G?ówna Konie Bilety Lotnicze Ryanair Wizzair Wycieczki Alpy Bilety Rzeszów Mapa Podkarpacia Tanie Loty
Kamera Rzeszów Bilety Autokarowe Zdrowie i Uroda Ci??a i Poród Dieta i Odchudzanie Wypo?yczalnia Pizza Rzeszów
DODAJ OFERTE Aktualno?ci BANERY REKLAMA Prywatno?? Kontakt Foto Wycieczki Rzeszów MTB Rzeszów
Agroturystyka
Apartamenty
Biura turystyczne
Domki letniskowe i wypoczynkowe
Hotele i Motele
O?rodki wczasowe i wypoczynkowe
Pensjonaty i Pokoje Go?cinne, Kwatery
Pola namiotowe
Przewodnicy i Piloci
P?ywalnie i Baseny
Restauracje i Gastronomia
Sanatoria
Schroniska
Sklepy sportowe i turystyczne
Stadniny koni
W?dkarstwo
Wyci?gi narciarskie
Wypo?yczalnie i inne us?ugi turystyczne
Dodaj ofertę
Gdzie sp?dzisz Wakacje 2011?
Bieszczady
Beskid Niski
Pogórze
W mie?cie
U rodziny
Ze znajomymi
Wyniki :: Więcej

.: Powiat Brzozowski

Powiat brzozowski le?y w ?rodkowej cz??ci województwa podkarpackiego, w obr?bie Pogórza Dynowskiego, na obszarze pomi?dzy rzekami San, Stobnica i Wis?ok. Od pó?nocy s?siaduje z powiatami rzeszowskim i strzy?owskim, od wschodu z powiatem przemyskim, od po?udnia z powiatem sanockim, za? od zachodu z powiatem kro?nie?skim. Miasto to znajduje si? na trasie wiod?cej z centrum kraju w Bieszczady, 50 km na po?udnie od Rzeszowa i 20 km na pó?noc od Sanoka. Na terenie powiatu znajduj? si? bogate z?o?a leczniczych wód solankowych. Odbywa si? produkcja wód mineralnych magnezowo-wapniowych (BRZOZÓW-ZDRÓJ PLUS). Powiat ma do zaoferowania wiele walorów turystycznych, zw?aszcza w dziedzinie turystyki kwalifikowanej. Liczne zabytki znajduj? si? na "Szlaku architektury drewnianej". Przebiegaj? tu oznakowane szlaki piesze i ?cie?ki rowerowe. Du?e walory w?dkarskie oferuj? rzeki San i Wis?ok, liczne potoki pstr?gowe, a tak?e kilkadziesi?t hektarów stawów w wyrobiskach ?wirowych w Krzemiennej i Temeszowie (gm. Dydnia).


Dzi?kujemy Starostwu Powiatowemu w Brzozowie za przekazanie materia?ów i informacji. Zapraszamy na oficjaln? stron? Powiatu: www.PowiatBrzozow.pl
  1. Geografia
  2. Historia Brzozowa
  3. Znane postacie regionu
  4. Zabytki Brzozowa
  5. Zabytki w Gminach Powiatu Brzozowskiego
  6. Przyroda
  7. Agroturystyka, Noclegi
1. Geografia
Powiat brzozowski po?o?ony jest na Pogórzu Dynowskim (teren mi?dzy Wis?okiem, a Sanem). Od strony po?udniowej Pogórze to ??czy si? z zapadliskiem kotlin podkarpackich zwanych Do?ami Jasielsko - Sanockimi. Ci?gn?ce si? pasma wzgórz poprzedzielane s? rzekami i potokami. Im bardziej na po?udnie, wzniesienia staj? si? coraz bardziej ostre i strome, si?gaj?ce niejednokrotnie 500 i wi?cej metrów n.p.m. Do najwy?szych wzniesie? zaliczy? mo?na Grabówk? (524m n.p.m.), Wrocze? (501m n.p.m.), Kopacz (536m n.p.m.). Region brzozowski wykazuje skomplikowan? budow? geologiczn?, powsta?? wskutek do?? silnych ruchów tektonicznych, które mia?y miejsce w starszym trzeciorz?dzie podczas fa?dowa? alpejskich. Obszar ten zbudowany jest ze ska?, nale??cych do zespo?u naprzemianleg?ych warstw ?upków ilastych i marglistych, mu?owców, piaskowców oraz zlepie?ców. W zwi?zku z budow? geologiczn? podkre?li? nale?y, ?e wyst?puj? tutaj z?o?a ropy naftowej i gazu ziemnego oraz nieliczne ?ród?a mineralne o róznych w?a?ciwo?ciach leczniczych. Region brzozowski nale?y do zlewiska rzeki San (444 km), zamykaj?cej od wschodu jego granice. Rzeka ta p?ynie w poprzek wszystkich wyst?puj?cych tam pasm, tworz?c kilka prze?omów. Centralnie po?o?one w regionie brzozowskim pasma wzgórz oddzielone s? p?ask? dolin? Stobnicy ci?gn?c? si? od Lalina - przez Grabownic? Starze?sk?, Humniska, Brzozów, Star? Wie?, Blizne, Domaradz, Lutcz? - po Strzy?ów, gdzie wpada do Wis?oka. W latach 1959-61 Stobnica zosta?a uregulowana, koryto poszerzone, wi?kszo?? za? doliny rzecznej zmeliorowana. D?ugo?? rzeki wynosi 41 km. Powierzchnia dorzecza Stobnicy wynosi 331 km2. Inne wa?niejsze rzeki to: Rosielna - 11 km i Morwawa - 15 km. Od strony zachodniej granic? omawianego obszaru zamyka rzeka Wis?ok, p?yn?ca przez Haczów w kierunku pó?nocno-zachodnim. Stosunkowo ma?a odporno?? pod?o?a by?a powodem, i? wymienione rzeki wy??obi?y doliny, a nast?pnie wype?ni?y je ilasto-piaszczystymi osadami. Obni?enia te posiadaj? naturalne warunki do budowy szlaków komunikacyjnych. Wzd?u? Stobnicy przez Brzozów przebiega szosa, ??cz?ca Rzeszów z Sanokiem i Bieszczadami. Dolin? rzeki San biegnie szosa, ??cz?ca Przemy?l - przez Dynów - z Brzozowem i Sanokiem. Nieopodal Wis?oka ci?gnie si? droga z Brzozowa i Haczowa do Krosna. W regionie brzozowskim wyró?nia si? dwa pi?tra klimatyczne: umiarkowanie ciep?e, którego ?rednia wieloletnia temperatura waha si? w granicach od 6 stopni do 8 stopni C Zim? ?rednia temperatura spada od -3 stopni do -4 stopni C, natomiast ?rednia temperatura lipca waha si? od 17 stopni do 18 stopni C. Wiatry wykazuj? stosunkowo ma?? si?? i najcz??ciej s? umiarkowane o sile 5-10 m/sek. Przewa?nie wiej? z kierunku po?udniowo-zachodniego i po?udniowego. Przeci?tna roczna ilo?? opadów wynosi od 750 do 800 mm. Okres trwania pokrywy ?nie?nej kszta?tuje si? w granicach od 60 do 150 dni.Warunki glebowe oraz stosunki klimatyczne, których zasadnicz? cech? jest klimat przej?ciowy od morskiego do kontynentalnego z zaznaczon? pi?trowo?ci?, w znacznej mierze decyduj? o ?wiecie ro?linnym i o jego postaci. W lasach powiatu brzozowskiego w bardzo du?ych ilo?ciach wyst?puj? : jod?a , sosna i ?wierk. Innymi wyst?puj?cymi tutaj gatunkami drzew s?: buk, brzoza, grab, d?b, jawor, modrzew, topola, olcha. Brzegi rzek w znacznej mierze s? poro?ni?te wierzbami. Poszycie le?ne stanowi?: maliny, borówki, czernice, poziomki. Na terenie ca?ego podgórza?skiego kompleksu le?nego, w okresie letnim, w ma?ych ilo?ciach wyst?puj? grzyby. W lasach ?yj? do?? liczne gatunki ptaków: gile, sowy, sójki, drozdy, zi?by, jastrz?bie, wrony, dzi?cio?y, przepiórki, ba?anty. Natomiast na terenach zamieszka?ych mo?emy spotka?: s?owiki, jaskó?ki, wróble, szpaki, szczyg?y, sikorki, sroki, gawrony oraz kawki. ?wiat zwierz?cy ssaków zamieszkuj?cych lasy, pola Brzozowa i okolic reprezentuj?: sarny, jelenie, dziki, lisy, zaj?ce, borsuki, kuny, gronostaje, wiewiórki, ?aski, myszy polne, popielice. Na terenach podmok?ych w dolinach rzek ?yj? ?aby, a na skalistych zboczach wyst?puj? zaskro?ce i stosunkowo rzadko spotykane ?mije. W rzekach spotka? mo?na: jelce, leszcze, okonie, p?otki, szczupaki, ukleje, wierzbówki, w?gorze i raki. Osobliwo?ci? regionu brzozowskiego s? dwa rezerwaty cisów, wyst?puj?ce w okolicach Malinówki i Jab?onicy Polskiej.


2. Historia Brzozowa
Brzozów swymi korzeniami si?ga XIV wieku. 2 grudnia 1359 roku król Kazimierz Wielki nada? dokument lokacyjny wsi na terenie lasu Brzozowe nad Stobnic?, Stefanowi - synowi Wojosta z Sobniowa. W 1384 roku Brzozów wraz pobliskim Domaradzem oddany zosta? we w?adanie biskupów przemyskich. Wtedy to nast?pi? rozkwit gospodarczy i kulturalny grodu znad Stobnicy. Ju? po tym wydarzeniu, biskupstwo wybudowa?o nieopodal miasto o tej samej nazwie. Z biegiem czasu nazw? "pierwszego Brzozowa" zmieniono na Star? Wie?. Budowa nowego miasta by?a spowodowana corocznymi wylewami rzeki oraz potrzeb? obronnego po?o?enia na wzgórzu. Kiedy biskupi przej?li miasto, Brzozów otrzyma? swój w?asny herb, na którym widnia?a g?owa Jana Chrzciciela na misie, która spoczywa?a na koronie brzozy. Na piecz?ci widnia?y równie? napisy: mi?o??, cierpliwo??, ludzko??. Jedne z pierwszych zapisków o Brzozowie wspominaj? o Suburbium Brzozowa. Jednym z jego przedmie?ci by?a Porkówka (obecnie Borkówka). W historii Brzozowa wa?n? rol? odegra?o jego po?o?enie na szlaku handlowym: z W?gier do Lwowa oraz z Sanoka do Rzeszowa. St?d wzi??y si? nazwy wyjazdów: brama Lwowska i brama W?gierska. W rozwój Brzozowa mieli swój wk?ad biskupi, którzy wybudowawszy drewniany pa?acyk uczynili Brzozów sw? rezydencj?. Biskup Piotr Chrz?stkowski sp?dzi? w tym pa?acu wi?kszo?? ?ycia i tam zmar?. Jego nast?pca Achacy Grochowski otoczy? rezydencje wa?ami i fosami. Jego zas?ug? by? ci?g rowów i wa?ów obronnych, chroni?cych Brzozów przed najazdami. Biskupi przemyscy okazali si? doskona?ymi strategami gospodarczymi, gdy? za ich rz?dów Brzozów wkroczy? w niespotykany rozkwit gospodarczy. Wysoko?? podatków p?aconych przez mieszka?ców znajdowa?a si? na trzecim miejscu na ziemi sanockiej. W tych czasach w grodzie ?y?o 46 rzemie?lników. W latach 1514 - 1528 powsta? szpital ufundowany przez radnych brzozowskich. Obok szpitala istnia? ko?ció?ek szpitalny pod wezwaniem ?w. Zofii. W 1594 roku po?ar strawi? ?wi?tyni?, lecz ju? w 1597 roku na miejscu zgliszczy odbudowano ko?ció?ek. Jednak?e los nie by? przychylny dla budynku. W roku 1657 najazd ksi?cia siedmiogrodzkiego - Jana II Rakoczego zrówna? z ziemi? t? budowl?. Odbudowany ko?ció? by? od tej pory pod wezwaniem ?w. Zofii i ?w. Barbary. Nie ma ?adnych wzmianek o losach szko?y brzozowskiej jednak miejscowa ludno?? znana by?a z do?? wysokiego poziomu o?wiaty. Prawdopodobnie szko?a istnia?a przy miejscowej parafii. O jej zas?ugach mo?e ?wiadczy? 26 studentów z Brzozowa, zapisanych na Uniwersytecie Jagiello?skim. Znany by? Walenty z Brzozowa, który pisa? poezj? i komponowa? muzyk? w XVI wieku. W pierwszej po?owie XVI wieku za spraw? biskupa Jana Karnkowskiego powsta?a w Brzozowie pierwsza organizacja rzemie?lnicza. Na prze?omie XVI i XVII w. miasto dozna?o szeregu katastrof i niepowodze? (zarazy, po?ary, wojny i najazdy Tatarów).Z najazdami Tatarów zwi?zane jest wiele legend np. legenda o Czerwonej Górze czy legenda o cudownym ocaleniu obrazu Matki Boskiej Ognistej. Brzozów po tych kl?skach odrodzi? si? na nowo ze wzgl?du na liczne kontakty handlowe z innymi miastami takimi jak Sanok, Krosno, Lwów a nawet Kraków i Gda?sk. Oko?o 1770 roku na ??kach pomi?dzy Star? Wsi?, a Brzozowem stoczono bitw? Konfederatów Barskich i oddzia?ów rosyjskich. Wraz z pierwszym rozbiorem Polski w roku 1772 Brzozów znalaz? sie pod panowaniem Austro - W?gier, na terenie Galicji, a jego znaczenie stopniowo si? zmniejsza?o. Miasto musia?o podporz?dkowa? si? reformom józefi?skim - zniesiona zosta?a Kolegiata i Kapitu?a Kolegiadzka oraz dokonana kasata zakonów ksi??y Misjonarzy ?w. Wincentego a Paulo i Starowiejskiego Konwentu Paulinów. W po?owie XIX wieku parafia brzozowska swym zasi?giem obejmowa?a miasto Brzozów, jego przedmie?cia: Borkówk?. Podlesie, Potok oraz Star? Wie?. W 1859 roku Brzozów sta? sie siedzib? powiatu wyodr?bnionego z cyrku?u sanockiego. Za?o?one zosta?y wówczas nast?puj?ce organizacje i instytucje: Ochotnicza Stra? Ogniowa (1874), Powiatowe Towarzystwo Zaliczkowe (1888), Towarzystwo Gimnastyczne "Sokó?" (1893). Pr??nie rozwija?o si? rzemios?, brzozowskie wyroby rzemie?lnicze by?y znane w wielu regionach Europy. Du?ym prze?omem okaza? si? rok 1909, wtedy to w?adze Austriackie zezwoli?y na utworzenie Gimnazjum w Brzozowie z polskim j?zykiem wyk?adowym. Po I Wojnie ?wiatowej w lesie brzozowskim odkryto ?ród?a wody jodobromowej. To odkrycie sta?o si? zal??kiem Brzozowa Zdroju, który przeistoczy? si? w regionalny o?rodek leczniczy i wypoczynkowy. W okresie mi?dzywojennym Brzozów rozbudowywa? si? tylko nieznacznie. Ponadto miasto nie posiada?o po??czenia kolejowego z innymi miastami. W 1939 roku nast?pi? atak wojsk niemieckich, co doprowadzi?o do okupacji Brzozowa przez nazistów. W mie?cie utworzono posterunek niemieckiej ?andarmerii i wi?zienie które pocz?tkowo mie?ci?o si? w budynku by?ego starostwa, a nast?pnie w zabudowaniach pleba?skich. Jednym z bardziej znanych wydarze? wojennych by?o utworzenie getta, w którym mieszkali ?ydzi z Brzozowa i okolic. 10 sierpnia 1942 roku oddzia? niemiecki przeprowadzi? selekcj? mieszka?ców getta. Efektem tego by?o wywiezienie m??czyzn do obozu pracy w Krakowie i obozu zag?ady w Be??cu oraz rozstrzelanie kobiet i dzieci w pobliskim lesie. Dzisiaj na tym miejscu stoi pomnik po?wi?cony eksterminacji ?ydów w Brzozowie. Po wojnie mieszka?cy Brzozowa zas?u?yli si? uczciw? prac?, która przynios?a znaczne efekty gospodarcze i kuturalne. Brzozów w 1967 roku otrzyma? tytu? "Wicemistrza Gospodarno?ci", a 1970 roku zosta? "Mistrzem Gospodarno?ci". Miasto wygra?o tak?e telewizyjny konkurs "Bank Miast".


3. Znane postacie regionu
Znane postacie historyczne i wspó?czesne naszego regionu.
W Humniskach urodzi? si? (31 maja 1887 r.) najbardziej znany rze?biarz ludowy regionu brzozowskiego - Antoni Lasek. Nie bez powodu Teresa Szetela-Zauchowa napisa?a o nim, ?e wywodzi si? z rodziny rze?biarzy. Pasji tworzenia ca?kowicie po?wi?cili si? jego dwaj bracia: Józef i Franciszek. Pierwszy z nich zajmowa? si? sztuk? sakraln?. Jego prace zdobi? ko?cio?y w Jab?once, Humniskach, Pakoszówce i Grabownicy Starze?skiej. Rze?b? zajmowa? si? tak?e jego stryj Micha?, którego liczne podró?e mia?y wp?yw na r?kodzie?a artysty, uzupe?nione o nieznane w jego ?rodowisku motywy. Antoni Lasek od najm?odszych lat, próbowa? swych si? rze?bi?c w drewnie lipowym. Ju? wówczas mo?na si? by?o doszukiwa? w jego rze?bach poczucia pi?kna i wra?liwo?ci artystycznej, a jego zamierzenia znamionowa?y w?asny, oryginalny, jak?e ró?ni?cy si? od dorobku braci i stryja, program twórczej dzia?alno?ci. W twórczo?ci Antoniego Laska nie ma nic sztucznego. Jest to sztuka prosta, bez ?adnego efekciarstwa, ?ci?le zwi?zana z tradycj? ludow?. W zakresie kompozycji tematycznej upodoba? sobie szczególnie jeden archeotyp - szopk?. Wykona? ich kilkana?cie, ka?da obejmuje okre?lon? liczb? figurek szopkowych, z wiejska ukazanych prostych ludzi. Mimo stosowania przez artyst? ró?norodnej gamy kolorów, w postaciach szopkowych mamy dominacj? koloru czarnego - ma to swój zamierzony cel. Chodzi?o tu arty?cie prawdopodobnie o podkre?lenie od?wi?tno?ci ubioru ludzi. W tworzeniu figurek szopkowych Antoni Lasek nie stroni? od takich u?atwie?, jak sztukowanie postaci z kawa?ków drewna, co powodowa?o podkre?lenie ich cech. W ca?kowicie innym ?wietle przedstawia si? poprawna, lecz raczej ma?o oryginalna grupa "Ucieczka z Egiptu". Artysta zmar? 7 wrze?nia 1978 r. i pochowany zosta? na cmentarzu w Humniskach. Dorobek artystyczny Antoniego Laska - prezentowany by? na wystawach w Kielcach, Bia?ymstoku, Lublinie, Kro?nie, Rzeszowie i BrzozowieJego prace znajduj? si? min. w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, Muzeum Okr?gowym w Rzeszowie i Brzozowskim Muzeum Regionalnym.

Z Przysietnicy pochodzi rodzina Alexa Olejko- burmistrza ameryka?skiego miasta Lorain (Ohio). Jego ojciec B?a?ej wyjecha? do USA jeszcze przed I wojn? ?wiatow?, jako emigrant zarobkowy. Alex Olejko swe ?ycie zawodowe zwi?za? ze s?u?b? publiczn? miasta Lorain, gdzie przez 12 lat by? burmistrzem. Do najwi?kszych jego osi?gni?? zaliczy? nale?y: znaczne ograniczenie bezrobocia, budow? autostrady poza miastem, budow? regionalnego lotniska i budow? zachodniej dzielnicy miasta. Z okazji jego 73 rocznicy urodzin - 25 marca 1995 r. - Rada Miasta Lorain przygotowa?a dla niego wspania?? uroczysto?? w parku miejskim, na któr? szczególnie licznie przyby?a miejscowa Polonia.

W Starej Wsi urodzi? si? znany orientalista, t?umacz Koranu na j?zyk polski, autor wielu ksi??ek - prof. dr Józef Bielawski. Z tej miejscowo?ci wywodzi si? tak?e absolwent Politechniki Krakowskiej - Stanis?aw Dydek. W okresie swojej kariery zawodowej napisa? kilkadziesi?t artyku?ów z zakresu mechaniki, które ukaza?y si? w polskich i zagranicznych czasopismach technicznych. B?d?c ju? na emeryturze powróci? do rodzinnej Starej Wsi. Maj?c troch? wolnego czasu po?wi?ci? si? drugiej swojej pasji - zbieraniu i pisaniu materia?ów traktuj?cych o historii regionu brzozowskiego. Uwie?czeniem jego regionalnych bada? jest ksi??ka "Stara Wie?. Z dziejów wsi i sanktuarium", któr? Muzeum Regionalne w Brzozowie wyda?o drukiem w 1996 r. "Mo?na by j? nazwa? bez przesady wielk? encyklopedi? wiedzy o Starej Wsi i okolicy. Nie pomini?to niczego, nie zaniedbano ?adnego elementu jej d?ugiej, ciekawej, ale nieraz i trudnej historii, doprowadzaj?c dok?adny jej opis a? do dni nam wspó?czesnych..."

W Turzym Polu w 1941 r. urodzi? si? prof. dr Walerian Pa?ko - prawnik, który swoj? prac? zawodow? zwi?za? z Uniwersytetem Wroc?awskim, a od 1974 r. z Uniwersytetem ?l?skim. Napisa? kilkadziesi?t prac naukowych. Od roku 1980 zaanga?owany by? w dzia?alno?? "Solidarno?ci". By? doradc? podczas strajków ch?opskich w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych. Organizowa? sie? organizacji zak?adowych "Solidarno?ci" wiod?cych zak?adów pracy ?l?ska. Przewodniczy? zespo?owi rolnemu Spo?ecznej Rady Legislacyjnej. Po 13-tym grudnia 1981 - internowany W roku 1989 wybrany zosta? na pos?a do Sejmu. By? cz?onkiem Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Przewodniczy? sejmowej Komisji Samorz?du Terytorialnego. By? wspó?za?o?ycielem i wiceprezesem Fundacji Rozwoju Demokracji. 25 maja 1991 r. zosta? wybrany prezesem Najwy?szej Izby Kontroli. Ka?de swoje dzia?anie, ka?d? swoj? prac? traktowa? niezwykle sumiennie. Zale?a?o Mu na przystosowaniu NIK do nowych warunków ?ycia pa?stwowego. Z wielk? sympati? odnosi? si? do swych stron rodzinnych. 7 pa?dziernika 1991r. podczas wykonywania swoich obowi?zków s?u?bowych zgin?? tragicznie a cztery dni pó?niej w ko?ciele parafialnym w Jasionowie odby?y si? uroczysto?ci pogrzebowe. Prof. Waleriana Pa?k? po?miertnie odznaczono Krzy?em Komandorskim Orderu Polonia Restituta. Pochowano go obok jego Ojca, ?o?nierza Legionów.

Z Obarzyma pochodzi Józef Tucki, który we wrze?niu 1939 r. dosta? si? do hitlerowskiej niewoli. Wraz ze swoimi kolegami, którzy jak i on byli wychowankami brzozowskiego Gimnazjum, znalaz? si? w Oficerskim obozie je?ców wojennych w Murnau. Stamt?d, w dniu 12 wrze?nia 1941 r., dokona? w mundurze niemieckiego kaprala brawurowej ucieczki. Po 18 dniach z?apany na terenie W?gier, przekazany zosta? w?adzom oflagu w Murnau. Po pewnym czasie, w trakcie przygotowa? do kolejnej ucieczki, zosta? przy?apany i wywieziony do obozu karnego w Colditz. Po wojnie Jo?ef Tucki nie wróci? do kraju, zamieszka? w Anglii.

Z Haczowem zwi?zany by? znany dzia?acz Narodowej Demokracji dr Stanis?aw Rymar (1886 - 1965). Pochodzi? z rodziny, w której tradycje patriotyczne by?y troskliwie piel?gnowane. Jego dziadek (ojciec matki Katarzyny Boczar) bra? udzia? w powstaniu w?gierskim, za? stryj Maciej Rymar walczy? w powstaniu styczniowym (1863 r.). W okresie mi?dzywojennym przez dwie kadencje by? pos?em. W sejmie pe?ni? wiele odpowiedzialnych funkcji, m.in. by? przewodnicz?cym Sejmowej Komisji Bud?etowej. W rodzinnej miejscowo?ci wraz z innymi za?o?y? Zwi?zek Haczowiaków. By? jego wiceprezesem i wspó?organizatorem kolejnych zjazdów. Miasto Brzozów nada?o mu godno?? obywatela honorowego. Po II wojnie ?wiatowej zas?yn?? z ostrej krytyki "nowej rzeczywisto?ci". Jest m.in. autorem ksi??ki "Haczów wie? ongi? królewska".

Pos?em na sejm w latach mi?dzywojennych by? haczowianin Józef Matusz. W pierwszych latach swej dzia?alno?ci by? zwolennikiem lewicy ludowej. W po?owie lat trzydziestych zwi?za? si? z prawic? i sta? si? pos?em z ramienia BBWR. O ogromnym poczuciu patriotyzmu mieszka?ców Haczowa ?wiadczy wydarzenie, które mia?o miejsce w roku 1938. Haczowianin Piotr Wysocki po powrocie z USA przekaza? zarobione na emigracji 20 tys.z? na rzecz obrony narodowej. Z tej okazji zorganizowano we wsi uroczysto??, w której wzi?? udzia? wojewoda lwowski. Ofiarodawca tej ogromnej na owe czasy sumy otrzyma? od premiera Felicjana S?awoja-Sk?adkowskiego Z?oty Krzy? Zas?ugi.

W Haczowie urodzi? si? doc. dr Jan Wy?ykowski (1917-1974) odkrywca polskiej miedzi w okolicach Legnicy - wybitny geolog i górnik, absolwent krakowskiej Akademii Górniczo - Hutniczej.

Z przysió?ku Budzy? -Jab?onica Polska wywodzi? swoje korzenie znany trybun ludowy, pose? do parlamentu austriackiego - Jan Stapi?ski (1867-1946). W roku 1895 by? wspó?organizatorem Stronnictwa Ludowego, za? od 1908 r. pe?ni? funkcj? prezesa PSL, potem by? przywódc? PSL-lewicy. Odegra? ogromn? rol? w kszta?towaniu si? ruchu ludowego w Galicji.

W Trze?niowie 2 VII 1891 urodzi? si? r. gen. Bronis?aw Prugar - Ketling. We wrze?niu 1939 r. dowodzi? 11 Karpack? Dywizj? Piechoty, która toczy?a ci??kie walki nad Sanem w rejonie Przemy?la. W kampanii francuskiej dowodzi? 2 Dywizj? Strzelców Pieszych, która ws?awi?a si? bohatersk? obron? na terenie Lotaryngii. Zmar? 18 II 1948 r.

Bardzo ciekaw? postaci? naszego regionu by? w?a?ciciel Wzdowa Adam Ostaszewski (1860 - 1934) , cz?owiek sk?din?d niezwyk?y. Zna? on ponad dwadzie?cia j?zyków obcych. Stworzy? w?asny j?zyk, zbli?ony do Esperanto. Zajmowa? si? t?umaczeniem poezji z ca?ego niemal ?wiata, sam pisa? wiersze i utwory sceniczne. Jedn? z jego licznych pasju by?o lotnictwo - skonstruowa? prototyp maszyny lataj?cej oraz model sterowca. Na pocz?tku XX wieku zbudowa? helikopter i oblata? we Francji dwup?atowiec "Ost-1". Zbudowa? automat do gry w szachy oraz instrumenty naukowo-badawcze z zakresu fizyki, astronomii i techniki druku. Ostaszewski probowa? podwa?y? teori? budowy ?wiata opracowan? przez Kopernika. Uwa?a?, ?e "S?o?ce jest zamkni?tym we wn?trzu ziemi ogniem...", przechodzi przez oceany i wraca, odbijaj?c sie od pow?oki lodowej. Wykorzystuj?c luk? w prawie mi?dzynarodowym, stwierdza?, ?e je?eli jaki? teren na Ziemi nie ma swojego w?a?ciciela, to mo?na go zaj??. W ten sposób proklamowa? si? w?adc? Antarktydy, Meropenii, Troi i Suezu. W przypa?acowym parku, na jednym ze wzniesie? zbudowa? obserwatorium astronomiczne - drewnian? budowl? w kszta?cie walca z ruchom? kopu?? dachu. Miejscowa ludno?? nazwa?a to miejsce "Cyrklem". Adam Ostaszewski zmar? w 1934r. w Krakowie, spoczywa na cmentarzu w Jasionowie. Za spraw? Ostaszewskich we Wzdowie bywali: Hugo Ko???taj, Stanis?aw Staszic, Wincenty Pol.

W?ród wybitnych postaci naszego regionu wymieni? nale?y tak?e pochodz?cego z Jasionowa prof Akademii Sztuk Pi?knych w Krakowie Mariana Koniecznego (urodzonego 13 stycznia 1930r). Jest jednym z najbardziej znanych i utytu?owanych rze?biarzy okresu powojennego. Jego dzie?em jest pomnik Nike w Warszawie i wiele innych. Równie? z Jasionowa pochodzi dr. doc. Krzysztof Zamorski, dyrektor Biblioteki Jagiello?skiej w Krakowie. Pracownik naukowy Uniwersytetu, historyk.

W Haczowie urodzi? si? in?. Zygmunt B?a?. By? on wspó?organizatorem struktur ,,Solidarno?ci" na Podkarpaciu i pierwszym niepodleg?o?ciowym Wojewod? Kro?nie?skim.

H?udno znane jest na archeologicznej mapie Polski dzi?ki dzia?alno?ci nie?yj?cego ju? kolekcjonera -zbieracza , Stanis?awa Oleszki. Po?ród wielu kamiennych i krzemiennych wyrobów, najcenniejszymi z jego kolekcji s? dwa miedziane topory. Pierwszy znaleziony zosta? w roku 1964 na polu Stefana Matwijczyka, za? drugi sze?? lat pó?niej w przysió?ku Gacówki ( podczas kopania rowu fundamentowego pod dom Leona Matwijczyka). Topory z H?udna nale?? do najstarszych przedmiotów metalowych na ziemiach polskich. Datowane s? na pó?n?, zwan? neolitem, faz? m?odszej epoki kamienia ( 3000-1800 p.n.e.). Wywodz? si? one z o?rodków produkcyjnych na Ba?kanach i w Kotlinie Karpackiej. Uratowane dla nauki przez Stanis?awa Oleszk? miedziane topory z H?udna znajduj? si? obecnie w zbiorach Muzeum Okr?gowego w Rzeszowie.

Na cmentarzu w Izdebkach znajduje si? grób Jana Kazimierza Kamienieckiego herbu Pilawa, pu?kownika napoleo?skiego - adiutanta ksi?cia Józefa Poniatowskiego. By? on bratankiem jenera?a Ludwika Kamienieckiego i nale?a? do "z?otej m?odzie?y" pa?acu "Pod Blach?". Po zwyci?skiej bitwie pod Raszynem przedosta? si? w pojedynk? przez lini? frontu i dotar? do kwatery g?ównej Napoleona. Ostatnie lata swego ?ycia sp?dzi? w?a?nie w Izdebkach.

W Izdebkach 5 pa?dziernika 1915 r. urodzi? si? oficer Armii Krajowej, cichociemny Micha? Fija?ka, pseudonimy: "Kawa", "Wie?niak", "Sokó?". Walczy? we wrze?niu 1939 r. w 5 Pu?ku Strzelców Podhala?skich, pó?niej przez W?gry przedosta? si? do Francji, gdzie by? przydzielony do francuskiej 11. Dywizji Piechoty. Na terenie Wielkiej Brytanii uko?czy? przeszkolenie w dywersji. Zaprzysi??ony zosta? 7 IV 1942 r. i powróci? do kraju w tym samym roku. Tutaj przydzielony zosta? do "Wachlarza", jako oficer II odcinka. Bra? udzia? w akcji odbicia wi??niów w Pi?sku. W marcu 1943 r. zosta? odkomenderowany do Okr?gu AK Wo?y?, gdzie kolejno pe?ni? funkcje: zast?pcy komendanta Inspektoratu Rejonowego Kowel, organizatora zgrupowania partyzanckiego, dowódcy baonu "Sokó?" oraz od lutego 1944 r. - dowódcy I baonu 50 Pu?ku Piechoty w 27.Dywizji Piechoty AK. Podczas jednej z akcji zosta? ranny pod Turzyskiem. Jest autorem ksi??ki "27 Wo?y?ska Dywizja Piechoty AK", której wydania si? ju? nie doczeka? (ukaza?a si? trzy lata po jego ?mierci, w 1986 r.). Zmar? 20 wrze?nia 1983 r. w Lublinie.

W Nozdrzcu urodzi? si? w 1801 r., w rodzinie szambelana dworu króla Stanis?awa Augusta Poniatowskiego, znany g?uchoniemy malarz i pami?tnikarz galicyjski pierwszej po?owy XIX wieku - Franciszek Ksawery Prek. Tworzy? wspania?e portrety najwybitniejszych osobisto?ci wspó?czesnej mu epoki oraz oddawa? koloryt realiów ówczesnego ?ycia. Ponadto cz?owiek ten da? sie pozna? jako interesuj?cy pisarz, pami?tnikarz i dokumentalista czasów o?wiecenia. W swych pami?tnikach, tworzonych od siedemnastego roku ?ycia, Prek zawar? niezwykle autentyczne i szerokie tematycznie obserwacje ?ycia galicyjskiego spo?ecze?stwa, g?ónie magnaterii i ziemia?stwa na, których ch?tnie i cz?sto przebywa?. Pi?kny stylowo j?zyk i róznorodno?? obserwacji stanowi? o warto?ci dzie?a, przechowywanego obecnie w zbiorach Zak?adu Narodowego im. Ossoli?skich we Wroc?awiu.

Na brzozowskiej Borkówce mieszka?a znana krakowska pisarka Anna Kajtochowa (z domu Nogaj). W swoich powie?ciach: "Babcia" (1982), "Tamten brzeg" (1993) zawar?a wspomnienia z dzieci?stwa. Ponadto opublikowa?a tak?e zbiory poetyckie: "Sytuacje" (1983), "Kraw?d?" (1986), "Uroda tarniny" (1990), "Sytuacje II" (1992), "Usi?owa?am by? cz?owiekiem" (1994).


4. Zabytki Gminy Brzozów
Gmina Brzozów - Najcenniejszym zabytkiem Brzozowa jest ko?ció? parafialny pw. Przemienienia Pa?skiego. Zbudowany zosta? w latach 1676-86. Konsekrowany w 1688 r. Wie?e wzniesiono w 1718-24. ?wi?tynia jest barokowa, orientowana, murowana z ceg?y i kamienia, potynkowana. Trójnawowa, bazylikowo-emporowa, z dwuwie?ow? fasad? oraz par? pó?nobarokowych kaplic po obu stronach korpusu: Matki Bo?ej Ognistej I ?w. Wincentego a Paulo. Prezbiterium jest jednoprz?s?owe, zamkni?te pó?kolist? absyd?. Po jego bokach s? dwie symetryczne przybudówki, mieszcz?ce od pó?nocy zakrysti?, od po?udnia dawny skarbiec. O?tarz g?ówny wykonano w latach 1688-1701, w stylu barokowym. Jest on jednokondygnacyjny, z sze?cioma uskokowo ustawionymi kolumnami na wysokim cokole i ze zwie?czeniem uj?tym pilastrami. W polu g?ównym o?tarza jest obraz z drugiej po?owy XVII wieku, przedstawiaj?cy ukrzy?owanie Jezusa Chrystusa, cz??ciowo pokryty metalowymi sukienkami. W nawie bocznej (po prawej stronie) znajduje si? XVII-wieczny o?tarz Matki Bo?ej Ró?a?cowej, którego p?asko rze?bione obramienie ma posta? Drzewa Jessego. W pobli?u ko?cio?a - zabytkowa dzwonnica (wzniesiona ok. 1745 r.) z dzwonem o imieniu W?adys?awem, odlanym w 1788 r. przez Bazylego Komarzy?skiego.

Przy ulicy Armii Krajowej 3 w Brzozowie zlokalizowany jest murowany budynek dawnego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokó?" (obecnie Dom Kultury). Wzniesiony w latach 1909-10, wed?ug projektu Jana Sas-Zubrzyckiego. Budynek dwukondygnacyjny, na rzucie litery L, z okr?g?? wie?? w naro?niku. Elewacja frontowa ozdobiona jest tarczami herbowymi i popiersiami królów polskich, wykonanymi przez Stanis?awa Majerskiego z Przemy?la.

Wart zwiedzenia jest brzozowski ratusz (Rynek 10), gdzie ma swoj? siedzib? Muzeum Regionalne. Pierwotny budynek by? drewniany. Obecny wzniesiony ok.1896 r. wg projektu W?adys?awa ?uczyckiego. Murowany z ceg?y, potynkowany, na rzucie wyd?u?onego prostok?ta. Dwukondygnacyjny, podpiwniczony. Przy elewacji po?udniowej mie?ci si? wie?a czterokondygnacyjna z ostros?upowym he?mem.

Grabownica
Ko?ció? grabownicki jest okaza?? budowl? murowan?, wykonan? w stylu neogotyckim. Zbudowany zosta? w latach 1913-1926. Urz?dzenie wn?trza pochodzi ze starego drewnianego ko?cio?a, który zosta? przeniesiony do s?siedniej Grabówki. O?tarz g?ówny wykonany zosta? w stylu barokowym (najprawdopodobniej w 1633 r). Dwukrotnie zosta? gruntownie przerobiony: w 1724 r. oraz w 1926 r. przez rze?biarza ludowego z pobliskich Humnisk, Józefa Laska. O?tarze boczne zosta?y wykonane m.in. z fundacji Wojciecha Praysnara, mieszczanina brzozowskiego, w XVIII w. Cenne s? obrazy: ?w. Miko?aja z 1633 r. oraz ?w. Piotra z 1720 r. fundacji Piotra Górskiego, ówczesnego dziedzica Grabownicy. W zakrystii ?wi?tyni jest szafa barokowa z XVII w. z wprawionymi z o?tarza skrzyd?ami, w których znajduj? si? pó?norenesansowe obrazy ?w. Sebastiana i Rocha wykonane ok.1600 r., a pochodz?ce z ko?cio?a w Brzozowie. W zakrystii umieszczono kopi? portretu Hieronima Nagurskiego - fundatora i dobrodzieja ko?cio?a.

Stara Wie?
Wiemy, ?e w drugiej po?owie XVII wieku w Starej Wsi znajdowa? si? drewniany ko?ció? posiadaj?cy trzy o?tarze. Zapewne zosta?y one przeniesione do wzniesionego w jego miejsce w 1698 r. nowego pw. NMP. W inwentarzu tego ko?cio?a z roku 1729 wymieniony jest cudowny obraz Za?ni?cia i Wniebowzi?cia Matki Bo?ej, który ju? wówczas znajdowa? si? w g?ównym o?tarzu i by? przedmiotem kultu. By? to w?a?nie obraz Pani Starowiejskiej. Na podstawie bada? historyków sztuki mo?na przyj??, ?e starowiejski cudowny obraz wykonany zosta? na deskach lipowych i jod?owych na pocz?tku XVI stulecia. Nale?a? do dzie? malarskich z prze?omu stylów: pó?nogotyckiego i wczesnorenesansowego. Po przybyciu do Starej Wsi paulini podj?li si? dzie?a budowy murowanego ko?cio?a i klasztoru. Przy budowie, zw?aszcza ?wi?tyni, dzia?ali najprawdopodobniej arty?ci sprowadzeni z zagranicy. Pó?nobarokow? bry?? ko?cio?a zdobi? wewn?trz bogate podzia?y architektoniczne, a jego dwuwie?owa fasada by?a porównywana z fasad? ko?cio?a w Spital am Phyrn w Austrii, b?d?c? dzie?em architekta J.M. Prunnera. Sam budynek klasztorny zatraci? podczas pó?niejszych przeróbek wiele ze swego pierwotnego wygl?du. 2 VII 1760 r. nowy ko?ció? pod wezwaniem Wniebowzi?cia NMP zosta? konsekrowany przez biskupa przemyskiego, Wac?awa Hieronima Sierakowskiego. W dniu tym cudowny obraz Za?ni?cia i Wniebowzi?cia Matki Bo?ej zosta? uroczy?cie przeniesiony do obecnej ?wi?tyni. Kilkana?cie lat pó?niej dawny drewniany ko?ció? starowiejski zosta? rozebrany. Pó?nobarokowy ko?ció? oraz klasztor w Starej Wsi s? cennymi zabytkami Pogórza Dynowskiego. Murowany, trzynawowy, bazylikowy z transeptem i dwuwie?ow? fasad?, na planie prostok?ta - zosta? zbudowany w latach 1730-60. Fasada ko?cio?a jest trójdzielna, rozcz?onkowana zdwojonymi pilastrami jo?skimi. Ponad belkowaniem posiada dwie kondygnacje wie?. Drug? kondygnacj? wie? nadbudowano w latach 1843-1845, wg projektu o. Macieja Czyhira. He?my wie? spali?y si? podczas po?aru w 1886 r. - zosta?y odbudowane na pocz?tku ostatniego dziesi?ciolecia XIX wieku. Centralnym punktem ko?cio?a jest o?tarz g?ówny, znajduj?cy si? w prezbiterium. O?tarz jest murowany, pokryty dekoracj? ze stiuku i sztucznego marmuru, w stylu pó?nego baroku, wzniesiony w latach 1747 - 1760. Jest wzorowany na o?tarzu g?ównym Wniebowzi?cia Matki Bo?ej ko?cio?a paulinów na Jasnej Górze. W polu g?ównym o?tarza znajduje si? kopia spalonego w 1968 r. wczesnorenesansowego cudownego obrazu z pierwszych lat XVI stulecia, przedstawiaj?cego Za?ni?cie i Wniebowzi?cie Matki Bo?ej. O?tarz g?ówny po cz??ciowym spaleniu w roku 1968, zosta? w latach 1970-71 odnowiony. Po prawej stronie o?tarza g?ównego znajduje si? pó?nobarokowy portal z 1760 r., zwie?czony przerwanym pó?kolistym przyczó?kiem, w którym jest portret fundatora ko?cio?a i klasztoru, biskupa A.Fredry (1674-1734) herbu Bo?cza. Portal prowadzi do kaplicy ?w. Andrzeja Boboli, przebudowanej wg projektu Stanis?awa Krzy?anowskiego w 1909 r. W XVIII wieku by? tutaj skarbiec pauli?ski. Przy ?cianie wschodniej prawego ramienia nawy poprzecznej znajduje si? o?tarz ?w. Micha?a Archanio?a. Bli?niaczy o?tarz jest przy ?cianie wschodniej lewego ramienia transeptu. Te dwa o?tarze s? najokazalsze po o?tarzu g?ównym - posiadaj? wysokie coko?y, na nich wsparte parami kolumny i filary. Wykonane ok. 1760 r. w stylu pó?nobarokowym, ze z?oconymi ornamentami rokokowymi. Nad zakrysti? jest kaplica domowa, zwana nowicjack?. Przebudowana w stylu neorenesansowym w latach 1895-1897, wg projektu architekta Stanis?awa Krzy?anowskiego. Kaplica znana jest z pi?knie wykonanego drewnianego stropu z rozetami w kasetonach. O?tarz w kaplicy jest drewniany, neorenesansowy z 1897 r. Tabernakulum zawiera XVII-wieczn? statuetk? Matki Boskiej Loreta?skiej. Po lewej stronie o?tarza jest relikwiarz na ?ebro ?w. Stanis?awa Kostki, wykonany w 1926 roku. Przy ?wi?tyni, wzniesiony wspó?cze?nie z ko?cio?em, obecnie siedziba ksi??y jezuitów - klasztor, powi?kszony w pierwszej po?owie XIX wieku. Pó?nobarokowy. Murowany, dwupi?trowy, na piwnicach sklepionych kolebkowo. W bibliotece klasztornej kilkaset starodruków, m.in. z XVI wieku ( np. wydane w 1595r. kazania P. Skargi ).

Humniska
Najcenniejszym zabytkiem w Humniskach jest XV-wieczny drewniany na podmurowaniu kamiennym gotycki ko?ció? pw. ? w. .Stanis?awa Biskupa, który otaczaj? wspania?e drzewa. ?wi?tynia zosta?a rozbudowana w latach 1887 - 1889 ( dodanie kaplicy po?udniowej) i w 1898 - 1900 (przed?u?enie nawy, dodanie kaplicy pó?nocnej, przebudowa zakrystii) przez majstra ciesielskiego Macieja Wojnickiego z Humnisk. Wewn?trz stropy s? p?askie, ??cza zamkni?te ?ukiem pó?kolistym, a w nim krucyfiks barokowy z XVII w. O?tarz g?ówny z XVII wieku, przerobiony ok. 1768 r., przeniesiony zosta? tutaj ze zburzonego ko?cio?a Kapucynów na Górze ?w. Micha?a w Bliznem. W jego polu g?ównym jest p?askorze?ba Matki Bo?ej Cz?stochowskiej wykonana przez Józefa Laska z Humnisk w roku 1930 ( w miejsce znajduj?cego si? tu pierwotnie obrazu ?w. Micha?a ). Ambona z 1717 r. jest barokowa z malowid?ami ewangelistów. Cenna jest pochodz?ca z XVII wieku czara chrzcielnicy kamiennej o tradycjach gotyckich. Z tego samego okresu pochodzi kropielnica kamienna w typie chrzcielnicy gotyckiej ( ze ?ladami dekoracji malarskiej). Nieopodal jest dwór zbudowany, jak g?osi tradycja w XVIII w. W roku 1921 zosta? gruntownie przekszta?cony. Usytuowany jest na sztucznie usypanym wzniesieniu, zwrócony frontem ku zachodowi. Drewniany, konstrukcji zr?bowej na wysokim podmurowaniu kamiennym. W czasie przebudowy uzupe?niony zosta? ceg??, potynkowany. Wybudowany zosta? na rzucie prostok?ta, parterowy, cz??ciowo podpiwniczony ( w piwnicach sklepienia kolebkowe). Uk?ad wn?trza dwutraktowy, cz??ciowo zniekszta?cony. W otoczeniu dworu zwraca uwag? zachowana murowana z kamienia piwnica, zapewne pozosta?o?? dworu z XVI w. Jest dwutraktowa, na rzucie prostok?ta, sklepiona krzy?owo-kolebkowo.

Zmiennica
We wsi znajdowa? si? dwór, b?dacy w?asno?ci? Zarembów i Czerwi?skich. Do naszych czasów zachowa?y sie resztki dworskiego parku z I po?owy XIX wieku, o charakterze krajobrazowym ze stawem i alejami. Na terenie parku w pobli?u stawu usytuowanana jest drewniana kapliczka z pocz?tku XIX wieku. Wewn?trz znajduje si? rze?ba ?w. Jana Nepomucena. Godny uwagi jest równie? budynek folwarczny, w którym zachowa?y si? fragmenty polichromii neogotyckiej. W tym samym okresie zbudowany zosta? spichlerz neogotycki, murowany z kamienia i ceg?y, potynkowany, trójkondygnacyjny, na rzucie prostok?ta. Wej?cie w prostok?tnym obramieniu kamiennym zdobi? kute drzwi ?elazne. Przy drodze do Jasionowa, wybudowano w roku 1981 ko?ció? parafialny pw. Trójcy ?w. (po?wi?cony przez bpa Ignacego Tokarczuka w 1982 r.). Jest to drewniany obiekt sakralny z pierwszej po?owy XIX wieku przeniesiony z Jasionowa. Wraz z ko?cio?em przeniesiono tak?e p?yt? nagrobn? A.D.E. Wzdowskiego z 1539 roku. Ulokowana na placu przyko?cielnym p?yta jest najstarszym zabytkiem nagrobnym w regionie brzozowskim.


5. Zabytki w Gminach Powiatu Brzozowskiego
Zabytki - Gmina Domaradz
Domaradz. Z zabytków zachowa? si? niezwykle cenny gotycki ko?ció? pw. ?w. Miko?aja Bpa, wzniesiony zapewne w XV wieku. Jest drewniany, konstrukcji zr?bowej, na podmurowaniu kamiennym. Prezbiterium zbli?one do kwadratu, pod nim sklepione krypty. Nawa na rzucie wyd?u?onego prostok?ta. O?tarze boczne barokowe (1682 r.). W polu g?ównym prawego o?tarza ?askami s?yn?cy obraz Matki Bo?ej Nieustaj?cej Pomocy, koronowany w 1958 r. ( odpust - 27 czerwca), barokowy (XVIII w.). Ambona barokowa wykonana oko?o 1680 r. Chrzcielnica pó?nogotycka, kamienna, o?mioboczna, z czar? dekorowan? ostro?ukowymi arkadami, zako?czonymi liliami. Nieopodal ko?cio?a jest drewniana dzwonnica z 1936 r., a w niej dzwon gotycki z 1524 r.

Golcowa. Do naszych czasów zachowa? si? drewniany ko?ció? gotycki. Zapewne zosta? zbudowany w ostatnich pi?tnastu latach XV wieku. Remontowany ok. 1599 r. W 1756 r. (dano trzy nowe okna), w latach 1877-78 usuni?to soboty i dobudowano kruchty. Siedem lat pó?niej przed?u?ono naw? ku zachodowi. Prezbiterium jest prostok?tne, zamkni?te trójbocznie. O?tarz g?ówny - barokowy z 1628 r., dwukondygnacjowy. W jego polu g?ównym obraz Matki Bo?ej ze ?w. ?w. Joachimem i Ann? ( tak?e z 1628 r.). W o?tarzu bocznym - barokowy z 1628 r. obraz ?w. Barbary, zas?oni?ty sukienk? drewnian? ( ok. 1720 r.). Ambona barokowa, zdobiona malowid?ami.

Blizne. Najcenniejszym zabytkiem Bliznego jest drewniany ko?ció? pw. Wszystkich ?wi?tych, wzniesiony - jak podaje wywodz?cy si? z tej miejscowo?ci historyk sztuki Mariusz Czuba - w po?owie XV wieku (na niewielkim wzniesieniu opadaj?cym w kierunku Stobnicy). Zbudowany w stylu pó?nogotyckim, w wieku XVII by? okolony ziemnymi wa?ami obronnymi. Konstrukcji zr?bowej na kamiennym podmurowaniu. Wie?a i kruchta konstrukcji s?upowej.  Najwi?kszym walorem tego zabytku jest wn?trze, a przede wszystkim polichromia pokrywaj?ca ?ciany od pod?ogi a? po malowany strop - owa, jak pisa? Tomasz Jurasz "liber pauperum (ksi?ga ubogich), ludzi nie umiej?cych czyta?, którzy z obrazów, z ich ekspresji, ich czytelnych, religijnych przes?a? wyci?gali wnioski, jak w sposób moralny ?y? i przyk?ady jak post?powa?. To stare malarstwo ?cienne jest czym? nies?ychanym dla wierz?cych". Polichromia w ko?ciele w Bliznem wykonywana by?a na przestrzeni kilku stuleci - od XVI do XVIII wieku. W bocznym o?tarzu znajduje si? cudowna figura Matki Bo?ej ?aski Pe?nej, wyrze?biona w drewnie lipowym ok.1500 roku (szko?a W. Stwosza ). Pierwotnie stanowi?a cz??? tryptyku o?tarza. Kiedy w XVII wieku wymieniano wystrój ko?cio?a - usuni?to stary o?tarz, a na jego miejsce wstawiono nowy z obrazem Zwiastowania. W drewnianej wikarówce - zbudowanej przed 1699 r. - umieszczone jest niezwykle cenne muzeum parafialne, posiadaj?ce w swoich zbiorach przedmioty pochodz?ce z ko?cio?a. Znajduje si? tam ponadto r?kopis "Willa Blizne episcopalis visitatia 1745" - odpis wizytacji biskupa W.H. Sierakowskiego. W obej?ciu pleba?skim zachowa? si? budynek gospodarczy wzniesiony oko?o po?owy XIX wieku. Drewniany, konstrukcji sumikowo-??tkowej, kryty s?om?. W cz??ci pó?nocnej wozownia. Ciekawymi przyk?adami drewnianego budownictwa s? tak?e: szpital dla ubogich z po?owy XIX wieku oraz wybudowana w 1866 r. szko?a parafialna.  Na miejscu dawnego klasztoru w roku 1877 miejscowy proboszcz, ks. Józef Januszkiewicz, zbudowa? z ceg?y i kamienia kaplic?, tak?e pod wezwaniem ?w. Micha?a, która przetrwa?a do czasów wspó?czesnych.

Jasienica Rosielna.  Godny zainteresowania jest, usytuowany na wzgórzu w?ród drzew, barokowy ko?ció? pw. Niepokalanego Pocz?cia NPM z 1770 r., fundacji Ignacego z Za?uskich. Drewniany, konstrukcji zr?bowej na podmurowaniu. W dzwonnicy - gotycki dzwon z napisem minusku?owym, najprawdopodobniej z XV wieku. W ko?ciele zachowa?a si? stara tradycja organizacji Bo?ego Grobu przed g?ównym o?tarzem. Z chwil? rozpocz?cia rezurekcji konstrukcja Bo?ego Grobu jest ustawiona jak w dniu poprzednim. Wierni w procesji wielkanocnej trzykrotnie obchodz? ko?ció?. W tym czasie dekoracja znika. Uczestnikom nabo?e?stwa ponownie ukazuje si? pi?kna forma g?ównego o?tarza. Do ogrodzenia ko?cio?a przylega kaplica wzniesiona w 1891 r., murowana. Resztki parku krajobrazowego z pierwszej po?owy XIX wieku z zachowanym starodrzewem i stawami otaczaj? fragmenty kolumnowego portyku dawnego dworu Wysockich, spalonego w 1916 r. Zachowa?a si? tak?e: rz?dcówka, stajnie, spichlerze wzniesione oko?o po?owy ubieg?ego stulecia.

Wola Jasienicka. We wsi zachowa?y si? ?lady dawnego budownictwa drewnianego oraz tak popularne w tutejszym krajobrazie kapliczki i figury przydro?ne. Z oko?o po?owy XIX wieku pochodzi kamienna dzwonnica, w kszta?cie s?upa, przeci?tego pó?kolist? arkad?. Mniej wi?cej w po?owie Woli Jasienickiej nad wsi? od strony po?udniowej, góruje Po?om, wzgórze poros?e lasem, o wysoko?ci 445 m n.p.m.

Zabytki - Gmina Nozdrzec
H?udno. znane jest na archeologicznej mapie Polski dzi?ki dzia?alno?ci nie ?yj?cego ju? kolekcjonera - zbieracza Stanis?awa Oleszki. Po?ród wielu kamiennych i krzemiennych wyrobów, najcenniejszymy z jego kolekcji s? dwa miedziane topory pochodz?ce z H?udna. Pierwszy znaleziony zosta? w roku 1964 na polu Stefana Matwijczyka, za? drugi sze?? lat pó?niej w przysió?ku Gacówki (podczas kopania rowu fundamentowego pod dom Leona Matwijczyka). Topory z H?udna nale?? do najstarszych przedmiotów metalowych na ziemiach polskich. Datowane s? na pó?n?, zwan? eneolitem, faz? m?odszej epoki kamienia (3000-1800 p.n.e.). Wywodz? si? one z o?rodków produkcyjnyh na Ba?kanach i w Kotlinie Karpackiej. Uratowane dla nauki przez Stanis?awa Oleszk? miedziane topory z H?udna znajduj? si? obecnie w zbiorach Muzeum Okr?gowego w Rzeszowie. W 1906 roku wybudowano w H?udnie murowany neogotycki ko?ció? pw. ?w. Klary. W roku 1910 zosta? konsekrowany. W 1947 roku zosta?a zburzona miejscowa cerkiew greckokatolicka z roku 1899. B?d?ca na jej wyposa?eniu monstrancja z po?owy XIX w. znajduje si? obecnie w ko?ciele w H?udnie. W roku 1935 by?o tu 1456 grekokatolików, na 2290 ogólu mieszka?ców wsi.

Izdebki. Obecny ko?ció? parafialny pw. Zwiastowania NP Marii oraz ?w. Piotra i Paw?a, murowany, neogotycki, konsekrowany by? w 1931 r. Zbudowany zosta? na miejscu poprzedniego drewnianego, rozebranego w 1919 r. Urz?dzenie wn?trza przeniesiono ze starego ko?cio?a. O?tarz g?ówny pó?nobarokowy z po?owy XVIIIw. jednokondygnacyjny na wysokim cokole, z bramkami, kulisowy, z par? kolumn i filarów, z osiemnastowiecznymi rze?bami. W polu g?ównym - przeniesiony z miejscowej cerkwi greckokatolickiej rozebranej w 1945 r.- obraz Matki Bo?ej z Dzieci?tkiem (koniec wieku XVII), malowany na desce. W polu g?ównym o?tarzy bocznych obrazy XVII-wieczne: ?w. Micha?a Archanio?a (lewy o?tarz) i Chrystusa Bole?ciwego (prawy o?tarz). Obydwa przeniesione ze zburzonego ko?cio?a Kapucynów na Górze ?w. Micha?a w Bliznem.  W parku - zabytkowy dwór Bukowskich, nast?pnie Potockich. Wzniesiony na miejscu starszego w drugiej po?owie XIX wieku. Eklektyczny, zwrócony frontem ku pó?nocnemu zachodowi, na rzucie kwadratu. Murowany z ceg?y, potynkowany, pi?trowy z podpiwniczeniem. Uk?ad wn?trza jest trzytraktowy. Na osi od frontu znajduje si? sie? ze schodami kr?tymi, prowadz?cymi na pi?tro. W sieni zachowa? si? sufit z faset? i dekoracj? stiukow?. Na osi od frontu - portyk wg??bny na parterze i loggia na pi?trze, od ty?u ryzalit.

Nozdrzec. Z zabytków godny uwagi jest po?o?ony widokowo nad Sanem zespó? pa?acowy w stylu pó?noklasycystycznym, obejmuj?cy oficyn?, kaplic? oraz pa?ac z 1843 r., wzniesiony z inicjatywy Ludwika Skrzy?skiego, najprawdopodobniej wed?ug projektu Aleksandra Fredry. Pa?ac w Nozdrzcu jest budowl? o niejednolitym stylu architektonicznym i ??czy w jedn? ca?o?? elementy pó?noklasycystyczne z neogotyckimi i romantycznymi. Zbudowany zosta? na brzegu skarpy opadaj?cej ku rzece San, dlatego te? jego bry?a od strony podjazdu by?a znacznie ni?sza ni? od ty?u. Zachowa?y si? resztki pa?acowego parku utrzymanego w stylu angielskim i wplecionego w nadrzeczny krajbraz. W parku tym ros?y dawniej stare lipy, mi?orz?by, d?by szypu?kowe, graby, jesiony i brzozy. Po 1920 roku pa?ac zosta? odbudowany ze zniszcze? wojennych, a w ostatnich latach zosta? poddany gruntownej restauracji. Dzisiaj s?u?y jako o?rodek wypoczynkowy. Na prawym brzegu potoku Baryczka znajduje sie ko?ció? parafialny pw. ?w. Stanis?awa Bpa. Wzniesiony zosta? w 1746 roku dzi?ki staraniom ksi?dza Józefa Banieckiego, konsekrowany w 1806 roku. W ?wi?tyni widoczne s? wp?ywy polskiego baroku. Obok ko?cio?a stoi murowana dzwonnica z 1845 roku, w kszta?cie potrójnej arkady. Wewn?trz znajduje si? cenny dzwon gotycki, pochodz?cy z XVI wieku. Upami?tnieniem zniesienia pa?szczyzny w zaborze austriackim jest wzniesiony na cmentarzu w 1862 roku obelisk na czworobocznym cokole, uwie?czonym kul?. Widniej? na nim cztery tablice z napisami: "Na wieczn? pami?? zniesienia w 1848 roku pa?szczyzny. Albowiem wezwani jeste?cie ku wolno?ci bracia, tylko ?eby?cie wolno?ci nie obracali na przebudzenie ludzkie...", "Wieczny odpoczynek. Gdzie duch pa?ski tam wolno??. ?wi?ty Pawe?". Jest to jedyny tego rodzaju zabytek na terenie Pogórza Dynowskiego.

Wara. W Warze do czasów wspó?czesnych zachowa?a si? drewniana cerkiew greckokatolicka pw. Podwy?szenia Krzy?a ?w. Zbudowana w 1889 r., po?o?ona na niewielkim wzniesieniu, orientowana, konstrukcji zr?bowej, na kamiennym podmurowaniu. W 1946 r. zamieniona zosta?a na ko?ció? filialny. Obok dzwonnica z kamienia, wzniesiona w XIX w. W niej dzwon datowany na rok 1676.

Weso?a. W centrum wsi zlokalizoany jest ko?ció? parafialny pw. ?w. Katarzyny. Pierwotny by? drewniany, fundowany w 1462 r. przez Ma?gorzat? z Kmitów Mo?cicow?. Rozebrany w roku 1837. Obok murowana dzwonnica, w której jest dzwon gotycki z XVIw.  Z Weso?ej i pobliskiego H?udna pochodz? najstarsze zabytki archeologiczne Pogórza Dynowskiego. S? to dwa znaleziska paleolityczne: pó?tylczak z radiolarytu oraz króki drapacz na od?upku degrosisa?owym.

Wo?od?. W odleg?o?ci kilkuset metrów od miejsca dawnej cerkwi w kierunku Siedlisk znajduje si? murowany, neogotycki ko?ció? rzymskokatolicki, wzniesiony w 1905 r. Wed?ug miejscowej tradycji, w latach ostatniej wojny ukyto przed naje?d?c? dzwony pochodz?ce z przyko?cielnej dzwonnicy. W okresie mi?dzywojennym w centrum wsi znajdowa?a si? pi?kna drewniana cerkiew, jedna z najbardziej okaza?ych na terenie pogórza Strzy?owsko - Dynowskiego i Przemyskiego. W okresie powojennym ?wiatynia ta zosta?a spalona.

Zabytki - Gmina Dydnia
Dydnia.  Oko?o po?owy XIX wieku wzniesiony zosta? klasycystyczny dwór, murowany z ceg?y, wzniesiony na rzucie prostok?ta. W dawnej sieni zachowana jest pó?kolista wn?ka ?cienna, najprawdopodobniej mieszcz?ca niegdy? kominek. W kilku pomieszczeniach znajduj? sie stare parkiety o ozdobnym uk?adzie geometrycznym. Obok dworu usytuowany jest park ze starymi lipami i wi?zami. Przed elewacj? frontow? znajduj? si? stawy, cz??ciowo zaro?ni?te, za? w jego pobli?u oryginalny stary spichlerz. Na miejscu rozebranego w 1783 roku ko?cio?a pw ?w. Micha?a Archanio?a wybudowany zosta? murowany ko?ció? neogotycki, konsekrowany w 1822 roku. Wyposa?enie wn?trza pochodzi z XVIII - XIX wieku. Polichromi? wykona? artysta M. Kami?ski.

Grabówka. Grabówka od samego pocz?tku nale?a?a do parafii rzymskokatolickiej w Grabownicy Starze?skiej, gdzie na pocz?tku obecnego stulecia wybudowano nowy murowany ko?ció?. Natomiast stary, wzniesiony w latach 1624-31 przez Hieronima Nagórskiego, przeniesiono w 1921 r. do Grabówki. U?ytkowany do dnia dzisiejszego ko?ció? jest drewniany, konstrukcji zr?bowej na podmurowaniu, jednonawowy. Na plebanii znajduj? si? trzy ikony, pochodz?ce z miejscowej cerkwi, zapewne z drugiej po?owy XVII w. Zosta?y one przemalowane w 1921 r. przez Izydora W?odzimierza Lisowskiego. Cenne s? tak?e carskie wrota, które zakupione zosta?y przez spo?eczno?? ukrai?sk? i mia?y by? przeznaczone do cerwki w Rozdzielu.

Jab?onka. W?ród parku krajobrazowego, obfituj?cego we wspania?e okazy drzew ( m.in. stare d?by), opadaj?cego tarasami ku pó?nocy, jest zabytkowy dwór. W XIX wieku by? on w?asno?ci? S?oneckich, Jaruntowskich i Krai?skich. Wzniesiony pod koniec XVIII stulecia, zosta? przebudowany po 1914 r. Zwrócony frontem ku po?udniu. W okresie powojennym dwór zosta? zniszczony, a z pi?knego wystroju wn?trz zachowa?y si? jedynie dwa XIX-wieczne kominki: w salonie (kamienny z dwiema konsolkami) i w pomieszczeniu po?udniowo-zachodnim (naro?ny uj?ty pilastrami, d?wigaj?cymi gzyms, nad nim nisza). Nieopodal dworu znajduje si?, pochodz?ca z XIX wieku, figura kamienna w kszta?cie o?miobocznego s?upa z rze?b? Matki Bo?ej Niepokalanie Pocz?tej. Przy drodze g?ównej znajduje si? drewniany ko?ció? pw. Matki Bo?ej Cz?stochowskiej, wybudowany w latach 1936-39. ?wi?tynia ta wzorowana jest na drewanianych obiekatach sakralnych Podhala i reprezentuje "styl narodowy". W o?tarzu g?ównym widoczny jest krucyfiks z prze?omu XIX/XX wieku.

Ko?skie. W roku 1927 , na miejscu poprzedniej spalonej w 1912 r., zbudowano now? drewnian? cerkiew pw. Przemienienia Pa?skiego. W 1947 r., po akcji przesiedle?czej, zamieniona na rzymskokatolicki ko?ció?. O?tarz g?ówny pó?nobarokowy z 1736 r., z kr?conymi kolumnami, o bogatej dekoracji snycerskiej z bujnego akantu - pochodzi z cerkwi w Uluczu. Zachowa? si? dzwon z 1712 r., z napisem ruskim. We wsi godne uwagi s? obiekty ma?ej architektury sakralnej, spo?ród których interesuj?ca jest kaplica z prze?omu XIX/XX wieku. Wewn?trz pó?nobarokowe zwie?czenie o?tarza z XVIII wieku, z obrazem Koronacji Matki Bo?ej. W otoczeniu XVIII-wiecznego parku (z dwoma zaro?ni?tymi stawami) klasyczny dwór wzniesiony z ceg?y i kamienia na prze?omie XVIII/XIX wieku. W ostatnim okresie odrestaurowany. W XIX wieku w?asno?? Korczy?skich i Reitzensteinów. W pó?nocno-zachodniej jego cz??ci piwnice sklepione kolebkowo. Elewacja frontowa z nowszym portykiem wsparta jest na czterech filarach z trójk?tnym przyczó?kiem. Elewacja po?udniowa dziewi?cioosiowa z portykiem wspartym na czterech kolumnach. Okna powi?kszone zosta?y w XIX wieku. Dach nad budynkiem czterospadowy, natomiast nad portykami dachy dwuspadowe. W sk?ad zespo?u dworskiego wchodzi tak?e murowana oficyna, wzniesiona równolegle z dworem. Parterowa, cz??ciowo podpiwniczona. W naro?nikach po?udniowych umiejscowione s? szkarpy. We wsi znajduje si? tak?e dawna kaplica mszalna z roku 1939 pw. Andrzeja Boboli.

Krzemienna. Centrum miejscowo?ci zajmuje dwór, wybudowany na pocz?tku XIX wieku. W?asno?? Bobczy?skich i Dydy?skich. Przy dworze znjaduje si? park i stawy oraz aleja, wysadzana ozdobnymi drzewami. W odleg?o?ci ok. 100 metrów od tego miejsca w roku 1867, na miejscu poprzedniej pochodz?cej z XVII w., wybudowana zosta?a drewniana greckokatolicka cerkiew filialna pw. Wprowadzenia Matki Bo?ej do ?wi?tyni (filia parafii Jab?onica Ruska). W o?tarzu bocznym obraz Pok?onu Trzech Króli z drugiej po?owy XVI w. Warto?? zabytkow? przedstawia tak?e figura przydro?na z II po?owy XIX wieku, ufundowana przez Dydy?skich, z herbem Gozdawa na kolumnie.

Krzywe. Zachowa?a si? dawna greckokatolicka cerkiew filialna pw. Za?ni?cia Matki Bo?ej, zbudowana w 1759 r., przebudowana w latach 1872 i 1971, z zatarciem cech stylowych. Po?o?ona na wzniesieniu, przy szosie, w?ród drzew. Drewniana, dwudzielna. Od 1971 roku ko?ció? filialny pw. Matki Bo?ej ?askawej (parafia Dydnia). Z 1868 r. pochodzi murowana rz?dcówka, niegdy? przynale?na do folwarku Dydy?skich, pó?niej Pohoreckich.

Niebocko. W centrum wsi zachowa? si? usytuowany na wzniesieniu dwór. Zbudowany zosta? pod koniec XIX wieku, z wykorzystaniem osiemnastowiecznych piwnic sklepionych kolebkowo, z lunetami. Na prze?omie XIX i XX wieku (do roku 1945) by? w?asno?ci? Wiktorów i Krai?skich. W otoczeniu dworu znjaduj? si? resztki jednego z najpi?kniejszych w tym regionie parków, za?o?onego w pierwszej po?owie ubieg?ego stulecia. Zachowa? si? starodrzew: wi?z, d?by, lipy. Widoczne s? ?lady alei i tarasów, wschodz?cych w kierunku pó?nocno - wschodnim do stawu, obecnie zaro?ni?tego. Na terenie parku na pocz?tku lat osiemdziesi?tych wzniesiono nowy budynek szko?y podstawowej. W latach 1980-1981 w centrum Niebocka zbudowano murowany ko?ció? parafialny pw. ?wi?tego Jana Kantego. Niebocko znane jest równie? z niezwykle interesuj?cych zabytków drewnianego budownictwa wiejskiego, cz??ciowo przekazanego do Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Obarzym. Zachowa?a si? greckokatolicka cerkiew filialna pw. Przemienienia Pa?skiego, zbudowana w 1828 r. z inicjatywy Tekli z Bogda?skich Pohoreckiej. Drewniana, konstrukcji zr?bowej, na rzucie wyd?u?onego o?mioboku. Wn?trze oszalowano w roku 1970. Pod szalunkiem ?lady polichromii z pierwszej po?owy XIX wieku. Zachowa?y si? drewniane epitafia inskrypcyjne: Tekli z Bogda?skich Pohoreckiej i Ludwika Wysockiego. Przed wojn? mieszka?o tu tylko 40 grekokatolików. W 1970 roku cerkiew zamieniono na rzymskokatolicki ko?ció? filialny pw. Zwiastowania NPM (kopu?? zamieniono wówczas na wie??).

Ulucz. Na góruj?cym nad wsi? wzgórzu D?bnik, otoczona starodrzewem, stoi drewniana cerkiew greckokatolicka pw. Wniebowst?pienia Pa?skiego, najstarsza w Polsce. Wed?ug tradycji wzniesiona w latach 1510 -17, przekszta?cona w drugiej po?owie XVII i w XIX wieku. Wewn?trz polichromia z XVII w., zachowana na po?nocnej ?cianie nawy, ze scenami z ?ycia Chrystusa. Niekompletny ikonostas datowany jest na rok 1682. Jego autorami s? Stefan D?engatowycz i Micha? Wiszecki. Cerkiew w okresie staropolskim wchodzi?a w sk?ad klasztoru bazylianów, najprawdopodobniej równie? drewnianego, otoczonego podwójnym kamiennym murem rozdzielonym fos?. W umocnienia obronne wkomponowane by?y dwie baszty drewniane (od wschodu i zachodu). W klasztorze tym prowadzono szko?? rze?biarzy cerkiewnych wyrabiaj?cych m.in. ikonastasy. Ulucka cerkiew ma konstrukcj? zr?bow?, z podwalin? na kamiennym podmurowaniu, trójdzieln?. Prezbiterium zmakni?te trójbocznie, nakryte pieciopo?aciowym dachem. Wydatny okap dachu babi?ca wsparty od zachodu o?mioma s?upami z mieczami. Wewn?trz polichromia z XVII w., zachowana na pó?nocnej ?cianie nawy, ze scenami z ?ycia Chrystusa. U stóp D?bnika w roku 1925 wybudowano (na miejscu starszej) cerkiew parafialn? greckokatolick? pw. ?w Miko?aja), która zosta?a rozebrana po wojnie. Obok cerkwi zachowana jest murowana kapliczka oraz kilka drewnianych i kamiennych nagrobków z XIX i XX wieku (pozosta?o?ci przycerkiewnego cmentarza).

Witry?ów. Po ludno?ci ruskiej pozosta?a po?o?ona na wzgórzu greckokatolicka cerkiew filialna pw. ?w. Micha?a Archanio?a, zamieniona na rzymskokatolicki ko?ció? filialny pw. NMP Nieustaj?cej Pomocy, przynale?na do parafii Ko?skie. Wzniesiona w 1812 r., przebudowana zosta?a na pocz?tku w. XX (usuni?to kopu??). Drewniana, konstrukcji zr?bowej, na kamiennym podmurowaniu. Dwudzielna, prezbiterium zbli?one do kwadratu. Chór muzyczny wsparty na dwóch s?upach. Zachowa? si? krzy? procesyjny z pocz?tku XIX wieku, malowany dwustronnie, przedstawiaj?cy Chrystusa Ukrzy?owanego i Chrystusa w Grobie. Do niedawna w Witry?owie istnia? dwór. Uleg? cz??ciowemu spaleniu w 1946 roku. Cennym zabytkiem jest piwnica z 1827 roku. Zachowa?y si? resztki parku z alej? kasztanowo - modrzewiow? i paroma starymi d?bami. Godne uwagi s? trzy pi?kne XIX-wieczne kapliczki murowane, z których jedna swym wygl?dem na?laduje dwuwie?ow? fasad? ko?cio?a.

Wydrna. Po prawej stronie szosy stoi murowany dwór, wzniesiony w 1845 r. z inicjatywy Edwarda S?kowskiego. Do chwili obecnej w?asno?? rodziny S?kowskich. Parterowy, ze strychem przebudowanym w 1920 r. na pomieszczenia mieszkalne. Dwutraktowy, pierwotnie z pi?cioma pomieszczeniami i sieni? na osi. Oko?o 1890 r. staraniem Franciszka Ksawerego Goedla dobudowano z ceg?y cz??? zachodni?, z podpiwniczeniem. Elewacja frontowa siedmioosiowa, z gankiem i facjatk? z balkonikiem, wspartym na czterech filarach. Dach w 1920 r. podniesiono, (czterospadowy z lukarnami, kryty dachówk?). We wn?trzach stropy belkowane, natomiast pod?ogi drewniane z desek d?bowych, uk?adanych w kwadraty. Z wyposa?enia godna uwagi jest komoda, roboty kolbuszowskiej XVIII w. oraz dwa obrazy - pejza?e pó?noklasycystyczne, w tym jeden z 1837 r. S? tak?e pochodz?ce ze zburzonego dworu w Witry?owie dwa portrety Fredry i Fredrowej z XVIII w. oraz portret Tekli z Grodzickich S?kowskiej, w stylu biedermeier, zmar?ej w 1855 r.

Zabytki - Gmina Haczów
Buków. Z zabytków zachowa?y si?: kamienna figura przydro?na z 1856 r., w kszta?cie s?upa zwie?czonego latarni? oraz drewniany krzy? przydro?ny z kapliczk? szafkow? ( w niej rze?ba Chrystusa Ukrzy?owanego).

Haczów. Wie? ta s?ynie z uwagi na cenne zabytki historyczne. Stary modrzewiowy gotycki ko?ció? w Haczowie jest najstarszym tego rodzaju zabytkiem w Polsce. Jest on równie? na li?cie UNESCO. Wed?ug Ryszarda Brykowskiego i Mariana Korneckiego zosta? zbudowany ju? u schy?ku XIV stulecia, krótko po utworzeniu tutaj parafii. Orientowany, konstrukcji zr?bowej, z podwalin? na kamiennej podmurówce. Wewn?trz zachowa?a si? polichromia z XV wieku. W ci?gu wieków ?wi?tynia haczowska musia?a ulega? ró?nego rodzaju przeobra?eniom. Okaza?a, co do wysokiego dachu ma?o proporcjonalna, wie?a powsta?a w roku 1624. Tak?e XVII-wieczn? histori? maj? obiegaj?ce budowl? soboty. W nast?pnym stuleciu od strony pó?nocnej dobudowano kaplic?. Pod ko?cio?em w trakcie bada? archeolodzy odkryli pochówki z ko?ca XIV lub pocz?tku XV w. Jest tutaj tak?e s?ynna haczowska "Pieta", rze?ba gotycka powsta?a ok. 1400 r. Obok starego ko?cio?a jest drewniany szpital ubogich, wzniesiony w XIX w. W zdewastowanym starym parku - resztki zespo?u dworskiego, zniszczonego po 1944 r.: oficyna murowana z ko?ca XVIII w. i kaplica z 1820 r. Dwór z XVII w., pó?niej przebudowany i cz??ciowo rozebrany. Na miejscowym cmentarzu s? klasycystyczne nagrobki kamienne podkomorzego Adama Rosnowskiego z roku 1849 ( w kszta?cie obelisku na cokole) i jego ?ony z Urba?skich Rosnowskiej ( zm. 1845 r.), w kszta?cie s?upa dwukondygnacyjnego, zwie?czonego urn?.

Jab?onica Polska. Zachowa?a si? dawna cerkiew greckokatolicka pw. ?w. Kosmy i ?w. Damiana, wzniesiona w 1761 r. Murowana z kamienia, potynkowana. Otoczona murem z kamienia. Obecnie ko?ció? rzymskokatolicki pw. Zwiastowania NMP ( parafia erygowana w 1946 r., wydzielona z parafii Kombornia).

Jasionów. Zbudowany w 1810 roku drewniany ko?ció?, po?o?ony na niewielkim wzniesieniu, zosta? na pocz?tku lat osiemdziesi?tych przeniesiony do Zmiennicy. Obecny ko?ció? parafialny pw. ?w. Katarzyny wzniesiony zosta? w latach 1939-56. Murowany. Urz?dzenie wn?trza cz??ciowo przeniesione z dawnego ko?cio?a. Na uwag? zas?uguje pó?nogotycka chrzcielnica z XV/XVI wieku, kamienna, o?mioboczna - z bogat? dekoracj? heraldyczn?, z?o?on? z 12 herbów. W otoczeniu krajobrzowego parku z pierwszej po?owy XIX wieku, zdewastowanego, z dwoma zaro?ni?tymi stawami stoi murowany z ceg?y dwór, wzniesiony zapewne w pierwszej po?owie XIX wieku. Niegdy? w?asno?? Truskolaskich i Dzieduszyckich. Jest parterowy, podpiwniczony, dwutraktowy, z sieni? na osi. Elewacja frontowa pi?cioosiowa z zadaszeniem wspartym na pi?ciu kolumnach. Na pó?noc od Dworu usytuowany jest spichlerz folwarczny z pierwszej po?owy XIX wieku.

Malinówka. W Malinówce parafia pw. Naj?wi?tszego Serca Pana Jezusa erygowana by?a w 1936 r. ( wydzielona z parafii Kombornia). Usytuowany przy szosie ko?ció? murowany po?wi?cono w 1934 r. We wsi s? liczne zachowane przyk?ady ma?ej architektury sakralnej, m.in. kapliczki i krzy?e przydro?ne z XIX wieku.

Trze?niów. Zabytkiem tej miejscowo?ci jest ko?ció? murowany, zbudowany w latach 1879-1898, wed?ug projektu architekta Jana Sas-Zubrzyckiego. Jak pisze Marian Kornecki, jest to " mieszanina neoromanizmu z neogotykiem". ?wi?tynia ta odznacza si? solidnym materia?em budowlanym.

Wzdów. Bardzo interesuj?cym zabytkiem we Wzdowie jest wzniesiony ok. 1794 r. pa?ac. W latach osiemdziesi?tych ubieg?ego stulecia gruntownie rozbudowany i przekszta?cony wed?ug projektu ówczesnego w?a?ciciela Adama Ostaszewskiego, cz?owieka niezwykle utalentowanego. W pa?acu tym mie?ci si? obecnie Ma?opolski Uniwersytet Ludowy, który jest niepubliczn? placówk? o?wiaty dla doros?ych. Kszta?ci animatorów kultury w dziedzinie r?kodzie?a artystycznego.


6. Przyroda, Rezerwaty, Obszary Chronionego Krajobrazu
Rezerwat "Cisy w Malinówce" - to rezerwat przyrody ustanowiony w 1958 roku w pa?mie górskim, oddzielaj?cym dolin? rzeki Wis?ok od doliny Stobnicy. Na powierzchni ok. 4 hektarów we wsi Malinówka ro?nie 1 065 cisów. Cisy z Malinówki obficie kwitn? i owocuj?. Na obszarze jest kilka okaza?ych d?bów. Jest to jedno z najwi?kszych skupisk cisa w Polsce. Drugi rererwat to "Kretówki" , po?o?ony w?ród lasów na pó?noc od miejscowo?ci Jab?onica Polska. Zosta? utworzony w 1959 roku. Na obszarze lasu mieszanego o powierzchni 96 hektarów wyst?uje ok. 400 sztuk cisów. Niektóre z nich licz? do 16 metrów wysoko?ci i do 250 lat. W formach pojedy?czych wyst?puj? pomniki przyrody np. pojedy?cze drzewa. Do nich nale?y zaliczy? d?by jesiony, lipy. Z chronioych ro?lin ?yj? tu wawrzynek wilcze ?yko, bluszcz pospolity, wid?ak jab?ocowaty. Osobliwo?ci? jest wyst?powanie sa?atnicy le?nej, gatunku chronionego dla flory wschodniokarpackiej.

Parki krajobrazowe Czarnorzecko- Strzy?owski Park Krajobrazowy utworzono w celu zachowania odmiennych walorów krajobrazowych, jakie stanowi? najpi?kniejsze fragmenty Pogórza Strzy?owskiego i Pogórza Dynowskiego. Zajmuje tereny przygraniczne województwa podkarpackiego. Po?udniowy zasi?g cz??ci województwa ogranicza p?tla Domaradz- Wola Komborska- Odrzyko?- Bratkówka - Wojaszówka. Obejmuje ona cenne ekosysytemy i malowniczy ci?g wychodni skalnych (z rezerwatem "Prz?dki"). Stopie? zagro?enia ?rodowiska przyrodniczego jest tu stosunkowo niski. Trzy szlaki turystyczne udost?pniaj? najciekawsze fragmenty tego obszaru. Do cennych zabytków kultury materialnej nale??: cmentarzysko kulturowe , grodzisko, ruiny zamku, zespo?y podworskie i obiekty sakralne. Otulin? parku na terenie województwa stanowi Czarnorzecki Obszar Chronionego Krajobrazu.
Obszary chronionego krajobrazu
Czarnorzecki Obszar Chronionego Krajobrazu. Jego zasi?g wyznacza granica - linia mi?dzy Przyby?ówk? a Domaradzem, za? z pozosta?ych stron- elipsa ??cz?ca miejscowo?ci (g?ównie drogami): Przyby?ówka- Turaszówka- Odrzyko?- Korczyna- Kombornia- Haczów- Jasionów- Wola Orzechowska- Jasienica- Domaradz. W tym obr?bie chronione s? fragmenty ro?linno?ci Pogórza Dynowskiego i po?udniowego skraju Pogórza Strzy?owskiego. Dobrze zachowane lasy zajmuj? wy?sze partie terenu. Ochronie rezerwatowej podlega dwa stanowiska cisa pospolitego ("Kretówki" i "Cisy w Malinówce"). Warto?ci krajobrazowe i przyrodnicze Obszaru Czarnorzeckiego uzupe?niaj? liczne zabytki kultury materialnej, a zw?aszcza: osady kultury ?u?yckiej z pocz?tków epoki ?elaza na stoku "Prz?dek", resztki ?redniowiecznego zamku "Kamieniec", obiekty skalne (Haczów, ??czki Jagiello?skie) i podworskie (Bratkówka, Haczów, Zmiennica, ??ki Strzy?owskie).

Przyroda - Gmina Brzozów
Brzozów. W centrum miasta, od strony wyjazdu w kierunku Zmiennicy, po?o?ony jest niewielki park miejski, rozplanowany na rzucie kwadratu. Drogi promieni?cie rozchodz? si? do naro?y parku i s? zbie?ne w jednym centralnym punkcie. Park z trzech stron otoczony jest ulicami. Starodrzew pochodzi z I po?owy XX w. Wyst?puj? w nim g?ównie: modrzew europejski, topola czarna, du?e skupienie d?bu szypu?kowego, lipy szerokolistnej i drobnolistnej, a przede wszystkim klonu zwyczajnego i klonu jaworu. Nadto ro?nie tu robinia akacjowa, ?wierk pospolity, brzoza brodawkowata, klon jesionolistny, kasztanowiec g?adki, ?ywotnik zachodni, czeremcha ptasia, grab pospolity. Ogród, przy dawnym pa?acu biskupim, wed?ug planu katastralnego pochodzi z po?owy XIX w. By?y to jedne ze znakomitszych ogrodów w Polsce. Pa?ac zburzony zosta? pod koniec XIX w. W po?owie XX w. znikn?? ?lad po rezydencji biskupów przemyskich. Wyci?to wówczas setki starych i pomnikowych lip i wiele drzew obcego pochodzenia oraz zasypano stawy.

Zmiennica. Ze starego uk?adu historycznego pozosta? na du?ych powierzchniach starodrzew lipowo - d?bowy. W zbiorowiskach ro?linnych, zw?aszcza na ich obrze?ach, jak równie? nad stawem i kana?em wodnym wyst?puj? zwarte nasadzenia z lipy szerokolistnej i drobnolistnej. Za ko?cio?em, w górnej cz??ci, stanowi? one zwart? kulis? lipow? na odcinku 250 m. W dendroflorze przewa?aj? jednorodne gaje z brzozy brodawkowatej, d?bu szypu?kowego, lipy szerokolistnej i drobnolistnej oraz klonu zwyczajnego. Wyst?puje on stosunkowo licznie zw?aszcza nad kana?em wodnym, nad którym rosn? tak?e jesiony wynios?e formy zwis?ej. Zachowa?a si? altana drzewiasta z czterema lipami. Do?? liczny jest modrzew europejski, zw?aszcza w nowych nasadzeniach, sosna wejmutka i sosna pospolita. W runie ro?lin zielonych na du?ych powierzchniach notuje si? ?nie?yc? wiosenn?. Polany pokryte s? na du?ych powierzchniach przez rdest sachali?ski.

Stara Wie?. W miejscu kultu cudownego obrazu Pani Starowiejskiej, w ko?ciele pod wezwaniem NMP w Starej Wsi, znajduj? si? niewielkie ogrody w obr?bie zamkni?tego murem dziedzi?ca i ogrody u?ytkowe. Obrze?a sadu zarówno wzd?u? muru, jak te? na terenach nieos?oni?tych, otoczone s? szpalerem ?ylistkowym oraz z jod?y korea?skiej i ?wierka syberyjskiego. Ro?nie tak?e kilka metasekwoi, wysadzonych pod koniec lat 80. W obr?bie ogrodu jest wiele krzewów i drzew obcego pochodzenia, ?wierki k?uj?ce, jod?y kalifornijskie, ?ywotniki w ró?nych odmianach, cyprysiki, a przede wszystkim ja?owce. Z drzew krajowych, obok lip, znaczne rozmiary osi?gn??y jesiony wynios?e. Na dziedzi?cu przed ko?cio?em dominuj? wysokie lipy drobnolistne i szerokolistne w alejach, rozplanowane na rzucie kwadratu.

Przysietnica. Niewielkie ogrody le?ne po?o?one w uroczysku Baniska rozplanowane s? przy drewnianym pa?acu biskupów przemyskich. Niewielkie skupienia lub pojedyncze drzewa i krzewy obcego pochodzenia usytuowane s? w najbli?szym otoczeniu pa?acu, a zw?aszcza przed jego frontonem oraz przy figurze Matki Boskiej. Ro?nie tu cyprysik groszkowy, cis pospolity, daglezja zielona, ja?owiec sawina i ja?owiec chi?ski. W dolnej cz??ci ogrodu wyst?puje skupienie sosny pospolitej, a przy drodze dojazdowej, na obrze?u lasu zachowane s? rz?dowe nasadzenia z buka pospolitego i d?bu szypu?kowego.

Humniska. Osiemnastowieczne ogrody rozplanowane zosta?y na rzucie zbli?onym do kwadratu. Obok murowanej z kamienia piwnicy, po?o?onej w centralnej cz??ci ogrodu, jest du?a polana z grup? sosny czarnej i modrzewia europejskiego. Polana otoczona jest zwart? kulis? krajowych drzew li?ciastych. Z drzew dominuje wysokie skupienie lipy i d?bu, zw?aszcza rz?dowe ich skupienie nad potokiem oraz w pobli?u dworu i w alei dojazdowej, a tak?e altanie drzewiastej. Z drzew pomnikowych ro?nie tu okaza?y dwupniowy d?b szypu?kowy, nadto w du?ym skupieniu klon polny i zwyczajny, jesion wynios?y, brzoza brodawkowata, czere?nia ptasia.

Przyroda - Gmina Jasienica Rosielna
Jasienica Rosielna. Odnajdujemy tu du?e, dobrze zachowane ogrody krajobrazowe, rozplanowane w dolinie potoku. Centralna cz??? ogrodów wraz z rozleg?ym parterem wodnym zajmuje ca?? szeroko?? doliny. Na osi bocznej, tj. wzd?u? potoku i pod wysokimi skarpami liczne meandry wraz ze starodrzewem stanowi? malownicze i naturalne uroczysko. Nad ca?ym za?o?eniem góruje wysoka, zalesiona skarpa nad potokiem oraz niecka i koryto potoku z licznymi starymi olchami czarnymi. G?ówne zbiorowiska ro?linne o charakterze pó?naturalnym skupione s? na dolnym tarasie, na obrze?u stawu na groblach i nad potokiem. W otoczeniu górnego folwarku zachowa?y si? resztki d?browy, g?ównie za? na jego obrze?u. W obr?bie naturalnych skupie? d?bu i lipy rosn? drzewa obcego pochodzenia, w tym jedna okaza?a, o bardzo niskim pniu sosna wejmutka, choina kanadyjska, ?ywotnik zachodni, d?b czerwony, iglicznia trójciemiowa. W cz??ci tej na du?ych powierzchniach rosn? w g?stych, rz?dowych skupieniach topole berli?skie, zacieniaj?ce wiele drzew obcego pochodzenia. Ro?nie tu równie? brzoza brodawkowata, grab pospolity, liczne stare wierzby oraz jesiony wynios?e. W dolinie potoku przewa?a olcha czarna. Ro?nie tu jeszcze oko?o 700 drzew, w tym 120 d?bów szypu?kowych, 120 lip szerokolistnych i drobnolistnych oraz 50 jesionów wynios?ych.

Przyroda - Gmina Haczów
Haczów. W parku dworskim ze starodrzewia ocala?y pozosta?o?ci naturalnych zbiorowisk z wi?zem górskim, klonem polnym, klonem i jaworem i klonem zwyczajnym. Dominuj?cym gatunkiem w zbiorowiskach parkowych jest grab pospolity, lipa drobnolistna i szerokolistna, d?b szypu?kowy i wi?z górski. Notuje si? tak?e du?e skupienie derenia jadalnego. Ro?nie tu równie? kasztanowiec bia?y i g?adki, brzoza brodawkowata, topola balsamiczna, klon jesionolistny, modrzew polski, ?wierk pospolity, klon jawor - odmiana purpurowa, jesion - zwyczajna forma zwis?a, sosna pospolita, sosna górska-kosodrzewina. Sosna wejmutka i czarna zosta?y wyci?te. Wed?ug Senety jest tu ponadto sosna korkowa. W warstwie krzewów wyst?puje bez czarny, czeremcha, dere? bia?y, g?óg jednoszyjkowy, trzmielina pospolita, suchodrzew zwyczajny. Centraln? cz??? ogrodu za oran?eri? zajmuj? rz?dowe nasadzenia z jesionu i klonu zwyczajnego.

Trze?niów. Znajduj? si? tu niewielkie ogrody, w górnej cz??ci do ogrodu przylega du?y o?rodek gospodarczy, a od elewacji ogrodowej spalonego dworu - szosa, biegn?ca wzd?u? jego osi. Ze starodrzewia wyst?puje pomnikowy d?b szypu?kowy i najwi?kszy w dawnym woj. kro?nie?skiem platan klonolistny oraz niewielka liczba drzew na folwarku, na granicy lasu i przy stawie. Ro?nie tu licznie jesion wynios?y, w tym trzy du?e drzewa formy zwis?ej, brzoza brodawkowata, grab pospolity, czere?nia ptasia, sosna pospolita, sosna czarna i wejmutka, sosna rumelijska, lipa szerokolistna i drobnolistna, modrzew europejski, wi?z górski, kasztanowiec bia?y, klon jawor, klon polny i zwyczajny, ?wierk pospolity, ?wierk k?uj?cy i bluszcz pospolity. Je?eli pomin?? starodrzew na folwarku, to w?a?ciwe ogrody sk?adaj? si? jakby z dwóch cz??ci. Pierwsza po?o?ona jest w najbli?szym otoczeniu dworu i zadziwia starymi pomnikowymi drzewami. Druga cz??? ogrodu to jakby naturalny le?ny gaj bukowo - grabowy z domieszk? lipy i kilku pomnikowych d?bów szypu?kowych, czere?ni ptasiej oraz do?? m?odych nasadze? z sosny pospolitej i modrzewia europejskiego. Park le?ny po?o?ony jest na stoku stromego garbu ju? za dolin? oraz za najwi?kszym, ?rednim i górnym stawem. One w?a?nie góruj? nad okolic? oraz dolnymi ogrodami. W runie masowo wyst?puje sa?atnica le?na, parzyd?o, lilia z?otog?ów i bluszcz pospolity.

Jasionów. Ogrody rozplanowane zosta?y na sk?onie wierzchowiny i po?ród pól ornych. Starodrzew jest wyra?nie dominuj?cym elementem w bezle?nym krajobrazie wsi. W rozplanowaniu ogrodów wyró?ni? mo?na dwie fazy. Na folwarku w otoczeniu starego parterowego dworu oraz drewnianego spichlerza zachowane s? z I po?owy XIX w. naturalnego pochodzenia zbiorowiska ro?linne z pomnikowymi drzewami: topoli bia?ej, jesionu wynios?ego i lipy szerokolistnej. W otoczeniu pa?acu, pochodz?cego z pocz?tku XX w. jest za?o?enie ogrodu, rozplanowane na rzucie kwadratu. Sie? g?ównych dróg dojazdowych wraz z podjazdem do dworu przetrwa?a bez zmian. Drogi wewn?trzne zachowane s? tylko cz??ciowo. Czytelne s? dwa stawy, dzi? ju? cz??ciowo zaro?ni?te, warzywniki, sad owocowy. Z krajowych drzew lipa szerokolistna i drobnolistna zajmuje oko?o 30% sk?adu gatunkowego. Licznie wyst?puj?: jesion wynios?y, topola bia?a i osika, grab pospolity, klon paklon, d?b szypu?kowy, ?wierk pospolity, klon zwyczajny i jawor, robinia akacjowa, brzoza brodawkowata, modrzew europejski, sosna zwyczajna, jesion wynios?y odmiana zwis?a, wi?z górski. Rosn? te? okaza?e: buk pospolity odmiany purpurowej i d?b czerwony, sosna wejmutka, iglicznia trójciemiowa, daglezja zielona, sosna czarna, choina kanadyjska, ja?owiec sawina, kasztanowiec bia?y i g?adki.

Wzdów. Jeden z najwi?kszych krajobrazowych ogrodów z prze?omu XIX i XX w. O ?wietno?ci ogrodów ?wiadcz? nie tylko rozleg?e naturalne zbiorowiska le?no-parkowe, szerokie i d?ugie aleje d?bowe z g?ówn? drog? dojazdow? wysadzon? d?bami, zwarte kulisy zewn?trzne, ale tak?e zachowany pa?ac Ostaszewskich. Ostatni? faz? budowy ogrodów datowa? mo?na na drug? po?ow? XIX w. W fazie tej dominuje uk?ad wielopromienisty i asymetryczny, aczkolwiek w najbli?szym otoczeniu pa?acu od elewacji ogrodowej wyst?puje uk?ad symetryczny pi?ciopromienisty. W otoczeniu kopca wyra?nie przewa?a uk?ad gwie?dzi?cie symetryczny. Przy g?ównej drodze - alei obsadzanej starymi d?bami - czytelne s? osie widokowe bliskiego zasi?gu. Ma?o jest w nich drzew obcego pochodzenia. Zadziwiaj? one jednak perspektyw? rozplanowania, zwartymi kulisami zewn?trznymi, widocznymi ju? z daleka, starymi d?bami szypu?kowymi w ?ródpolnej alei dojazdowej, rzadko spotykanymi w ogrodach w tej cz??ci kraju oraz zwartymi nasadzeniami sosny pospolitej. W jego otoczeniu zachowane s? pó?naturalne zbiorowiska le?ne z grabem, bukiem i brzoz?, a przede wszystkim klonem polnym i zwyczajnym oraz jesionem wynios?ym na obrze?u. W ogrodach u?ytkowych zachowany jest niewielki drewniany pawilon. Oran?eria pa?acowa zamieniona zosta?a na kuchni? i jadalni?. W sk?adzie florystycznym wyst?puje czere?nia ptasia, buk pospolity, modrzew europejski, robinia akacjowa w tym odmiana ró?owa, brzoza brodawkowata, wi?z górski, brzoza czarna, klon paklon, w tym jedno pi?ciopniowe drzewo. Jest wiele interesuj?cych buków, w tym buk purpurowy odm. purpurowej. Ponadto ro?nie tu d?b b?otny, platan klonolistny, d?b czerwony, ?ywotnik zachodni, ?ywotnik olbrzymi, ?wierk k?uj?cy, daglezja zielona, ja?owiec chi?ski, ja?owiec sabi?ski, kasztanowiec g?adki i ?ó?ty, korkowiec amurski, cypry?nik groszkowy, sosna czarna, sosna wejmutka, sosna rumelijska. Ro?nie kilka krzewów derenia jadalnego. Licznie wyst?puje tu lipa szerokolistna, zw?aszcza na dolnym tarasie oraz w otoczeniu drugiego kopca, przy ogrodach warzywnych. Jest równie? ?adny okaz lipy Moitkego oraz jesionu pensylwa?skiego.

Przyroda - Gmina Nozdrzec
Nozdrzec. Na górnym tarasie, cz??ciowo w obr?bie bastionowych fortyfikacji obronnych z XVII/ XVIII stulecia, obmurowanych tarasów, platformy ziemnej oraz d?ugiej nadsa?skiej skarpy, rozplanowane by?y du?e ogrody krajobrazowe. Ogród w granicach historycznych podzielony jest na kilka dzia?ek. Dzi? ogrody ocala?y tylko przed elewacj? frontow? dworu.Drzewostan zosta? w 70% zniszczony. Wspó?cze?nie dominuj?cym elementem uk?adu przestrzennego jest pa?ac usytuowany na skarpie. Z dawnego drzewostanu ocala? mi?orz?b dwuklapowy.

Izdebki. Niewielkie powierzchniowo ogrody rozplanowano na trzech zró?nicowanych tarasach. Na ?rednim tarasie po?o?one s? g?ówne masywy drzew i dwór. Dolny taras obejmuje niewielki staw wraz z ??k? i groblami, w otoczeniu zakola potoku. W pobli?u g?ównej drogi dojazdowej zachowane s? nasadzenia z kasztanowca bia?ego. Starodrzew pochodzi zapewne z drugiej po?owy XIX w. W sk?adzie florystycznym przewa?aj? lipa szerokolistna i drobnolistna o obwodzie powy?ej 200 cm, grab pospolity, du?y szpaler grabowy. Nadto d?b szypu?kowy, w tym pozosta?o?ci naturalnej d?browy z wieloma pomnikowymi drzewami. Starodrzew posiada zwarte pi?tro drzew w warstwie górnej oraz bogate runo typowe dla pó?naturalnych lasów li?ciastych. Z gatunków krajowych wyst?puj?: brzoza brodawkowata, paklon, czere?nia ptasia, ?wierk pospolity, a z obcych - sosna wejmutka i kasztanowiec bia?y. W kwaterach drzew owocowych zachowane s? stare wysokopienne jab?onie o obwodzie 230- 250 cm.

Siedliska. Z dawnych ogrodów ro?nie jeszcze kilka lip szerokolistnych. Ze starej zabudowy folwarku nic ju? nie pozosta?o. Na miejscu dawniejszego folwarku i ogrodu ca?kowicie zniszczonego po 1944 r. wznosi si? nowy rolniczy o?rodek gospodarczy.

Przyroda - Gmina Domaradz
Golcowa. Ogrody po?o?one s? na rozstaju dróg przy g?ównym trakcie do Domaradza. Dzi? ju? zniszczone, tylko na granicy notuje si? stare lipy. Zachowane s? i dobrze widoczne granice za?o?enia. Centraln? jego cz??? zamieniono na plac tartaczny. Na obrze?u, na dolnym tarasie, przy starym drewnianym spichlerzu, pozosta?o niewielkie skupienie starodrzewia.

Przyroda - Gmina Dydnia
Dydnia. Ogrody krajobrazowe rozplanowane zosta?y zapewne w XVIII stuleciu. Usytuowane s? nad potokiem Dydy?skim, na ?redniej i górnej terasie doliny oraz wysokich skarpach zbocza.Ogrody wkomponowane s? jakby w naturalny krajobraz le?ny. Las zachowany jest jeszcze na du?ych powierzchniach w formie naturalnego gr?du z udzia?em: d?bu, grabu, jesionu oraz buka i olszyny szarej. W parku ro?nie wiele pojedynczych starych jesionów, d?bów szypu?kowych i topól czarnych. Ogrody w Dydni, poprzez znaczne zró?nicowanie i rze?b? terenu, po?o?one s? w jednym z najciekawszych miejsc w kraju. Ogromne wra?enie wywo?uje stroma i d?uga skarpa, pokryta lasem gradowym i du?a polana le??ca u jej stóp z meandrami potoku.

Jab?onka. G?ówne cz??ci osiemnastowiecznego ogrodu tarasami opadaj? ku pomocy. Z nich za? otwieraj? si? szerokie osie widokowe w kierunku potoku oraz na przeciwleg?e wzniesienia. W starodrzewie, w obr?bie naturalnego pochodzenia grup drzew, widoczne s? pó?niejsze nawarstwienia komponowanych nasadze?. Ogrody w Jab?once, nale?? do ciekawszych rozplanowa? na Podkarpaciu. Atrakcyjno?? rozplanowa? podkre?la eksponowane stanowisko dworu i ogrodu usytuowanego na skarpie, jak równie? szerokie osie widokowe. Pierwotnie w dolinie potoku, tj. na osi widokowej od dworu rozplanowane by?y stawy gospodarcze i parter wodny. W sk?adzie florystycznym zanotowano ponad 60 gatunków ro?lin drzewiastych oraz krzewów. Z gatunków obcych wyst?puje tu: magnolia po?rednia, sosna wejmutka i sosna rumelijska, okaza?e ?ywotniki, ?wierk k?uj?cy, platan klonolistny, liczne d?by b?otne i daglezja zielona. Z drzew krajowych okaza?a limba i cis pospolity. Najokazalsze drzewa, jak liczne d?by b?otne, stare ?ywotniki, sosna limba i d?by czerwone rosn? wzd?u? g?ównej drogi i podjazdu pod dwór. Najpowa?niejsze zniekszta?cenia to wyst?powanie na du?ej powierzchni samosiewów, gospodarcze u?ytkowanie, a tak?e rz?dowe nasadzenia w centralnej cz??ci.

Ko?skie. Rozplanowanie ogrodowe mie?ci si? na niewielkiej powierzchni, w wid?ach dwóch potoków, otoczonych wysokimi skarpami. Na stromych zboczach zachowana jest naturalna ro?linno?? lasu gradowego z dominacj? d?bu szypu?kowego, lipy szerokolistnej oraz z jaworu klonu polnego. Dwa pe?nowodne stawy, dwa potoki i skarpy le?ne nadaj? szczególny wygl?d uk?adowi przestrzennemu. Od frontonu dworu czytelny jest jeszcze gazon wraz z podjazdem oraz grobla paradna, jako g?ówna droga dojazdowa. Dwór jest rozplanowany na rzucie regularnego prostok?ta. Z dawniejszych uk?adów historycznych pozosta? fragment starej alei grabowej i lipowej, zamkni?ty po obu stronach wspomnian? wy?ej d?brow?. Zanotowano w niej jeszcze 96 d?bów szypu?kowych o obwodzie 250- 510 cm. Ponadto wyst?puj? tu lipy szerokolistne, graby pospolite, klon paklon, klon zwyczajny i klon jawor. Elementem wyró?niaj?cym za?o?enie jest naturalny gaj d?bowo - lipowy, a przede wszystkim pasmo parterowe, oparte na osi dwóch potoków i zamkni?te w najszerszym ich rozwidleniu, tj. przed gazonem od strony g?ównej drogi dojazdowej.

Niebocko. Ogrody rozplanowane zosta?y zapewne na prze?omie XVIII/XIX w., przebudowano je w pierwszej po?owie XIX stulecia, posiadaj? zró?nicowany wiekowo starodrzew. W sk?adzie florystycznym przewa?aj? du?e skupienia naturalnej d?browy. Obok d?bu szypu?kowego dominuj?cym gatunkiem jest modrzew europejski, zw?aszcza w nowych nasadzeniach oraz lipa szerokolistna i drobnolistna. Znaczny jest udzia? jesionu wynios?ego, topoli czarnej, klonu polnego, klonu jaworu i zwyczajnego, robinii akacjowej, czere?ni ptasiej, jod?y pospolitej, wi?zu górskiego, a z gatunków obcych sosny wejmutki i sosny rumelijskiej. Szczególnie interesuj?cy jest stary modrzew pomi?dzy skarp? a dworem, podobnie jak przy samym podje?dzie do dworu sosny wejmutki, a za now? szko?? skupienie sosny czarnej.

Grabówka. Za ko?cio?em i now? plebani? na niewielkim sk?onie, wyst?puj? pozosta?o?ci niewielkiego ogrodu krajobrazowego, rozplanowanego na rzucie regularnego prostok?ta. Tylko na obrze?u i w niewielkim skupieniu centralnie usytuowanym na osi g?ównej jest jeszcze kilka starych drzew d?bu szypu?kowego, jesionu wynios?ego i wi?zu górskiego, nadto kilka samotnie rosn?cych lip drobnolistnych i szerokolistnych.

Wydrna. Ogrody rozplanowane s? na rzucie regularnego prostok?ta. Rozci?gaj? si? na stoku lekko opadaj?cym ku potokowi. G?ówny wyjazd prowadzi od drogi wiejskiej przez pi?kn? drewnian? bram?. Biegnie on do niewielkiego podjazdu przy dworze, otaczaj?cego dobrze utrzymany klomb kwietny. W sk?adzie florystycznym przewa?aj? gatunki krajowe li?ciaste, g?ównie lipa drobnolistna, klon polny, grab pospolity, jesion wynios?y. Przy bramie g?ównej ro?nie pomnikowa lipa. Nadal dominuje w ogrodzie dwór i stara aleja grabowa na wa?ach. Warto te? obejrze? na przedwio?niu ?any zawilca gajowego.

Temeszów. Na osi bocznej dworu istniej? pozosta?o?ci ogrodu krajobrazowego. G?ówne osie widokowe otwarte s? na okoliczne zalesione wzgórza i rzek? San. Interesuj?cym rozwi?zaniem jest staw z wysp?, który w pó?niejszym okresie, poprzez po??czenie przez grobl?, spe?nia? zarazem funkcj? gazonu i podjazdu do dworu. Ze starodrzewu wyst?puje jesion wynios?y, d?b szypu?kowy i lipa drobnolistna i szerokolistna, klon jawor i paklon oraz grab pospolity. Interesuj?ce jest wyst?powanie w kwaterach drzew owocowych, pojedynczych starych jab?oni oraz ?wierków na obrze?u kwater. W starym sadzie jab?oniowym, otoczonym kulis? z jesionu wynios?ego, czeremchy pospolitej, klonu polnego i ?wierka pospolitego, dawny "duch ogrodu" jakby si? zatrzyma?.

Krzemienna. Niewielkie ogrody krajobrazowe pochodz? z jednolitego, pierwotnego uk?adu przestrzennego. Starodrzew jest g?ównie z XIX i XX w. Na osi wjazdu zachowany jest parter wodny, z dwoma pe?nowodnymi stawami oraz groble paradne. Drogi wewn?trzne s? nieczytelne. W starodrzewiu dominuje lipa szerokolistna i drobnolistna, d?b szypu?kowy, jesion wynios?y, klon polny i zwyczajny, brzoza brodawkowata. Nadto ro?nie tu modrzew europejski, ?wierk pospolity.

Niewistka. Istniej? tu pozosta?o?ci ogrodów z resztkami pole?nymi d?browy o zniszczonym uk?adzie historycznym, z wyj?tkiem cz??ci granic i starodrzewia. Charakterystycznym rysem rozplanowania jest usytuowanie ogrodu na kraw?dzi stoku, przylegaj?cej bezpo?rednio do doliny Sanu. Na skarpach rosn? pomnikowe lipy szerokolistne i d?by szypu?kowe. Ogrody zosta?y cz??ciowo zniszczone. Na skraju lasu, nad jarem i w?wozem górnym ro?nie 19 drzew lipy szerokolistnej i d?bu szypu?kowego o obwodzie 300 do 400 cm.


7. Agroturystyka, Noclegi
Zapraszamy do odwiedzenia naszego powiatu, gdzie pi?kno natury przeplata si? z bogat? histori?, tradycja jest ci?gle ?ywa, a ludzie gospodarni. Dlatego proponujemy Pa?stwu skorzystanie z us?ug gospodarstw agroturystycznych. Poni?ej przedstawiamy bli?ej ich oferty. Powiat brzozowski jest miejscem szczególnym. Przecinaj? go drogi prowadz?ce w kierunku przej?? granicznych z Ukrain? i S?owacj?, a tak?e trasy wiod?ce w Bieszczady, Beskid Niski i Pogórze Przemyskie. W wielu miejscowo?ciach znajduj? si? cenne pami?tki dawniejszych i bli?szych, nierzadko burzliwych, dziejów regionu. Nasz? dum? s? ?wiatowej klasy zabytki – drewniane ko?cio?y w Bliznem i Haczowie, najstarsza w kraju drewniana cerkiew w Uluczu, kolegiata w Brzozowie oraz bazylika w Starej Wsi. Stanowi? one ozdob? malowniczych krajobrazów i czystej przyrody, która jest prawdziwym bogactwem powiatu. Liczne pasma wzgórz (dochodz?cych do 500 m n.p.m.) przedzielaj? doliny rzek i potoków. Znakomite miejsca do wypoczynku znajduj? si? nad Sanem, przez który mo?na si? przeprawi? promem lub wisz?cymi k?adkami. W Bliznem powsta? sztuczny zalew. Przyroda umo?liwia ró?norodne formy rekreacji. Mo?na poznawa? urocze zak?tki powiatu przemierzaj?c go pieszo, rowerem, samochodem, motocyklem, a nawet konno lub kajakiem. Co? dla siebie znajd? tu zarówno pasjonaci przyrody i historii, w?dkarze, my?liwi, grzybiarze, jak te? wszyscy, którzy pragn? sp?dzi? wolny czas w ciszy i spokoju. Wierz?, ?e pobyt w naszej ma?ej ojczy?nie dostarczy wielu niezapomnianych prze?y?. Jednocze?nie mam nadziej?, ?e zechc? Pa?stwo ponownie nas odwiedzi?, a w przysz?o?ci by? mo?e na trwa?e zwi?za? si? z przyjazn? ziemi? brzozowsk?.


8. Noclegi, Agroturystyka, Hotele
OFERTA AGROTURYSTYCZNA
Zapraszamy do odwiedzenia naszego powiatu, gdzie pi?kno natury przeplata si? z bogat? histori?, tradycja jest ci?gle ?ywa, a ludzie gospodarni. Dlatego proponujemy Pa?stwu skorzystanie z us?ug gospodarstw agroturystycznych. Poni?ej przedstawiamy bli?ej ich oferty. Powiat brzozowski jest miejscem szczególnym. Przecinaj? go drogi prowadz?ce w kierunku przej?? granicznych z Ukrain? i S?owacj?, a tak?e trasy wiod?ce w Bieszczady, Beskid Niski i Pogórze Przemyskie. W wielu miejscowo?ciach znajduj? si? cenne pami?tki dawniejszych i bli?szych, nierzadko burzliwych, dziejów regionu. Nasz? dum? s? ?wiatowej klasy zabytki – drewniane ko?cio?y w Bliznem i Haczowie, najstarsza w kraju drewniana cerkiew w Uluczu, kolegiata w Brzozowie oraz bazylika w Starej Wsi. Stanowi? one ozdob? malowniczych krajobrazów i czystej przyrody, która jest prawdziwym bogactwem powiatu. Liczne pasma wzgórz (dochodz?cych do 500 m n.p.m.) przedzielaj? doliny rzek i potoków. Znakomite miejsca do wypoczynku znajduj? si? nad Sanem, przez który mo?na si? przeprawi? promem lub wisz?cymi k?adkami. W Bliznem powsta? sztuczny zalew. Przyroda umo?liwia ró?norodne formy rekreacji. Mo?na poznawa? urocze zak?tki powiatu przemierzaj?c go pieszo, rowerem, samochodem, motocyklem, a nawet konno lub kajakiem. Co? dla siebie znajd? tu zarówno pasjonaci przyrody i historii, w?dkarze, my?liwi, grzybiarze, jak te? wszyscy, którzy pragn? sp?dzi? wolny czas w ciszy i spokoju. Wierz?, ?e pobyt w naszej ma?ej ojczy?nie dostarczy wielu niezapomnianych prze?y?. Jednocze?nie mam nadziej?, ?e zechc? Pa?stwo ponownie nas odwiedzi?, a w przysz?o?ci by? mo?e na trwa?e zwi?za? si? z przyjazn? ziemi? brzozowsk?.

Gmina Dydnia
El?bieta i Robert Poca?u?
Dydnia 9 a
Tel: (13) 4303087
3 pokoje 3 os. – wy?ywienie

Wanda Stadnik
Niewistka 17 a
Tel: 0600053152
3 pokoje 2 os., wy?ywienie

Zofia Pelczar
Grabówka 46
Tel: (13) 4308087
Pokoje 1 i 2 os., 5 miejsc, wy?ywienie

Gmina Nozdrzec
Joanna i Henryk Kulon
Siedliska 91
Tel: (13) 4398043
Pokoje 1, 2, 6 os. - wy?ywienie
 
Maria i Feliks Hadam
Huta Por?by 37
Tel: 0503326405
Pokoje 3 osobowe - wy?ywienie

Grzegorz Toczek
Nozdrzec 35
Tel: (13) 4398177
5 pokoi, 8 miejsc – wy?ywienie

Janusz Gazdowicz, Bogus?awa Szpiech
Nozdrzec 43
Tel: (13) 4398052
Pokoje 2, 3 i 4 os., 13 miejsc

Kazimiera i Jan Szpiech
H?udno 237
Tel: (13) 4398281, 4398712

Ma?gorzata i Adam P?cherek
H?udno 141
Tel: 0606332246
10 miejsc

Mieczys?aw P?cherek
Gospodarstwo „Zacisze pod Paryj?”
Weso?a 483
Tel: (13) pokoje 3 os. 6 miejsc – wy?ywienie

Gmina Haczów
Maria i Tadeusz Stempek
Haczów 679
Tel: (13) 4391501
Pokoje 2 i 3 os. – wy?ywienie

Pelagia ?nie?ek
Jab?onica Polska 83
Tel: (13) 4391117
3 pokoje, 5 miejsc - wy?ywienie

Gmina Brzozów
Kazimiera i Józef Tomkiewiczowie
Stara Wie? 564
Tel: (13) 4342967
Pokoje 2 i 3 os., 9 miejsc - wy?ywienie
 
Beata i Artur Gajdowscy
Stara Wie? 753
Tel: (13) 4342072
Pokoje 2 i 3 os. - wy?ywienie

Gmina Jasienica Rosielna
Dorota i Roman Potoczni
Blizne 214
Tel: (13) 4305244
Pokoje 2 i 3 os.,

Lucyna Bia?ek
Jasienica Rosielna 339
Tel: 0691363539
Pokoje 2, 3 i 4 os, 16 miejsc

O?rodek Wypoczynkowy
Kro?nie?skich Hut Szk?a KROSNO S.A.
36-245 Nozdrzec 224, tel: (13) 4398059
13 pokoi, 3 apartamenty, 57 miejsc noclegowych
wy?ywienie na miejscu

O?rodek Czardworek,
36-200 Brzozów, Przysietnica 883
tel: (13) 4341519
pokoje 2, 4, 6 osobowe, domki, ??cznie 120 miejsc noclegowych
Wy?ywienie, internet, kaplica, basen letni, konie huculskie,
Atrakcje: obserwatorium astronomiczne, zaj?cia paraalpinistyczne
i kaskaderskie, zjazdy na linach, skoki bungee i wiele innych

Hotel** Restauracja ALTA
36-200 Brzozów ul: 3 Maja 70
tel: (13) 4340169
pokoje 1 – 4 osobowe, razem 100 miejsc noclegowych


.: Zobacz także

Administracja
Atrakcje turystyczne
Beskid Niski
Informacja Turystyczna
Kolejki w?skotorowe
Media podkarpackie
Muzea
Parki i rezerwaty
Prezentacje Gmin i Powiatów
Roweromania
Szlaki turystyczne
Twierdza Przemy?l
Uzdrowiska
Zamki Podkarpacia
Zielone granice
ZZ Biegi
Podkarpackie
Bilety Autobusowe
Bilety Lotnicze RyanAir
Bilety Lotnicze WizzAir
Ciekawe linki! Zg?o?/Dodaj
Hej! Na Grzyby!
Jaki namiot?
Mapy, Mapa OnLine
O ikonie s?ów kilka
Tanie Bilety Lotnicze
Turystyczna Piosenka
Wyci?gi, warunki narciarskie, pokrywa, temp.
Zamek w ?a?cucie
Księga gości
Forum
Galeria zdjęć
Szukaj...
Apartamenty Rzeszów
Autokar Europa
Bieszczady
Jazda Konna, Konie
Mapa Podkarpacia
Og?oszenia Motoryzacyjne
Portal Rolniczy
Login:

Hasło:

Zapomniałem hasło

Oferty Agroturystyka | Apartamenty | Biura turystyczne | Domki letniskowe i wypoczynkowe | Hotele i Motele | O?rodki wczasowe i wypoczynkowe | Pensjonaty i Pokoje Go?cinne, Kwatery | Pola namiotowe | Przewodnicy i Piloci | P?ywalnie i Baseny | Restauracje i Gastronomia | Sanatoria | Schroniska | Sklepy sportowe i turystyczne | Stadniny koni | W?dkarstwo | Wyci?gi narciarskie | Wypo?yczalnie i inne us?ugi turystyczne | Muzea | Parki | Roweromania | Szlaki turystyczne | Zamki | Grzyby | Uzdrowiska
SERWISY WSPÓŁPRACUJĄCE
         
         
Jeżeli jesteś zainteresowany współpracą z nami napisz do nas.
Copyright © Podkarpacki Portal Turystyczny & kwiateek & gate.cd 2003 - 2020 Wszelkie prawa zastrzeżone
Czas generowania strony: 0.007 secs