Główna Konie Bilety Lotnicze Ryanair Wizzair Wycieczki Alpy Bilety Rzeszów Mapa Podkarpacia Tanie Loty
Kamera Rzeszów Bilety Autokarowe Zdrowie i Uroda Ciąża i Poród Dieta i Odchudzanie Noclegi Pizza Rzeszów
DODAJ OFERTE Aktualności BANERY REKLAMA Prywatność Kontakt Foto Wycieczki Rzeszów MTB Rzeszów
Agroturystyka
Biura turystyczne
Domki letniskowe i wypoczynkowe
Hotele i Motele
Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe
Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery
Pola namiotowe
Przewodnicy i Piloci
Pływalnie i Baseny
Restauracje i Gastronomia
Sanatoria
Schroniska
Sklepy sportowe i turystyczne
Stadniny koni
Wędkarstwo
Wyciągi narciarskie
Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne
Dodaj ofertę
Gdzie spędzisz Wakacje 2011?
Bieszczady
Beskid Niski
Pogórze
W mieście
U rodziny
Ze znajomymi
Wyniki :: Więcej

.: Arboretum w Bolestraszycach

Godziny otwarcia:
Od 1 maja do 31 października  w soboty, niedziele i święta od 10 do18
W pozostałe dni robocze od 9 do18
Od 1 listopada do 30 kwietnia w dni robocze od 8 do 14
Przewodnik 30 zł
Osoby dorosłe - 5 zł
Ulgowe dla dzieci i dla młodzieży - 3 zł

Arboretum - mianem tym określa się wyodrębniony obszar, na którym uprawiane są drzewa, krzewy i krzewinki dla celów naukowych i hodowlanych. Nazwa wywodzi się od łacińskiego słowa arbor - drzewo.

Arboretum Bolestraszyce
(rok założenia 1975), położone jest 7 km na północny-wschód od Przemyśla, należy do cennych zabytków przyrody i kultury Małopolski. W Bolestraszycach jednoczą się historia i czas współczesny. Historyczne założenie obejmuje park i dwór, w którym w połowie XIX w. mieszkał i tworzył znakomity malarz Piotr Michałowski. Arboretum obejmuje także dziewiętnastowieczny fort dawnej Twierdzy Przemyśl. Wiekowe drzewa, pozostałe z dawnych ogrodów zamkowych, stanowią malowniczy akcent wśród nowych nasadzeń, na które składają się gatunki obcego pochodzenia i rodzime drzewa, krzewy oraz rzadkie, zagrożone, ginące i chronione gatunki roślin. Arboretum nawiązuje do starych tradycji małopolskich ogrodów, w szczególności do: Sieniawy Izabeli Czartoryskiej, Zarzecza Magdaleny Morskiej - Dzieduszyckiej, Dubiecka Krasickich, Miżyńca Lubomirskich i Medyki Pawlikowskich. Organizatorem i dyrektorem Arboretum był w latach 1975-2001 prof. dr hab. Jerzy Piórecki. Od 2001 roku dyrektorem jest dr Narcyz Piórecki.
W Muzeum Przyrodniczym prezentowane są wystawy stałe "Chrońmy ptaki"- wystawa ornitologiczna i wystawa fotograficzna autorstwa prof. J.Pióreckiego "XXV lat Arboretum Bolestraszyce". Prezentowana będzie także wystawa motyli nocnych oraz wystawa dendrologiczna -szyszek, przekrojów i skamielin. W oparciu o wystawy i zgromadzone kolekcje roślin działalność edukacyjną prowadzi Centrum Edukacji Kulturalno-Przyrodniczej. Na terenie Arboretum prezentowane są również rzeźby- wiklinowe obiekty powstałe w czasie Międzynarodowych Plenerów Artystycznych "Wiklina w Arboretum".

Areał:
Bolestraszyce - 21,1 ha, w tym 0,87 ha stawów, Cisowa 283,0 ha. Ogółem 304,1 ha.

Warunki klimatyczne:
W Bolestraszycach średnia suma opadów rocznych w latach 1978-93 - wyniosła 600 mm. - temperatura minimalna (1978-93) - minus 26,5 oC
- temperatura maksymalna (1978-93) 31,2 oC
Dla Cisowej średnia roczna suma opadów wynosi około 700 mm.

Liczba taksonów:
drzew i krzewów - 2200
roślin zielnych - 1200, w tym około 600 rodzimych
roślin szklarniowych – 180

Dziękujemy Dyrekcji Arboretum za przekazanie materiałów.
Zapraszamy na oficjalną stronę gdzie można obejrzeć bogatą galerię zdjęć:
www.Bolestraszyce.com
***

  1. Rys historyczny założenia zamkowo-ogrodowego w Bolestraszycach
  2. Kolekcje roślin
  3. Muzeum przyrodnicze
  4. Oferta edukacyjna
  5. Kolekcja roślin rzadkich, zagrożonych i ginących
1. Rys historyczny założenia zamkowo-ogrodowego w Bolestraszycach

Początki osadnictwa na terenie obecnego założenia zamkowo-ogrodowego w Bolestraszycach nie są dokładnie znane. Gród - strażnica istniał już od szeregu stuleci. Przed 1440 r. Bolestraszyce stanowiły własność Steczki. Drogą małżeństwa weszły w dom Świętopełka z Zawady, herbu Lis. W rodzinie Świętopełków, którzy przyjęli nazwisko Bolestraszyccy, majątek pozostaje aż do 1652 r. Przypuszczalnie Stefan Świętopełk około połowy XV w. wzniósł na wzgórzu drewniane fortalicium otoczone obwałowaniami i fosą, wykorzystując naturalne usytuowanie terenu. W XVI stuleciu, najpóźniej na przełomie XVI/XVII w., zastąpiono je murowanym dworem obronnym fortalicjum alias okopum. Nie wiadomo też kiedy pojawiła się nazwa - Zamek. W latach 1600-1639 połowa majątku należała do Samuela Bolestraszyckiego, który zapisał się w historii jako tłumacz i wydawca książki antypapieskiej i antyreligijnej "Heraklit albo o próżności świata".
Do 1639 r. odnosi się pierwszy przekaz źródłowy o Bolestraszycach i dotyczy zajazdu na dwór. Majątek w roku 1652 przeszedł do rodziny Drohojowskich i w jej rękach pozostawał aż do początku XIX w. Potem należał do Morskich i Ostrowskich. Przypuszczalnie w XVIII w. Drohojowscy wybudowali parterową oficynę, która po rozebraniu zamku w pierwszej połowie XIX w. przejęła funkcję dworu. W 1846 r. zamieszkał w Bolestraszycach znakomity malarz Piotr Michałowski, żonaty z Julią z Ostrowskich. Zasłynął on jako świetny gospodarz klucza bolestraszyckiego. Rówieśnik Mickiewicza, Chopina, Słowackiego i Krasińskiego odniósł wyraźne sukcesy już w młodym wieku przy zarządzaniu przemysłem metalurgicznym w Komisji Przychodów i Skarbu w Królestwie Kongresowym, następnie jako szef uzbrojenia armii polskiej w Powstaniu Listopadowym. Nie stronił także od pracy organicznej na roli i tu także odniósł znaczące sukcesy. Na niwie twórczości artystycznej pozostał na zawsze najwybitniejszym, nie tylko polskim, ale także europejskim wyrazicielem malarstwa rodzajowego, a przede wszystkim batalistycznego. Symbolem zaś jego twórczości pozostał, jakże bliski każdemu Polakowi motyw konia. Najbardziej znany z Bolestraszyc jest portret Seńki. W okresie pobytu w Bolestraszycach nastąpiło ożywienie kontaktów towarzyskich Piotra Michałowskiego i rodziny z najciekawszymi intelektualnie właścicielami okolicznych dworów. Przy okazji częstych pobytów w pobliskiej Medyce, odwiedzał Piotra Michałowskiego senior rodu Kossaków. Po śmierci Piotra Michałowskiego Bolestraszyce pozostają w rękach rodziny: żony, syna i córki, która wyszła za mąż za Adama Łempickiego. Pod koniec XIX w. Stanisław Michałowski zaadaptował jedną komnatę fortalicjum na kaplicę rzymskokatolicką zwaną też kościołem lub kościółkiem. Do północnej elewacji kościółka dostawiono w okresie międzywojennym wieżyczkę. W 1910 r., przenosząc się z Podola, klucz bolestraszycki nabyła rodzina Zajączkowskich. W ich rękach majątek pozostał do 1944 r. Opis Bolestraszyc znalazł się też w monumentalnym dziele Romana Aftanazego (1996) "Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej". Znamiennym rysem jest ustabilizowanie się współczesnych granic założenia ogrodowego, zapewne już na przełomie XVII/XVIII stulecia. Po reformie rolnej dwór użytkowany był jako szkoła podstawowa, a budynki gospodarcze jako gminny ośrodek maszynowy. Niektóre pomieszczenia zabytkowe wykorzystywano dla celów mieszkalnych i gospodarczych. W 1975 r. opuszczoną resztówkę wraz ze zniszczonymi budynkami władze powiatowe w Przemyślu przekazały Zakładowi Fizjografii i Arboretum Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu. Dzięki staraniom i wytężonej pracy pracowników Zakładu Fizjografii i Arboretum, a przede wszystkim w wyniku wypracowywania dochodów własnych, przychylności przyjaciół, instytucji i Urzędu Wojewódzkiego w Przemyślu dokonano remontu i adaptacji dworu i budynków gospodarczych dla Arboretum. Wykonano również prace renowacyjne w ogrodzie. Działania te finansował częściowo Urząd Wojewódzki w Przemyślu, a w mniejszym zakresie Komitet Badań Naukowych i Ministerstwo Kultury i Sztuki oraz Narodowy i Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
W latach 1975-2000 powiększono obszar Arboretum, głównie przez zakup gruntów w Cisowej - o powierzchni 283 ha w 1996 r. od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jeszcze wcześniej od Urzędu Gminy zakupiono błonia na dolnym tarasie, a od Skarbu Państwa przejęto fort XIIIb.



2. Kolekcje roślin

Drzewa i krzewy
W Arboretum Bolestraszyce zgromadzono liczne gatunki drzew, krzewów i krzewinek oraz roślin zielnych. Są to gatunki roślin rodzimych jak i obcego pochodzenia oraz historyczne, czyli dawniej uprawiane, a dziś zanikające, np. wysokopienne jabłonie. Ze starego - historycznego układu ogrodowego przetrwały m.in. okazałe lipy drobnolistne. Pochodzą zapewne z końca XVIII i z pierwszej połowy XIX w. Z końca XIX w. pochodzą topole białe - białodrzewy i jesiony wyniosłe. Najokazalsze zachowane kasztanowce i modrzewie mają 70 lat, a najstarsze derenie jadalne nawet ponad 80 lat. Do połowy XX w. dominującym gatunkiem w starodrzewiach był wiąz górski, który miejscami, zwłaszcza na skarpie Progu Lessowego, stanowił do 80% składu gatunkowego. Po wymarciu tego gatunku (w latach 1950-1960) na jego miejscu rozwinęły się zwarte drzewostany robinii akacjowej. Dziś stanowią one dominujący element drzewostanu. Tu i ówdzie spotyka się drzewiaste formy głogów i trzmieliny europejskiej. Z natury rosną też w Arboretum osiki, tworzące mały gaik, graby, paklon czyli klon polny, olsze czarne i szare, które osiągają pokaźne rozmiary. Pozostałością starych nasadzeń ogrodowych są też dwa modrzewie europejskie, kilka świerków kłujących - srebrnych i białych oraz świerk pospolity forma szablasta (jedno z najwyższych drzew w Arboretum); jego boczne gałęzie dotykają gleby, a wysokość przekracza 30 m. W dziuplach starych brzóz i lip gnieżdżą się liczne ptaki (szpaki, kawki) oraz mieszkają wiewiórki. Wiadomo z ustnych przekazów, że niegdyś na terenie ogrodu dworskiego rosły też dorodne sosny i świerki, wycięte z uwagi na duże walory użytkowe. Ogniem niszczono też stare jesiony i klony przy drodze wiodącej do fortu XIIIb. Cisy są obecnie rozpowszechnione w różnych częściach ogrodu.
Z pnączy krajowych na uwagę zasługują kwitnące i owocujące bluszcze pospolite, które znamionuje dymorfizm liści - liście wierzchołkowe pędów kwitnących są nieklapowane. Rośliny tego gatunku przeniesione z Pogórza Przemyskiego dziś już kwitną. W kolekcjach zgromadzono wiele drzew i krzewów: cisów jest ponad 1 000, jabłoni 2 370, magnolii 160, dereni jadalnych 160, leszczyny tureckiej 30, kłokoczki południowej 180, cypryśników błotnych ponad 100, metasekwoji chińskiej 150. W latach 1975-1992 zgromadzono w ogrodzie ponad 3 800 gatunków i odmian, w tym ponad 100 w oranżerii. Największe rozmiary osiągnęły: platan klonolistny, bożodrzew gruczołkowaty, kasztan jadalny, orzech czarny, modrzew europejski, świerk pospolity i kłujący.

Dzikie rośliny zielne
Na terenie Arboretum stwierdzono występowanie 124 gatunków zielnych roślin kwiatowych naturalnego pochodzenia - dzikich. Są to albo gatunki rodzime, albo też zawleczone przez człowieka. Rośliny te są z reguły rozpowszechnione na niżu w lasach, na łąkach i polach. Na wiosnę masowo zakwitają kokorycz pusta i fiołek wonny. Łany pokrzywy świadczą o przenawożeniu gleb, w niemałym stopniu przyczynia się do tego duża kolonia gawronów. Bardzo rozpowszechniona jest gwiazdnica pospolita, uciążliwy chwast polny, która kwitnie praktycznie przez cały rok. Gatunkiem charakterystycznym dla górskich zbiorowisk ziołoroślowych jest okazały oset łopianowaty.

Porosty, grzyby, glony, mszaki
W Arboretum, oprócz różnorodnych drzew, krzewów oraz roślin zielnych występują inne organizmy, często drobne, niepozorne i osobliwe. Do nich należą porosty. Stanowią symbiotyczny, złożony organizm. Ich plecha składa się z samożywnego, zielonego glonu ze strzępami cudzożywnego grzyba. Obopólne współżycie odmiennych od siebie organizmów tworzy zróżnicowaną plechę porostu o wyglądzie skorupkowatym, liściastym lub krzaczkowatym. Plechy te porastają korę drzew lub krzewów, murszejące drewno, a nawet mury, tynki, słupki betonowe, płyty chodnikowe, kamienie itp.
W obrębie Arboretum występują 72 gatunki porostów. Wśród nich jest dziewięć gatunków podlegających prawnej ochronie ścisłej, trzy gatunki są wymierające oraz jedenaście narażonych na wymarcie w Polsce. Powszechnie wiadomo, że porosty epifityczne związane z korą drzew, są bardzo wrażliwe na powietrze zanieczyszczone związkami siarki, fluoru, ozonu itp. Są one ważnymi gatunkami wskaźnikowymi skażenia atmosfery, tzn. monitoringowymi skali biologicznej porostów. W Arboretum corocznie są prowadzone obserwacje plech gatunków wskaźnikowych, jak: kropnica żółtawa, literak właściwy, mąkla tarniowa, mąklik otrębiasty, obrost sinawy, sarzyna zmienna, soreniec żółtawy, żółtlica chropowata itp., w celu określenia stanu ich degeneracji i obumierania. Należy dodać, że w ostatnich latach wymienione gatunki mają dorodniejsze plechy niż dawniej oraz wytwarzają młode plechy. Ten stan wskazuje, że w Arboretum polepszają się warunki ekologiczne na skutek zmniejszania się stężeń związków siarki w powietrzu. Prowadzone są badania nad grzybami pasożytniczymi i saprofitycznymi, mchami, wątrobowcami, a także glonami napowietrznymi. W grupie mikroskopijnych grzybów fitopatologicznych drzew i krzewów, w obrębie Arboretum odkryto nowe dla nauki gatunki grzybów oraz 36 nowych dla Polski, nadto 16 gatunków bardzo rzadkich notowanych maksymalnie na 5 stanowiskach.

Kolekcja szklarniowa
W kolekcji szklarniowej zgromadzonych jest około 180 gatunków z różnych stref klimatycznych z Azji, Afryki, Ameryki Północnej i Południowej oraz Australii. Liczną grupę stanowią rośliny ze strefy lasów twardolistnych z obszaru Morza Śródziemnego oraz gatunki australijskie, wśród których można wymienić: kuflik, kazuarina, kordylina australijska. Gatunki azjatyckie reprezentują m.in. aukuba japońska, kuningamia chińska, cyprys wieczniezielony, podokarp wielkolistny, trzmielina japońska, hibiskus-róża chińska. Ciekawą grupę stanowią rośliny użytkowe, takie jak: laur szlachetny, oliwka europejska, granatowiec właściwy, figa, kawa, awokado, cytryna oraz pnącza męczennica i monstera o jadalnych owocach. Większość roślin z kolekcji szklarniowej w okresie letnim prezentowana jest w formie parteru oranżeryjnego przed dworem.

Rośliny rzadkie, zagrożone, ginące i chronione
W kolekcji roślin rzadkich, zagrożonych i chronionych gromadzone są gatunki w oparciu o istniejące listy roślin objętych ochroną prawną, roślin ginących, narażonych na wyginięcie i rzadkich dla flory Polski, a przede wszystkim dla naszego regionu. Zgromadzono w ogrodzie znaczącą dla polskiej populacji kolekcję cisa i kłokoczki południowej. Z polskiej czerwonej księgi roślin rosną tu następujące gatunki: cebulica dwulistna, ciemiernik czerwonawy, dąb omszony, dyptam jesionolistny, dziewięćsił popłocholistny, pszonak pieniński, irga kutnerowata, jałowiec sawina, jarząb nieszpułkowy, jarząb szwedzki, salwinia, kosaciec bezlistny, kosaciec trawolistny, kotewka - orzech wodny, len austriacki, len włochaty, marsylia czterolistna, ostrożeń siedmiogrodzki, pajęcznica liliowata, róża francuska, różanecznik żółty, szachownica kostkowata, szczodrzeniec zmienny, wisienka karłowata. Z grupy roślin zagrożonych, ginących i chronionych na uwagę zasługuje: bluszcz pospolity, ciemiężyca biała, ciemiężyca zielona, dębik ośmiopłatkowy, długosz królewski, dziewięćsił bezłodygowy, goryczka Klusjusa, goździk kosmaty, goździk skupiony, grążel żółty, groszek wschodniokarpacki, grzybieńczyk wodny, jarząb brekinia, kalina koralowa, kocanki piaskowe, konwalia majowa, kopytnik pospolity, kosaciec syberyjski, kruszyna pospolita, len złocisty, lilia złotogłów, listera sercowata, lulecznica kraińska, miłek wiosenny, obrazki alpejskie, oman wąskolistny, omieg górski, aster ożota, parzydło leśne, pełnik europejski, pierwiosnka wyniosła i lekarska, powojnik prosty, pióropusznik strusi, pokrzyk wilcza-jagoda, rokitnik pospolity, sosna górska - kosodrzewina, salwinia pływająca, sosna limba, szafirek miękkolistny, śniedek baldaszkowaty, śnieżyca wiosenna, śnieżyczka przebiśnieg, tojad mołdawski, wawrzynek wilczełyko, wawrzynek główkowy, wielosił błękitny, wiciokrzew pomorski, wrzosiec bagienny, zawilec wielkokwiatowy, zimowit jesienny. Naturalne stanowisko ostrożenia siedmiogrodzkiego zabezpieczone jest w Arboretum w Cisowej. Prowadzone są też prace zmierzające do wykupu łąk z szachownicą kostkowatą w Krównikach pod Przemyślem.



3. Muzeum przyrodnicze

Muzeum Przyrodnicze mieści się na parterze dworu. Obecna ekspozycja pod tytułem "Chrońmy ptaki" prezentuje gatunki rodzime, gniazdujące na terenie naszego kraju. Wystawa składa się z kilku działów. Przedstawia m.in. stopień zagrożenia niektórych gatunków w skali Polski, uwzględnia podział pod względem zasiedlanych środowisk: ptaki lasów liściastych, iglastych, pól i zagajników, ptaki wód śródlądowych i mórz. Prezentowane są również ptaki łowne oraz ptaki Arboretum. Barwna plansza ukazuje bogactwo ptaków żyjących w ogrodzie. Wystawa przedstawia również praktyczne sposoby ochrony ptaków poprzez pokazanie przykładowych karmników, poideł i budek lęgowych. Na wystawę oprócz eksponatów składają się również rysunki Władysława Siwka - wybitnego rysownika naturalisty. Dużo uwagi poświęcono praktycznym sposobom ochrony ptaków. Warto zwrócić uwagę, że większość prezentowanych eksponatów pochodzi ze starych kolekcji, obecnie na wystawach prezentuje się barwne fotografie ptaków. Preparuje się jedynie ptaki padłe w sposób naturalny lub też zabite przez samochody, porażone prądem elektrycznym itp.
Wystawa ornitologiczna została przygotowana przez Arboretum. Arboretum prowadzi stałą współpracę z Muzeum Przyrodniczym Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt w Krakowie. W Muzeum Przyrodniczym w Arboretum znajduje się stała wystawa fotografii profesora Jerzego Pióreckiego pt."XXV lat Arboretum Bolestraszyce". W sezonie 2004 prezentowana będzie wystawa motyli z Pogórza Przemyskiego ze zbiorów Franciszka Ryznera oraz wystawa dendrologiczna szyszek, przekrojów i skamielin.



4. Oferta edukacyjna Arboretum

OFERTA EDUKACYJNA CENTRUM EDUKACJI KULTURALNO - PRZYRODNICZEJ
DLA DZIECI I MŁODZIEŻY

Arboretum w Bolestraszycach spełnia różnorodne zadania w zakresie dziedzictwa kulturowo - przyrodniczego. Jedną z form działalności jest edukacja prowadzona przez Centrum Edukacji Kulturalno - Przyrodniczej. Centrum zaprasza nauczycieli, uczniów szkół podstawowych i ponad podstawowych oraz studentów do udziału w organizowanych imprezach edukacyjnych kulturalno-przyrodniczych. Proponujemy udział w różnych formach zajęć: lekcje, prelekcje, wykłady, wycieczki, konkursy, konferencje, praktyki, staże, szkolenia.
Oferujemy różnorodne tematycznie zajęcia, których treść i forma nawiązuje i uzupełnia materiały zawarte w programach nauczania przyrody, biologii i historii. Różne formy prowadzonych zajęć łączące naukę z zabawą, są twórczym i ciekawym sposobem poznawania przyrody oraz umożliwiają kształtowanie właściwych emocjonalnych i estetycznych wrażeń na piękno otaczającej przyrody. Poprzez aktywny i twórczy kontakt z przyrodą i kulturą uczestnicy zajęć mają możliwość rozwijania i poszerzenia własnych zainteresowań danym tematem. Ponadto uczestnicy naszych zajęć nabywają szereg umiejętności umożliwiających właściwą interpretację zjawisk zachodzących w przyrodzie ucząc się ,,twórczego myślenia''. Zasady rezerwacji i prowadzenia zajęć:
1. Rezerwacja zajęć odbywa się poprzez telefoniczne uzgodnienie terminu i tematu zajęć z pracownikiem Arboretum Przy rezerwacji należy podać:
a. termin: data i godzina rozpoczęcia zajęć
b. temat zajęć
c. planowaną liczbę uczestników (maksymalnie do 30 osób) i ich wiek (klasę)
d. nazwę szkoły oraz kontaktowy numer telefonu
2. Wszystkie opłaty wnosi się gotówką w dniu pobytu w Arboretum. Na opłatę za zajęcia składają się bilety wstępu za każdego uczestnika oraz opłata za przewodnika.
3. Opiekunowie grupy odpowiadają za:
- dopilnowanie, żeby strój uczestników odpowiadał warunkom terenowym i pogodowym
- przestrzeganie przez uczestników regulaminu Arboretum oraz wskazówek prowadzącego zajęcia

Zajęcia trwają około 2-3 godzin zegarowych; częściowo odbywają się w pomieszczeniach Arboretum a częściowo w ogrodzie.

W oparciu o prezentowane wystawy, eksponaty muzealne, zgromadzone kolekcje roślin oraz profesjonalnie wyposażoną salę audiowizualną (filmy video, zdjęcia, przeźrocza) w 2004 roku zaprezentowane zostaną różne zajęcia (lekcje, odczyty, wycieczki, warsztaty, pogadanki).



5. Kolekcja roślin rzadkich, zagrożonych i ginących

Podstawowym celem Arboretum w Bolestraszycach jest gromadzenie i utrzymywanie w warunkach uprawy ogrodowej kolekcji roślin. Udostępnianie dziedzictwa kulturowo-przyrodniczego, edukacja oraz czynna ochrona rzadkich, zagrożonych, ginących i chronionych gatunków flory polskiej i dendroflory. A także historycznych odmian drzew i krzewów owocowych o znaczeniu utylitarnym. W Arboretum kontynuowane są długoletnie badania nad biologią, ekologią m.in. Cerasus fruticosa Pall, Cirsium decussatum Janka, Crataegus palmstruchii Lindm., Erysimum pienicum (Zapał.) Pawł., Fritillaria meleagris L, Linum austriacum L., Marsilea quadrifolia L, Rhododendron luteum L., Salvinia natans (L.) All., Staphylea pinnata L. i Trapa natans L. w warunkach in situ i ex situ.

Cerasus fruticosa Pall.
Cerasus fruticosa pochodzi ze stanowiska Ciemny Kąt pod Rozwadowem- dawna Puszcza Sandomierska. W kolekcji jest 60 krzewów wiśni karłowatej. W latach 1981-2002 prowadzone były badania nad biologią i ekologią populacji. W XXI w. reintrodukowano gatunek na stanowiska zastępcze w rezerwacie na Winnej Górze w Przemyślu oraz na Wzgórzach Łuczycko- Jaksmanickich. Na stanowiskach tych wisienka wyginęła pod koniec XX w. Prowadzone były również badania w zakresie utrzymania wisienki w uprawie ogrodowej oraz nad zmiennością osobniczą. Jest to populacja o największej zmienności cech.
J.Piórecki.1992. Badania nad biologia i ekologią rzadkich i ginących roślin. Arboretum Bolestraszyce. Zeszyt 1. Bolestraszyce. J.Wójcicki.2001. Cerasus fruticosa Pall. [w] R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki. (red). Polska Czerwona Księga Roślin. s.209-211. Instytut Botaniki im. W. Szafera. PAN. Kraków.

Cirsium decussatum Janka
Cirsium decussatum utrzymywany jest w warunkach uprawy w Arboretum od 1980 roku. Rozmnaża się wyłącznie generatywnie, rozsiewa samorzutnie i pojawia się w wielu miejscach. Uprawa gatunku zajmuje powierzchnię około 10 m2. Arboretum prowadzi wymianę nasion pomiędzy ogrodami botanicznymi w kraju. Na Pogórzu Przemyskim na stanowiskach naturalnych badano strukturę wiekową i przestrzenną populacji oraz liczebność. W okresie ostatniego dziesięciolecia XX w. ostrożeń siedmiogrodzki zwiększył swoją liczebność i areał. Związane jest to ze zwiększeniem się powierzchni ugorowanych pól uprawnych.
J. Piórecki. Cirsium decussatum Janka [w] R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki. (red.) 2001. Polska Czerwona Księga Roślin.s.386-388. Instytut Botaniki im. W. Szafera. PAN. Kraków.

Crataegus palmstruchii Lindm.
Gatunek został wprowadzony do uprawy w Arboretum w 1977 r. Krzew kwitnie i owocuje. Prowadzone są badania nad biologią i ekologią gatunku oraz rozmnażanie i uprawa dla celów ogrodniczych np. zieleni miejskiej.
J.Piórecki.1992. Badania nad biologia i ekologią rzadkich i ginących roślin. Arboretum Bolestraszyce. Zeszyt 1. Bolestraszyce.

Erysimum pienicum (Zapał.) Pawł.
Gatunek objęty jest Konwencją Berneńską*. Nasiona Erysimum pienicum przeniesione zostały do Arboretum z podzamcza w Nidzicy, jeszcze przed powstaniem jeziora zaporowego w 1986 r. Gatunek uprawiany jest na powierzchni 10 m2, rozsiewa się samorzutnie i pojawia się w wielu miejscach, zwłaszcza na glebach ugorowanych. W Arboretum prowadzone są badania nad biologią i ekologią oraz utrzymaniem endemicznego i zagrożonego gatunku w warunkach uprawy ogrodowej. Liczba roślin w Arboretum a zwłaszcza wytworzonych nasion jest wielokrotnie większa aniżeli na jedynym stanowisku naturalnym w Niedzicy w Pieninach.
J.Piórecki.1992. Badania nad biologia i ekologią rzadkich i ginących roślin. Arboretum Bolestraszyce. Zeszyt 1. Bolestraszyce.

Fritillaria meleagris L.
Fritillaria meleagris L. w Arboretum w uprawie ogrodowej pozostaje od 1976 roku. Cebulki zbierane są na łąkach zaorywanych- zamienianych na pola uprawne lub użytkowane przemiennie, przy pracach melioracyjnych. W drugiej połowie XX w. i pierwszej XX i XXI w. zaorano dziesiątki hektarów łąk lub zamieniono je na stawy rybackie. Prowadzona jest szczegółowa dokumentacja; zanikania areału i zmniejszania się liczebności populacji Fritillaria meleagris na łąkach pod Przemyślem, (jedyne w Polsce naturalne stanowisko) tj. pomiędzy rzekami Wiarem i Wisznią dopływami Sanu w XX w. Od 1960 r. kontynuowane są długoletnie badania nad biologią i ekologią oraz tempem zanikania populacji, zwłaszcza pod wpływem działalności rolniczej. Prowadzone są badania nad biologią i ekologią gatunku w warunkach in situ i ex situ. W Arboretum kontynuowane są prace nad rozmnażaniem, rozprzestrzenianiem się i utrzymaniem Fritillaria meleagris w warunkach uprawy.
J.Piórecki.1992. Badania nad biologia i ekologią rzadkich i ginących roślin. Arboretum Bolestraszyce. Zeszyt 1. Bolestraszyce. J.Piórecki.1988.Łąki uroczyska "Długołoza" pod Przemyślem z Fritillaria meleagris L. Rocz. Przem.24/25. Przemyśl. J.Piórecki.2001. Fritillaria meleagris L.[w] R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki (red). Polska Czerwona Księga Roślin.s.416-418. Instytut Botaniki im. W. Szafera. PAN. Kraków.

Linum austriacum L.
W Arboretum Linum austriacum utrzymywany jest od 1976 roku w warunkach uprawy ogrodowej na powierzchni około 10 m2. Prowadzone były badania nad biologią, liczebnością, strukturą wiekową, warunkami wzrostu i rozwoju lnu na stanowisku naturalnym (rezerwat Linum austriacum na Winnej Górze w Przemyślu) oraz w warunkach uprawy ogrodowej. W ostatnich latach len austriacki wprowadzony był do wielu ogrodów, szkółek, przychaci w okolicach Przemyśla. Arboretum prowadzi wymianę nasion między ogrodami botanicznymi w kraju.
J. Piórecki, R.Kaźmierczakowa.2001. Linum austriacum L.[w] R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki (red). Polska Czerwona Księga Roślin.s.233-235. Instytut Botaniki im. W. Szafera. PAN. Kraków.

Marsilea quadrifolia L.
Gatunek objęty jest Konwencją Berneńską. A w Polsce wymarły. Marsilea quadrifolia została przypadkowo odnaleziona na ostatnim z naturalnych w Polsce stanowisk, w okolicach jeziora zaporowego w Goczałkowicach w Wielkiej Wiśle przez pracowników Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Przez kilka lat utrzymywana była w basenach wodnych w OB Uniwersytetu Warszawskiego. Marsilea quadrifolia pochodząca z Wielkiej Wisły przetrwała tylko w Arboretum w Bolestraszycach. Gatunek ten od 1987 roku jest renaturalizowany zarówno w Bolestraszycach, jak też na wielu innych stanowiskach zastępczych w Polsce, a zwłaszcza w dorzeczu środkowej i górnej Wisły oraz Odry. W dorzeczu Sanu w Hurko, Wylewie, Racławicach i Chwałowicach. Od dawna rośnie także koło Puław. Na Śląsku szeroko prowadzone są prace nad reintrodukcją marsylii przez Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska. Gatunek wprowadzono na stanowiska zastępcze w Rudach, Mysłowicach - Dzieckowicach, Zabrzu. Najbardziej efektywnie marsylia rośnie w Arboretum Leśnym w Sycowie na powierzchni ponad 70 m2, a także w Arboretum w Bolestraszycach. Marsylia występuje na powierzchni 30 m2, rośnie na obrzeżach Małego Stawu, Stawu Dużego na okresowo zalewanych lub podmokłych łąkach i na specjalnie przygotowanych tratwach pływających. W Arboretum prowadzone są badania nad biologią, ekologią oraz dynamiką rozprzestrzeniania się gatunku oraz utrzymania w warunkach ex situ.
Wszystkie w Polsce stanowiska zastępcze pochodzą z populacji z Bolestraszyc. W okresie odbudowy basenów wodnych w OB w Warszawie marsylia wymarła. Z Bolestraszyc kępy roślin przekazano zarówno do OB Uniwersytetu Warszawskiego, OB Uniwersytetu Wrocławskiego, OB Uniwersytetu Lubelskiego, OB PAN w Powsinie, Arboretum Leśnego w Sycowie, jak też do Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska.
Piórecki J.1992. Zakład Fizjografii i Arboretum (lata 1975-1990). Arbor. Bolestraszyce. Zeszyt 1. Bolestraszyce. Piórecki J., Zarzycki K.1993.Arboretum Bolestraszyce. Przewodnik historyczno- przyrodniczy. Bolestraszyce. Wołk A. 2001. Marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia L.) w programie renaturalizacji i biologicznego wzbogacania ekosystemów wodnych. Arbor. Bolestraszyce. Zeszyt 8.Bolestraszyce. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R. (red.) 2001. Polska Czerwona Księga Roślin. Instytut Botaniki im. W. Szafera. PAN. Kraków.

Rhododendron luteum Sweet.
Rhododendron luteum w uprawie ogrodowej w Arboretum jest utrzymywany od 1978 roku. W uprawie jest 180 krzewów, w tym 20 krzewów dwudziestoletnich oraz 160 siedmioletnich krzewów. Nasiona do rozmnażania generatywnego pochodzą z naturalnego stanowiska Kołacznia w Woli Żarczyckiej k. Leżajska (Kotlina Sandomierska). W Arboretum prowadzone są badania nad biologią i ekologią oraz renaturyzacją na stanowiska zastępcze w Kotlinie Sandomierskiej.
K. Zarzycki. 2001. Rhododendron luteum Sweet. [w] R. Kaźmierczakowa, K. Zarzycki (red). Polska Czerwona Księga Roślin. Instytut Botaniki im. W. Szafera. PAN. Kraków.

Salvinia natans (L.) All.
Gatunek objęty jest Konwencją Berneńską. W Arboretum Salvinia natans utrzymywana jest w warunkach uprawy ogrodowej od 1983 roku. Rośliny pochodzą ze stawów rybackich z Rzemienia w Kotlinie Sandomierskiej.

Staphylea pinnata L.
W Arboretum Staphylea pinnata rozmnażana jest generatywnie z nasion, populacji pochodzących z Pogórza Przemyskiego, roślin np. uszkodzonych na zrębach, przy budowie dróg itp. Nasiona zebrane w warunkach Arboretum kiełkują po okresie dwuletniego spoczynku; siewki charakteryzują się intensywnym wzrostem i są przechowywane w szkółkach gruntowych. W Arboretum prowadzone są badania nad biologią i ekologią Staphylea pinnata, dotyczą ponad 80 naturalnych stanowisk. Prowadzone jest rozmnażanie i uprawa gatunku dla celów renaturyzacji i ogrodniczych.
J.Piórecki.1992. Badania nad biologia i ekologią rzadkich i ginących roślin. Arboretum Bolestraszyce. Zeszyt 1. Bolestraszyce.

Trapa natans L.
Jest to jeden z najrzadszych gatunków we florze polskiej, objęty Konwencją Berneńską. Ginie przede wszystkim z powodu zarastania siedlisk, starorzeczy, łach, stawów młynówek, stawów przypływowych i innych. Dziś gatunek utrzymuje się głównie w starorzeczach lub stawach prowadzonych przez gospodarstwa rybne. W latach 1975-1980 i ponownie w 1994 roku prowadzono szczegółową inwentaryzację Trapa natans na stanowiskach naturalnych, zastępczych i wtórnych w dorzeczu Wisły i Odry. Zinwentaryzowano 39 stanowisk oraz 60 stanowisk, na których gatunek po 1994 r. wyginął w drugiej połowie XX wieku. Prowadzone wieloletnie badania nad biologią, ekologią oraz tempem zanikania stanowisk i liczebnością krajowych populacji Trapa natans. Założono stanowiska zastępcze w Sośnicy pod Jarosławiem, w Kamieniu Łukowskim pod Sandomierzem i przeprowadzono renaturyzację do rezerwatu przyrody Pniów. Gatunek jest w uprawie w Arboretum Bolestraszyce, Sycowie i Ogrodzie Botanicznym PAN w Powsinie.
J.Piórecki.1975. Trapa natans L. w Kotlinie Sandomierskiej. Ekologia, rozmnażanie i ochrona. Rocz.Przem.15/16. Przemyśl. J.Piórecki.1980. Kotewka -orzech wodny Trapa natans L. w Polsce. Rozmieszczenie, tempo zanikania stanowisk, użytkowanie i ochrona, biologia, ekologia i hodowla w warunkach półnaturalnych, badania eksperymentalne. Biblioteka Przemyska 13,5-159. Przemyśl. J.Piórecki. 2001. Trapa natans L. [w] R. Kaźmierczakowa, K.Zarzycki (red). Polska Czerwona Księga Roślin.s.260-261. Instytut Botaniki im. W. Szafera. PAN. Kraków.

*Konwencja Berneńska stanowi dokument dotyczący ochrony europejskiej flory i fauny. Konwencja powstała w dniu 19 września 1979 roku jako efekt ogólnoeuropejskiej konferencji, która odbyła się w Bernie i stąd bierze się jej zwyczajowa nazwa. W oparciu o zmieniony w 1997 r. Załącznik I, ochroną objęto 500 gatunków roślin naczyniowych występujących na terenie Europy oraz ich naturalne siedliska. We florze Polski występuje 35 gatunków roślin naczyniowych i 5 gatunków mszaków uwzględnionych w Załączniku I do Konwencji. Z pośród tych gatunków 30 gatunków w Polsce objętych jest ochroną prawną na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska. W Polsce po raz pierwszy gatunki z Listy Berneńskiej objęto ochroną w 2001 roku. Większość występujących w naszym kraju gatunków objętych Konwencją Berneńską to gatunki zagrożone. Ogrody botaniczne i arboreta w Polsce prowadzą prace badawcze na temat występowania gatunków z Listy Berneńskiej oraz wprowadzają gatunki te do uprawy w warunkach ex situ.



.: Zobacz także

Administracja
Atrakcje turystyczne
Beskid Niski
Informacja Turystyczna
Kolejki wąskotorowe
Media podkarpackie
Muzea
Parki i rezerwaty
Prezentacje Gmin i Powiatów
Roweromania
Szlaki turystyczne
Twierdza Przemyśl
Uzdrowiska
Zamki Podkarpacia
Zielone granice
ZZ Biegi
Podkarpackie
Bilety Autobusowe
Bilety Lotnicze RyanAir
Bilety Lotnicze WizzAir
Ciekawe linki! Zgłoś/Dodaj
Hej! Na Grzyby!
Jaki namiot?
Mapy, Mapa OnLine
O ikonie słów kilka
Tanie Bilety Lotnicze
Turystyczna Piosenka
Wyciągi, warunki narciarskie, pokrywa, temp.
Zamek w Łańcucie
Księga gości
Forum
Galeria zdjęć
Szukaj...
Autokar Europa
Beskid Niski
Bieszczady
Jazda Konna, Konie
Mapa Podkarpacia
Ogłoszenia Motoryzacyjne
Portal Rolniczy
Login:

Hasło:

Zapomniałem hasło

Oferty Agroturystyka | Biura turystyczne | Domki letniskowe i wypoczynkowe | Hotele i Motele | Ośrodki wczasowe i wypoczynkowe | Pensjonaty i Pokoje Gościnne, Kwatery | Pola namiotowe | Przewodnicy i Piloci | Pływalnie i Baseny | Restauracje i Gastronomia | Sanatoria | Schroniska | Sklepy sportowe i turystyczne | Stadniny koni | Wędkarstwo | Wyciągi narciarskie | Wypożyczalnie i inne usługi turystyczne | Muzea | Parki | Roweromania | Szlaki turystyczne | Zamki | Grzyby | Uzdrowiska
SERWISY WSPÓŁPRACUJĄCE
         
         
Jeżeli jesteś zainteresowany współpracą z nami napisz do nas.
Jaworzyna Krynicka   
Copyright © Podkarpacki Portal Turystyczny & kwiateek & gate.cd 2003 - 2014 Wszelkie prawa zastrzeżone
Czas generowania strony: 0.002 secs