, ozdobione skromnym detalem architektonicznym ze wspó?czesnymi figurami i obrazami ?wi?tych. Wybudowane w najwa?niejszych punktach wsi.Pierwsza, fundacji Walentego Michny z 1903 roku, znajduje si? w centrum wioski, przy skrzy?owaniu dróg, nieopodal ko?cio?a. Kolejn? wybudowan? w przysió?ku "BUDY" w 1908 roku. Nast?pn? ufundowali na "TKACZACH" Franciszek i Agata Go?scy w 1910 roku, jeszcze inn? wzniesiono w 1905 roku przy granicy z Sonin? przy tzw. "ULICY PA?SKIEJ", ufundowa?a j? Anna Szmuc. W 1930 roku Zofia i Kazimierz Krauzowie ufundowali za? kapliczk? na "DOLE". Obok cegielni, na granicy Wysokiej i ?a?cuta stoi od niepami?tnych czasów stara kapliczka - murowana z ceg?y, otynkowana, przepruta z trzech stron arkadami wspartymi na kolumnach. wewn?trz figura Matki Boskiej, ustawiona w 1984 roku w miejsce skradzionej figury ?w. Jana Nepomucena. jest to najstarsza kapliczka zarówno w Wysokiej, jak i ca?ej okolicy, wybudowana prawdopodobnie w XVIII wieku.



.: Zobacz także

Administracja
Atrakcje turystyczne
Beskid Niski
Informacja Turystyczna
Kolejki w?skotorowe
Media podkarpackie
Muzea
Parki i rezerwaty
Prezentacje Gmin i Powiatów
Roweromania
Szlaki turystyczne
Twierdza Przemy?l
Uzdrowiska
Zamki Podkarpacia
Zielone granice
ZZ Biegi
Podkarpackie
Bilety Autobusowe
Bilety Lotnicze RyanAir
Bilety Lotnicze WizzAir
Ciekawe linki! Zg?o?/Dodaj
Hej! Na Grzyby!
Jaki namiot?
Mapy, Mapa OnLine
O ikonie s?ów kilka
Tanie Bilety Lotnicze
Turystyczna Piosenka
Wyci?gi, warunki narciarskie, pokrywa, temp.
Zamek w ?a?cucie
Księga gości
Forum
Galeria zdjęć
Szukaj...
Apartamenty Rzeszów
Autokar Europa
Bieszczady
Jazda Konna, Konie
Mapa Podkarpacia
Og?oszenia Motoryzacyjne
Portal Rolniczy
Login:

Hasło:

Zapomniałem hasło

Oferty Agroturystyka | Apartamenty | Biura turystyczne | Domki letniskowe i wypoczynkowe | Hotele i Motele | O?rodki wczasowe i wypoczynkowe | Pensjonaty i Pokoje Go?cinne, Kwatery | Pola namiotowe | Przewodnicy i Piloci | P?ywalnie i Baseny | Restauracje i Gastronomia | Sanatoria | Schroniska | Sklepy sportowe i turystyczne | Stadniny koni | W?dkarstwo | Wyci?gi narciarskie | Wypo?yczalnie i inne us?ugi turystyczne | Muzea | Parki | Roweromania | Szlaki turystyczne | Zamki | Grzyby | Uzdrowiska
SERWISY WSPÓŁPRACUJĄCE
         
         
Jeżeli jesteś zainteresowany współpracą z nami napisz do nas.
Copyright © Podkarpacki Portal Turystyczny & kwiateek & gate.cd 2003 - 2021 Wszelkie prawa zastrzeżone
Czas generowania strony: 0.012 secs