Główna Konie Bilety Lotnicze Ryanair Wizzair Wycieczki Alpy Bilety Rzeszów Mapa Podkarpacia Tanie Loty
Kamera Rzeszów Bilety Autokarowe Zdrowie i Uroda Ciąża i Poród Dieta i Odchudzanie Noclegi Pizza Rzeszów
DODAJ OFERTE Aktualności BANERY REKLAMA Prywatność Kontakt Foto Wycieczki Rzeszów MTB Rzeszów
Agroturystyka
Biura turystyczne
Domki letniskowe i wypoczynkowe
Hotele i Motele
Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe
Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery
Pola namiotowe
Przewodnicy i Piloci
Pływalnie i Baseny
Restauracje i Gastronomia
Sanatoria
Schroniska
Sklepy sportowe i turystyczne
Stadniny koni
Wędkarstwo
Wyciągi narciarskie
Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne
Dodaj ofertę
Gdzie spędzisz Wakacje 2011?
Bieszczady
Beskid Niski
Pogórze
W mieście
U rodziny
Ze znajomymi
Wyniki :: Więcej

.: Kościół i Klasztor Franciszkanów w Krośnie

KOŚCIÓŁ FRANCISZKANÓW W KROŚNIE
(Materiały pochodzą ze strony www.krosno.franciszkanie.pl)

Pierwotny kościół franciszkański (dzisiejsze prezbiterium i zakrystia) został zbudowany w latach 1400-1402. Wzniesiono go w stylu gotyckim i nadano mu wezwanie Najświętszej Maryi Panny. W ciągu XV wieku dobudowano trzy nawy i kaplicę Przemienienia Pańskiego. Pomimo pożarów i dokonanych remontów kościół zachował styl gotycki, za wyjątkiem sklepienia w prezbiterium, które po pożarze 1872 roku odbudowano w sposób uproszczony. Powstała legenda o tunelu łączącym zamek odrzykoński z kościołem franciszkańskim, ale nie posiada historycznego uzasadnienia. Po rozbiorach Polski władze austriackie ograbiły kościół i razem z kaplicą Oświęcimów zamieniły na magazyn zboża. Kościół i klasztor został uratowany od zagłady na skutek starań franciszkanów, władz kościelnych i miejskich Krosna.

Obraz Matki Bożej Murkowej, zwanej Krośnieńską Panią, znajduje się obecnie w ołtarzu głównym. Posiada bogatą historię. Obraz pochodzi z XVII wieku. Przedstawia Maryję Panną Niepokalana z Dzieciątkiem. Nazwa obrazu "Murkowa" pochodzi od wnęki w murze (na zewnątrz kościoła, na lewo od wejścia głównego), w której znajdował się obraz przez długi czas. W 1657 roku obraz stał się sławny, kiedy książe Jerzy II Rakoczy (sprzymierzeniec Szwedów podczas potopu) z 40-tysięczną armią oblegał Krosno. W czasie walk przed tym obrazem mieszczanie złożyli ślubowanie i obrali Matkę Bożą Murkową Patronką Krosna.  Na początku XVIII wieku przed kościołem, wzdłuż fasady po lewej stronie, dobudowano kaplicę, aby osłonić łaskami słynący obraz Matki Bożej Murkowej. W 1872 roku, podczas pożaru, kaplica została zniszczona i rozebrano ją ostatecznie podczas odnawiania kościoła w 1902 roku. W XIX wieku obraz zabrano z muru i przechowywano w klasztorze. W 1960 roku obraz odnowiono i umieszczono w ołtarzu głównym kościoła, gdzie obecnie odbiera cześć.

Kaplica Oświęcimów zbudowana została w roku 1647 i jest jednym z najpiękniejszych zabytków wczesnego baroku w Polsce. Jest dziełem dwóch włoskich mistrzów: Wincentego Petroniego - architekta i Jana Chrzciciela Falconiego - sztukatora, oraz wytwornego smaku samego fundatora - Stanisława Oświęcima. Kaplica jest zachowana bez żadnych zmian i uszkodzeń do dnia dzisiejszego i jest prawdziwą chlubą i ozdobą miasta. Pod kaplicą znajduje się krypta grobowa, w której złożone są trumny z ciałami Anny i Stanisława Oświęcimów i członków rodu Oświęcimów.
Stanisław Oświęcim (zm. 1657), dworzanin króla Władysława IV, pamiętnikarz, który brał udział w misjach królewskich i służył w wojsku. Stanisław wystawił "tę kaplicę jako dom modlitwy dla żywych, ten grób jako miejsce wiecznego spoczynku dla umarłych". Wystawił kaplicę po śmierci swojej przyrodniej siostry Anny, która zmarła mając 21 lat. 
W XIX wieku stworzono w literaturze fikcję literacką o zakochaniu się Stanisława w Annie, o jego podróży do Rzymu w celu uzyskania dyspensy do zawarcia małżeństwa, o nagłej śmierci Anny pod wpływem radosnej wieści i o rychłym zgonie Stanisława. Opowiadanie to powstało pod wpływem romantycznej literatury ówczesnej epoki i z prawdziwą historią rodzeństwa Oświęcimów nie ma nic wspólnego. Echem tej fikcji literackiej jest dramat Mikołaja Bocz Antoniewicza: "Anna Oświęcimówna", symfonia Mieczysława Karłowicza: "Stanisław i Anna Oświęcimowie" oraz obraz Jana Matejki: "Anna Oświęcimówna".

Nagrobki. W krośnieńskim kościele franciszkanów znajdują się cztery nagrobki, które są znakomitymi dziełami sztuki mistrzów polskich i włoskich.
1. Nagrobek Barbary z Kamienieckich Mniszchowej - po prawej stronie prezbiterium. Wykonany przez Jakuba Trwałego, lwowianina, z roku 1590. Nagrobek późnorenesansowy lub wczesnobarokowy BARBARY z KAMIENIECKICH MNISCHOWEJ, starościny sokalskiej i łukowskiej, zmarłej po roku 1569. Wykonany z kamienia, na wysokim cokole. We wnęce leżąca postać zmarłej. W zwieńczeniu rzeźby świętych Ewangelistów - Jana i Marka oraz Boga Ojca i Jezusa Chrystusa. Aniołowie podtrzymują kartusz z herbami. W górnej części: Pilawa – Marcina Kamienieckiego, kasztelana lwowskiego, hetmana wojsk podolskich, hetmana wojsk królewskich na Rusi, zmarłego 15 marca 1530 roku, ojca zmarłej, oraz Dębno – Jadwigi z Oleska Sieneńskiej, matki zmarłej. W dolnej części herby: Jelita – Katarzyny z Witowic Pieniążkowej, córki Mikołaja Pieniążka, podkomorzego krakowskiego a żony Henryka Kamienieckiego, kasztelana sanockiego, która była babką zmarłej z linii ojca, oraz – Habdank – Katarzyny Buczackiej, córki Dawida z Buczacza, wojewody podolskiego, która była babką zmarłej z linii matki. Barbara z Kamienieckich Mnischowa była żoną Mikołaja z Wielkich Kończyc na Ossowicy Mnischa, podkomorzego wielkiego, matką Jerzego Mnischa, wojewody sandomierskiego, a babką Maryny Mnischównej, carycy, żony Dymitra Samozwańca. Fundatorem nagrobka był syn zmarłej, Jerzy Mnischech, wojewoda sandomierski, który zamówił jego wykonanie w pracowni Jakuba Trwałego, rzeźbiarza lwowskiego. W czasie prac inwentaryzacyjnych w końcu XIX wieku Władysława Łuszczkiewicza, profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, u nasady nagrobka dokonano odpisu tekstu ze zniszczonej w czasie pożaru w roku 1872 inskrypcji na kartuszu: IACOBUS TRWAŁY LEOPOLIENSIS FECIT (WYKONAŁ JAKUB TRWAŁY ZE LWOWA)

2. Nagrobek Jana Kamienieckiego - po lewej stronie prezbiterium. Wykonany przez znakomitego mistrza włoskiego Jana Marii Padovano, twórcy wawelskiego grobowca Zygmunta Starego. Nagrobek renensansowy JANA KAMIENIECKIEGO, wojewodzica podolskiego, zmarłego w roku 1560. Zbudowany  z marmuru i kamienia w kształcie prostokątnej wnęki ujętej kolumnami wspierającymi belkowanie ze zwieńczeniem. We wnęce płyta z leżącą postacią rycerza w zbroi. Na cokole tablica inskrypcyjna o treści: Z POCZTU ZNAKOMITYCH SARMATÓW JAN KAMIENIECKI, SŁAWĄ CNÓT WSZĘDZIE GŁOŚNY, SPŁACAJĄC DŁUG NATURZE, DO GWIAZD PODĄŻYŁ LICZĄC 36 ROK. W MIESIĄCU DRUGIM /LUTYM/ DNIA 5 W NOCY UMARŁ. ROK BIEŻĄCY LITERA WIELKA OZNACZA. SZCZĘŚLIWY DUCH W WIECZNYM SPOKOJU SPOCZYWA. KROŚNIEŃSKA ŚWIĄTYNIA SZLACHETNE CIAŁO POSIADA. MDLX /1560/.
Jan Kamieniecki urodził się zapewne na zamku Kamieniec. Ojcem zmarłego był Marcin Kamieniecki, herbu Pilawa, kasztelan lwowski, następnie podolski, hetman wojsk polskich na Rusi, zmarły 5 marca 1530 roku. Matką Jana była Jadwiga z Oleska Sienieńska, herbu Dębno, córka Piotra z Oleska i Katarzyny z Buczackich (Mużyłów) herbu Habdank. Zmarły miał dwie siostry: Barbarę – żonę Mikołaja Mnicha z Wielkich Kończyc, podkomorzego nadwornego i starosty łukowskiego oraz Elżbietę, żonę Bernarda Maciejowskiego. Żoną Jana Kamienieckiego była Anna Kościelecka, herbu Ogończyk, córka Jana Kościeleckiego, wojewody łęczyckiego, zmarła w roku 1545. Zmarły Jan Kamieniecki miał trzech synów: Wojciecha, Jana i Stanisława - dziedziców Oleska i Załoziec.
Nagrobek wykonał włoski rzeźbiarz Jan Maria Padovano, którego autorska inskrypcja majuskułowa:
IOANNES MARIA DE PADUA FECIT /WYKONAŁ JAN MARIA Z PADWY/,  przebiega nad belkowaniem. Data w inskrypcji, która zapewne była, jest nieczytelna. Być może została uszkodzona w czasie pożaru w roku 1872. Jan Maria Mosca (w Polsce zwany Padovano), Włoch, przepracował w Polsce przeszło 40 lat - od około 1530 roku do śmierci w roku 1574. Będąc artystą nadwornym przystąpił do cechu murarsko- kamieniarskiego. Pojął Polkę za żonę. Wykonał m.in. nagrobek biskupa Piotra Tomickiego (w 1535 roku) w katedrze na Wawelu, tamże nagrobek biskupa Gamrata, zamówiony przez królową Bonę. Jego realizacje można znaleźć w katedrze tarnowskiej, w kościele NMP w Krakowie. Wiąże się z jego twórczością słynny nagrobek Zygmuntów w katedrze wawelskiej. W swojej twórczości artystycznej był związany z renesansem rzymskim. Krośnieńskie dzieło Padovana powstało zapewne między rokiem 1560 (rok śmierci Jana Kamienieckiego) a rokiem 1573 (zakończenie działalności artystycznej Padovana w Polsce).

3. Nagrobek Jadwigi z Włodków Firlejowej (zm. 1609) - po lewej stronie prezbiterium. Dzieło Reitino de Lugano z roku 1611. (chwilowo brak fotografii). Nagrobek późnorenesansowy lub wczesnobarokowy JADWIGI z WŁODKÓW FIRLEJOWEJ urodzonej w1573 roku, a zmarłej 2 maja 1609, żony Piotra Firleja – wojewody lubelskiego, kasztelana zawichosłowskiego, właściciela Odrzykonia, Czarnorzek i innych miejscowości. Wykonany z różnorodnych marmurów, na wysokim cokole z rzeźbą zmarłej leżącej na sarkofagu. W zwieńczeniu kartuszu z herbami oraz dwa anioły podtrzymujące tarcze herbowe.
Z lewej strony: Lewart – Piotra Firleja, małżonka zmarłej, zaś z prawej: Gozdawa – Agnieszki z Hoczwi Balównej, żony syna Piotra Firleja, też Piotra Firleja – kasztelana kamienieckiego i starosty trembowelskiego. Kartusz prezentuje w górnej części herby: Prawdzic – Stanisława Włodka, wojewody bełzkiego, starosty halickiego i kołomyjskiego, kasztelana lwowskiego, zmarłego w 1615 roku – ojca zmarłej, oraz Jelita – Elżbiety Zamojskiej, zmarłej 31 grudnia 1595 roku (której nagrobek znajduje się w kościele dominikanów we Lwowie), córki Stanisława Zamojskiego, starosty bełzkiego, kasztelana chełmskiego, hetmana nadwornego koronnego, siostry wielkiego Jana z Zamościa, kanclerza i hetmana – matki zmarłej. Zaś w dolnej części kartusza: Pilawa – Elżbiety Kamienieckiej, babki zmarłej z linii ojca, oraz Rogala – Anny Orzechowskiej, córki Jana z Orzechowa, kasztelana chełmskiego, babki zmarłej z linii matki. Inskrypcja majuskułowa, łacińska, o treści:
WSTRZYMAJ KROK PRZECHODNIU, OTO W TYM GROBIE ZŁOŻONA W POKOJU ODPOCZYWA JADWIGA FIRLEJOWA, W KTÓRĄ PRZYRODA, CNOTA I SZCZĘŚCIE WSPÓŁUBIEGAJĄC SIĘ WSZYSTKO CO MIAŁY NAJWIĘKSZEGO ZŁOŻYŁY. Z DAWNEGO DOMU POCHODZĄCA Z OJCA STANISŁAWA WŁODKA, WOJEWODY BEŁZKIEGO I STAROSTY KOŁOMYJSKIEGO, Z MATKI ELŻBIETY, SIOSTRY WIELKIEGO JANA ZAMOJSKIEGO, KANCLERZA I HETMANA WOJSK. WYDANA ZA MĄŻ W DOMU NAJSZLACHETNIEJSZYM FIRLEJÓW, KTÓRY LICZNYM POTOMSTWEM USZCZĘŚLIWIŁA, CZYSTOŚCIĄ OBYCZAJÓW, UPRZEJMOŚCIĄ, WSPANIAŁOMYŚLNOŚCIĄ I RZADKĄ ROZTROPNOŚCIĄ, PONAD PŁEĆ NIEWIEŚCIĄ ODZNACZAŁĄ SIĘ. LECZ NIESTETY WŚRÓD SZCZĘŚCIA MAŁŻEŃSKIEGO I POCIECH Z NAJDROSZYCH ZADATKÓW TEGOŻ SIŁĄ CHOROBY ZGASZONA Z TEGO ŻYCIA DO NIEŚMIERTELNOŚCI PODĄŻYŁA RP. 1609 DNIA 2 MAJA W WIEKU 36 LAT. PIOTR FIRLEJ, KASZTELAN ZAWICHOSTOWSKI NAJDROŻSZY MAŁŻONEK TEN TRWAŁY TĘSKNOTY I MIŁOŚCI POMNIK CAŁY WE ŁZACH ZALANY POSTAWIŁ. KRYJE SIĘ W TYM POMNIKU POBOŻNOŚĆ, WYTWORNOŚĆ OBYCZAJÓW, WIERNOŚĆ MAŁŻEŃSKA I WSTYDLIWOŚĆ NIEPOKALANA. DORÓWNAŁA ZASZCZTOM PRZODKÓW WIELKIMI CNOTAMI. BOHATERKĄ BYŁA NIEZWYKŁYMI ZALETAMI. DLA UBOGICH NIGDY NIE BYŁA JEJ PRAWICA ZAMKNIĘTA, WIELE ROZDAWAŁA ŚWIĄTYNIOM, WIELE ŚWIĄTOBLIWYM MĘŻOM. ROZUM PONAD PŁEĆ BYSTRY I JASNY, ROZTROPNA W RADZIE I SĄDZIE. KOŚCI KRYJE GRÓB, ALE DUCH DO NIEBIOS PODĄŻYŁ. ŻYJE SZCZĘŚLIWY I URADOWANY WIDOKIEM BOGA. ZNOŚCIE RÓŻE I FIOŁKI I GRÓB SKRAPIAJCIE PŁACZEM, ABY JAKO PRZYJEMNA URNA WONIAŁ I WESOŁĄ ZAZIELENIŁ SIĘ ZIEMIĄ.
Nagrobek wykonał w Krakowie Łukasz lub Jan Reitino w roku 1611. Świadczy o tym inskrypcja na cokole: LUGANO REITINO ITALIANO FECIT AD. 1611 CRACOVIAE
Fundatorem był małżonek zmarłej - Piotr Firlej, herbu Lewart, kasztelan zawichostowski.

4. Nagrobek Jana i Elżbiety Jędrzejowskich - w lewej nawie kościoła. Dzieło nieznanego polskiego rzeźbiarza z roku 1597. Nagrobek renesansowy Jana Jędrzejowskiego i jego żony Elżbiety.
Piętrowy, ujęty kolumnami na cokołach z leżącymi postaciami zmarłych. W zwieńczeniu tablica inskrypcyjna z herbem Jastrzębiec. Nagrobek nawiązuje do typu nagrobka renesansowego występującego m.in. w kaplicy Zygmuntowskiej przy katedrze Wawelskiej. Wizytacje wymieniają nagrobek w roku 1598. Ustala to datę budowę nagrobka na okres przed rokiem 1598. W czasie pożaru w roku 1872 nagrobek uległ częściowemu zniszczeniu, później został restaurowany. Tekst inskrypcji na tablicy informuje:
TU LEŻY URODZONY PAN JAN JĘDRZEJOWSKI Z SZLACHETNĄ HELŻBIETĄ MAŁŻONKĄ SWĄ, DZIEDZIC POTOKA, ARENDARZ KLUCZA BESKIEGO Z CNOTLIWYCG POSTĘTKÓW WIELKIEJ PRZYJAŹNI I ZACHOWANIA U LUDZI CZŁOWIEK, UMARŁ W LECIECH.....ROKU.....
Jan Jędrzejowski – herbu Jastrzębiec pochodził ze wsi Jędrzejowice, parafia Szewna w województwie sandomierskim. W sanockim pojawił się w roku 1590 jako dziedzic Potoka i arendarz klucza beskiego. Umarł w roku 1597 bezpotomnie. W testamencie przekazał klasztorowi franciszkanów w Krośnie 400 złp na cotygodniowe dwie msze święte przy ołtarzu św. Mikołaja, który niegdyś stał w lewej nawie kościoła franciszkanów. Autor nagrobka jest nieznany w dotychczasowych opracowaniach.


KLASZTOR FRANCISZKANÓW W KROŚNIE

Bracia z zakonu Świętego Franciszka podejmowali pracę duszpasterską  w Krośnie od poczatku XIV wieku. Oficjalnie osiedlili się w Krośnie w roku 1378, decyzją biskupa przemyskiego Eryka, także franciszkanina. W 1397 roku, królowa św. Jadwiga zatwierdziła nadanie Konwentowi Krośnieńskiemu ziemi, a potwierdził to przebywający w Krośnie w 1407 r. król Władysław Jagiełło. Oba te dokumenty zachowały się i są umieszczone w księdze "Liber Beneficiorum" przechowywanej w archiwum franciszkańskim w Krośnie. Po pożarze w Krośnie w 1399 roku, który zniszczył Konwent i drewniany kościółek, bracia Franciszkanie zakupili od miasta czworoboczny obszar na skraju murów między dwiema basztami i wybudowali kościół w stylu gotyckim przy istniejącej już kaplicy Przemienienia Pańskiego (obecnie w tej kaplicy znajdują się relikwie św. Jana z Dukli), a obok drewniany klasztor. 
Na przełom 1 i 2 połowy XV wieku przełożonym tutejszego klasztoru był św. Jana z Dukli. W murze klasztoru znajduje się tablica upamiętniająca pobyt Świętego w tutejszym klasztorze.

Początek dziejów franciszkanów w Krośnie
Krosno leżące na zachodnim pograniczu Rusi Czerwonej, czyli Halickiej, od swego założenia należało pod względem kościelnym do diecezji przemyskiej obrządku łacińskiego. Pierwszym biskupem przemyskim był Iwan (zm. 13.05.1352 r.), drugim Mikołaj, przeor dominikanów w Sandomierzu. Jednak ani jeden ani drugi nie objęli swego biskupstwa. Król węgierski Ludwik, wraz ze swoim namiestnikiem na Rusi Władysławem Opolczykiem, uzyskał u papieża Grzegorza XI zgodę na utworzenie metropolii halickiej z sufraganami w Przemyślu, Włodzimierzu i Chełmie. Bulla nominacyjna została wydana 13.02.1377r. Pierwszym metropolitą halickim został Maciej, kanonik kapituły katedralnej jegierskiej pochodzący z Rusi Halickiej. W Przemyślu natomiast pierwszym biskupem został – franciszkanin z Hildesheimu – Eryk z Winsen, mianowany 13.04.1377r. Możliwe, że Eryk był przedtem jednym z misjonarzy franciszkańskich w tych stronach. Biskup Eryk jest także znany pod nazwą herbu Mora, który przypisywali mu późniejsi heraldycy. Dlatego w kaplicy Przemienienia Pańskiego w tutejszym kościele franciszkanów widniał on pod tym imieniem w (niezachowanym) napisie ściennym, jako fundator klasztoru. Gdy biskup Eryk przybył do Przemyśla, przekonał się, że diecezję trzeba budować od podstaw. Odrestaurował dawny, drewniany kościółek franciszkanów pod tytułem Św. Piotra Apostoła i poświęcił go na katedrę pod wezwaniem Najświętszej Panny Maryi i Św. Jana Chrzciciela. Poza Przemyślem, u zachodnich kresów diecezji, obrał sobie drugą siedzibę w Krośnie. Tutaj ok. 1378 roku, erygował klasztor stały braci franciszkanów. Ponadto przyjął franciszkanów do Sanoka, którym Władysław Opolczyk przekazał świeżo przez siebie zbudowany kościół i dom mieszkalny. Do wyjaśnienia owych początków obecności franciszkanów na obszarze Rusi Halickiej, diecezji przemyskiej, a wreszcie i Krosna, posłuży nam przypomnienie akcji misyjnej zakonu św. Franciszka z Asyżu w XIII stuleciu, a zwłaszcza w jego pierwszej połowie. Św. Franciszek w swej Regule dla Braci Mniejszych, która nas franciszkanów do dzisiaj obowiązuje, w rozdziale 12 zostawił takie polecenie: „Bracia, którzy za Boskim natchnieniem zechcieliby udać się do saracenów i innych niewiernych, niech proszą swoich ministrów prowincjalnych o pozwolenie. Ministrowie zaś niech udzielą pozwolenia tylko tym, których uznali za odpowiednich do wysłania”.
Kapituły generalne (w latach 1217, 1219 i 1221) postanowiły dokonanie wypraw do Francji, Niemiec, Węgier, Hiszpanii, Maroka i Syrii. Gdy chodzi o teren Niemiec, to po pierwszych niepowodzeniach Bracia Mniejsi, prowadzeni przez brata Cezarego ze Spiry, zostali przyjęci przez biskupów i wiernych i bardzo szybko rozprzestrzenili się, zwłaszcza, gdy prowincjałem saskim został tam brat Jan da Pian del Carpine. Ot to podczas swoich rządów wysłał braci misjonarzy do Czech, Węgier, Polski, Danii i Norwegii. Już około 1225 roku Bracia Mniejsi byli w Pradze i szybko rozprzestrzenili się w Czechach i na Morawach. A kiedy przybyli na Śląsk - do Wrocławia w 1236 roku, i do Polski – do Krakowa w 1237 roku, droga na Ruś Halicką była otwarta.
Ksiądz profesor Bolesław Kumor w swej pracy Organizacja Kościoła łacińskiego na Rusi Halickiej pisze: „Akcja polska, zmierzająca do utrwalenia chrześcijaństwa łacińskiego na Rusi, znalazła poparcie ze strony papieży awiniońskich, a głównymi jej nosicielami były zakony żebracze, franciszkanie i dominikanie, działające na tych terenach od XIII stulecia. Franciszkanie, podejmując działalność misyjną na Rusi, utworzyli bazę w Przemyślu, jeszcze w XIII wieku i już ok. 1260 założyli odrębną kustodię, ale zależną od prowincji węgierskiej (...) Franciszkanie już od roku 1237 byli w Przemyślu, od 1238 w Haliczu (...), następnie założyli domy w Sanoku, Krośnie, a w 1320 roku w Kamieńcu Podolskim”. Krosno, leżące na szlaku handlowym z Małopolski na Ruś i Węgry, wzmiankowano już w XIII stuleciu (1282), było łatwo dostępne tak od strony zachodniej, od Krakowa, Śląska, Czech i Niemiec, jak i Węgier. Dlatego, chociaż nie wiemy, kiedy Bracia Mniejsi przybyli do Krosna i z której strony, to jednak biorąc pod uwagę ich szybkie rozprzestrzenianie się, wolno sądzić, że przybyli tu chyba już w pierwszej połowie XIII stulecia, najpewniej po inwazji tatarskiej w 1241 roku, kiedy to w wyludnionym rejonie krośnieńskim wzmogło się osadnictwo polskie i niemieckie. Krosno nie należało do diecezji krakowskiej i dlatego zostało objęte działalnością misyjną franciszkanów. Osadnicy, którzy byli katolikami, zabiegali o duszpasterzy dla siebie. Wolno, więc przyjąć, że franciszkańscy misjonarze przybyli tu razem z nimi. W Krośnie zawiązała się silna więź franciszkanów z osadnikami, jeszcze przed włączeniem się tego miasta w roku 1340 do państwa polskiego przez króla Kazimierza Wielkiego. Bardzo łatwo mogli uzyskać fundacje klasztoru w królewskim mieście, lokowanym na prawie niemieckim. Kazimierz i jego następca Ludwik Węgierski darzyli franciszkanów szczególnymi względami, a zwłaszcza popierali ich działalność na Rusi. Aż do pożaru miasta i klasztoru w 1399 roku, franciszkanie przebywali w starej, rolniczej osadzie krośnieńskiej, po prawej stronie Wisłoka, dziś zwanym „Zawodziem”. Tradycja podaje, że najpierw zatrzymali się przy kaplicy pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego, która była pod zarządem miasta. Na Rusi katoliccy kupcy i rzemieślnicy budowali w miastach i osadach kaplice, które służyły dla celów kultu, ale też jako skład towarów. Mogło tak być i w Krośnie. Tę tradycje potwierdza dokument św. Jadwigi Królowej z 4 sierpnia 1397 roku. Mianowicie gwardian krośnieński Wawrzyniec z Krakowa, razem ze swoją wspólnotą klasztorną, wniósł do królowej skargę na burmistrzów, rajców i cechmistrzów, że mieszają się w sprawy kościoła i klasztoru. Pretensje rady miejskiej do zarządu i opieki nad kościołem i klasztorem były bezpodstawne, gdyż rada miejska nie udzieliła żadnej pomocy zakonnikom przy budowie i wyposażeniu kościoła i klasztoru. Najbardziej drażliwą sprawą była kontrola władz miejskich w odniesieniu do naczyń liturgicznych i ozdobnego wyposażenia kościoła, które to pochodziło z ofiar i darów mieszkańców Krosna i okolicy. Decyzją królowej Jadwigi zniesiony został patronat rady miejskiej nad kościołem i klasztorem franciszkańskim. Królowa zabroniła burmistrzowi i rajcom ingerowania w sprawy klasztorne pod groźbą surowej kary 1000 florenów na rzecz skarbu królewskiego i 100 florenów na rzecz starostwa sanockiego. Przypomniała rajcom właściwe ich obowiązki, iż nie kościół i klasztor został im powierzony, ale miasto Krosno, aby przez ich niedbalstwo i prywatę nie poniosła szkody społeczność miejska. Z dokumentu królowej Jadwigi wynika, że były wówczas dwie osady krośnieńskie. Jedna na wzgórzu, w widłach Wisłoka i Lubatówki, otoczona murem przez króla Kazimierza Wielkiego. Druga osada, przedlokacyjna, była położona po drugiej stronie Wisłoka. Tam były sołtys Jan darował franciszkanom łan pola i ogród. We pokazanym dokumencie (Fot. 1) napisano, że sołtys Jan darował franciszkanom  ortum suum cum predio agri lana, ex opposito conventus, quod habuit propre civitatem nostram Crosna statim sub monte iacentem trans flumine imediate (swój ogród razem z łanem pola naprzeciw klasztoru, który miał blisko miasta naszego Krosna, leżącego tuż pod górą poza rzeką). Wspomniane tu wzgórze jest to wzniesienie, na którym w roku 1460 zbudowano kościół pod wezwaniem św. Wojciecha. Podanie ludowe głosi, że krzyż, który do czasów po ostatniej wojnie stał na Zawodziu, był ustawiony na miejscu dawnego kościoła franciszkańskiego.
Ciekawą informację na temat przybycia franciszkanów do Krosna i założenia tam klasztoru podaje przeprowadzający wizytację 1612 roku prowincjał czesko-polski Adam Goski. Otóż uważa on, że rok 1241 jest datą założenia klasztoru w Krośnie przez księcia krakowsko-sandomierskiego Bolesława Wstydliwego. Z przekazu wynika również, że w niedługim czasie po ufundowaniu, klasztor i kościół został spalony podczas drugiego najazdu Tatarów (ok. 1259 r.), a zakonnicy stracili na jakiś czas prawo do posiadania terenu, na którym znajdowały się ich zabudowania. Po jakimś czasie odzyskali swoją własność, jednak musieli zapłacić miastu 300 florenów. Wiarygodność przekazu pozostawia wiele do życzenia. Przede wszystkim nie jest on nigdzie potwierdzony. Jego autor nie powołuje się na żadne źródło, a jedynie podaje przebieg pewnych, odległych w czasie i osnutych tajemnicą wydarzeń. Dlatego też większość historyków podchodzi bardzo sceptycznie do tej informacji, chociaż nie wyklucza się takiej możliwości. Klasztor krośnieński nigdy nie posiadał dokumentu fundacyjnego. Wszelkie daty podawane przez tradycję należy traktować ostrożnie, bo nie wiadomo, do jakiego procesu formowania konwentu się odnoszą. We wszystkich obliczeniach brano pod uwagę tylko pobyt franciszkanów w Krośnie na prawie niemieckim. O pierwotnym klasztorze, jak zresztą o Krośnie przedlokacyjnym pamięć się zatarła, że do dziś są autorzy, którzy kaplicę Przemienienia pańskiego uważają za najstarszą część kościoła i utożsamiają ją z pierwotną kaplicą miejską, przy której misjonarze franciszkańscy na początku się zatrzymali i duszpasterzowali.
Przed rokiem 1400 w wielkim pożarze Krosna spalił się drewniany kościół i klasztor franciszkanów. Wtedy bracia postanowili przenieść się w obręb murów miejskich, czyli z prawej na lewą stronę Wisłoka. Dnia 13 lutego 1400 roku gwardian Mikołaj i jego współbracia zawarli umowę z wójtem dziedzicznym Piotrem, radnymi miasta i mistrzami cechów, na mocy której za 300 grzywien groszy praskich zakupili czworoboczną parcelę na terenie miasta, przy starym murze. Teren ten był położony w południowo-wschodniej części miasta, w narożniku muru zbudowanego przez króla Kazimierza Wielkiego, między basztą niższą z jednej strony, a basztą wyższą z drugiej, w pobliżu bramy Węgierskiej. Władze miasta oświadczyły, że zakupiony grunt stał się wyłączną własnością franciszkanów i wolno im na nim stawiać budynki na potrzeby kościoła i klasztoru. Zarząd miasta zobowiązał się, ze nie będzie wykonywał żadnej władzy na zakupionej parceli, ani nie będzie się mieszał do spraw klasztoru. Franciszkanie nie tylko spłacili w ustalonych ratach całą sumę za zakupiony teren, ale nadto dobrowolnie ofiarowali miastu, na jego odbudowę po pożarze, 100 grzywien zwykłej monety. Król Władysław Jagiełło w czasie swego pobytu w Krośnie, w jesienie 1407 roku, zatwierdził kontrakt kupna przez franciszkanów terenu w obrębie murów miasta, zwolnił klasztor z podatków i ciężarów państwowych na tej parceli w mieście, na której już wtedy stanęły budynki sakralne, jak i na majątku za Wisłokiem, który niegdyś darował im sołtys Jan. Zarządził też, że w razie skargi wniesionej przez zakonników, rajcy zapłacą karę z prywatnych a nie publicznych dochodów.
Natychmiast po zakupie parceli franciszkanie przystąpili do budowy kościoła z kamienia łamanego i cegły, w stylu gotyckim.

Franciszkanie w Krośnie /najważniejsze daty/

1235 - przybycie Franciszkanów do Polski i utworzenie z Dominikanami misyjnego "Towarzystwa braci pielgrzymujących dla Chrystusa do ludów"
1238 - przybycie Franciszkanów do Krosna
1377 - Eryk z Winsen, franciszkanin, pierwszym biskupem przemyskim
1378 - oficjalne osadzenie Franciszkanów w Krośnie
1399 - pożar w mieście. Płonie drewniany kościół i klasztor
1400 - Franciszkanie nabywają obecny plac. Rozpoczynają budowę kościoła i drewnianego klasztoru oraz szpitalika dla starców
1434 - św. Jan z Dukli wstąpił do Franciszkanów w klasztorze krośnieńskim. Przebywał w nim kilkanaście lat, będąc następnie gwardianem klasztoru
1513 - papież Leon X nadaje Franciszkanom przywilej udzielania sakramentów św. nie tylko w mieście ale i okolicy, prawo wystawiania Najświętszego Sakramentu i procesji w święta Matki Bożej
1554 - zbiorowa apostazja zakonników do luteran lub obserwantów
1581 - potwierdzenie Bractwa św. Anny
1604 - powstanie Arcybractwa Paska św. Franciszka
1613 - powstanie Bractwa Różańcowego

Św. Jan z Dukli
W roku 1414 przyszedł na świat św. Jan z Dukli. Dom rodzinny Jana znajdował się w Dukli przy ul. Kaczyniec; była to tzw. Stara Dukla. Naukę na poziomie szkoły parafialnej odbył prawdopodobnie w Krośnie, w klasztorze franciszkanów. Około roku 1434 wstąpił do franciszkanów (Braci Mniejszych Konwentualnych) w Krośnie i tu prawdopodobnie odbył nowicjat, zakończony ślubami zakonnymi. Przez kilka lat studiował teologię w Krakowie, w konwencie franciszkańskim. W literaturze pojawia się twierdzenie, że był studentem Akademii Krakowskiej, a nawet uczniem św. Jana z Kęt, ale wiadomość ta nie znajduje potwierdzenia w dokumentach Uniwersytetu.  Po otrzymaniu święceń kapłańskich powrócił do Krosna i podjął pracę duszpasterską, pełniąc głównie dwa obowiązki: kaznodziei i spowiednika. Jan z Komorowa przekazał krótką wiadomość o św. Janie: "Żyjąc w klasztorze wielokrotnie pełnił u nich /franciszkanów/ urząd gwardiana w Krośnie i we Lwowie i był przez braci bardzo kochany, wreszcie został kustoszem". Z braku źródeł nie da się ustalić dokładnie chronologii jego gwardiaństwa ani w Krośnie, ani we Lwowie. W przybliżeniu tylko można określić, że kustoszem został w 1443 roku, a więc gwardianem w Krośnie, a następnie we Lwowie był pomiędzy przyjętymi święceniami, a owym rokiem 1443. We Lwowie przed rokiem 1461 i później był kaznodzieją. W roku 1463 przeszedł do obserwantów bernardynów we Lwowie. Bernardynem był przez 21 lat. Kilka lat przed śmiercią stracił wzrok; cierpiał też na ciężką chorobę nóg. Był bardzo pilny w modlitwie, szczególnie ku czci Matki Bożej. Zmarł 29 września 1484 roku, mając 70 lat.   Stolica Apostolska 21 stycznia 1733 roku uznała jego kult jako błogosławionego. W roku 1739 papież Klemens XII ogłosił go patronem Polski i Litwy. 10 czerwca 1997 roku Jan Paweł II uroczyście zaliczył go w poczet świętych Kościoła. Dokonał tego w mieście św. Jana - w Krośnie.

Materiały pochodzą z oficjalnej strony oo. Franciszkanów w Krośnie. Dziękujemy za ich przekazanie naszym czytelnikom i zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć na stronie: http://www.krosno.franciszkanie.pl

.: Zobacz także

Administracja
Atrakcje turystyczne
Beskid Niski
Informacja Turystyczna
Kolejki wąskotorowe
Media podkarpackie
Muzea
Parki i rezerwaty
Prezentacje Gmin i Powiatów
Roweromania
Szlaki turystyczne
Twierdza Przemyśl
Uzdrowiska
Zamki Podkarpacia
Zielone granice
ZZ Biegi
Podkarpackie
Bilety Autobusowe
Bilety Lotnicze RyanAir
Bilety Lotnicze WizzAir
Ciekawe linki! Zgłoś/Dodaj
Hej! Na Grzyby!
Jaki namiot?
Mapy, Mapa OnLine
O ikonie słów kilka
Tanie Bilety Lotnicze
Turystyczna Piosenka
Wyciągi, warunki narciarskie, pokrywa, temp.
Zamek w Łańcucie
Księga gości
Forum
Galeria zdjęć
Szukaj...
Autokar Europa
Beskid Niski
Bieszczady
Jazda Konna, Konie
Mapa Podkarpacia
Ogłoszenia Motoryzacyjne
Portal Rolniczy
Login:

Hasło:

Zapomniałem hasło

Oferty Agroturystyka | Biura turystyczne | Domki letniskowe i wypoczynkowe | Hotele i Motele | Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe | Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery | Pola namiotowe | Przewodnicy i Piloci | Pływalnie i Baseny | Restauracje i Gastronomia | Sanatoria | Schroniska | Sklepy sportowe i turystyczne | Stadniny koni | Wędkarstwo | Wyciągi narciarskie | Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne | Muzea | Parki | Roweromania | Szlaki turystyczne | Zamki | Grzyby | Uzdrowiska
SERWISY WSPÓŁPRACUJĄCE
         
         
Jeżeli jesteś zainteresowany współpracą z nami napisz do nas.
Jaworzyna Krynicka   
Copyright © Podkarpacki Portal Turystyczny & kwiateek & gate.cd 2003 - 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone
Czas generowania strony: 0.003 secs